Anl_16_Corporate-Design-Richtlinien_2021.pdf

Rahmenvereinbarung zur Erstellung von Delegationsbroschüren

Extrahierter Dokumenttext · Stand: 23.09.2026, 14:59 (Europe/Berlin)

Herkunft: vergabemarktplatz.brandenburg.de

Tabellen, Layout und Zeichen können bei der Extraktion abweichen. Maßgeblich ist die Originaldatei.

Originaldatei öffnen

[Seite 1]

Corporate Design Richtlinien

für gemeinsame Maßnahmen

der Länder Berlin und Brandenburg

wolhI

/ vihcraotoF BMT ©

HAUPTSTADTREGION BERLIN-BRANDENBURG

zwei Länder – ein Erscheinungsbild

[Seite 2]

Inhalt

Vorbemerkung ...............................................................03 Publikationen .................................................................60 DIN A4 Marken der Hauptstadtregion .......................................04 DIN A5 Dachmarke (Logokombination) DIN lang Leitmarke und Businessmarke Format 130 x 130 mm Ressortspezifische Submarken am Beispiel der Clustermarken Infokästen, Tabellen und Infografiken Positive Logokombination Rückseiten und Broschürenrücken Negative Logokombination DIN lang Einladungskarte Schwarzweißvariante Schutzzone Anzeigen, Plakate, Poster .............................................102 Abbildungsgrößen und Förderhinweis DIN A4 Anzeigen im Hochformat DIN A5 Anzeigen im Hochformat Farbspektrum .................................................................13 DIN A5 Anzeigen im Querformat Primärfarben DIN lang Anzeigen im Hochformat Ergänzungsfarben DIN A0 Plakat – 841 mm x 1189 mm Clusterfarben DIN A1 Plakat – 594 mm x 841 mm DIN A2 Plakat – 420 mm x 594 mm Typografie ......................................................................18 DIN A3 Plakat – 297 mm x 420 mm Hausschrift Arial DIN A6 Postkarte im Hochformat – 105 mm x 148 mm Die Schriftschnitte und ihr Gebrauch DIN A6 Postkarte im Querformat – 148 mm x 105 mm Beispielanwendungen Gestaltungselement ......................................................21 Variante 1: Linien als Gestaltungselement PowerPoint Präsentation ..............................................119 Variante 2: Linien zur Bild- und Flächenunterteilung Aufbau Folienübersicht Format 4:3 Bildsprache ....................................................................28 Clusterspezifische Präsentationen Zu vermittelnde Inhalte Farbe, Farbkontrast und Lichtwirkung Präsentationsinstrumente ............................................125 Schärfe, Unschärfe und Perspektive Roll-up 1000 mm x 2200 mm Bildkomposition und -ausschnitt Roll-up 1500 mm x 2000 mm Beispielmotive Messewand

Layoutgrundlagen .........................................................36 Gemeinschafts- und Informationsstände ....................135 Layoutraster Die drei Gestaltungsebenen des Messedesigns Flächenaufteilung Großbanner Bildverortung Messeturm Darstellung mit gemeinsamer Institution Lichtsäule/Stele Submarkenbezogenes Layout am Beispiel der Cluster Infotafel der Gemeinsamen Innovationsstrategie Infocounter mit Rückwand

Geschäftsausstattung ...................................................45 Internetauftritt ................................................................142 Visitenkarte Der Header als gemeinsames Gestaltungsmerkmal Briefbogen gemeinsame Institutionen Ansicht Startseite Hauptstadtregion Berlin-Brandenburg Briefbogen gemeinsame Projekte Ansicht Inhaltsseite Briefbogen gemeinsame Institutionen und Projekte Ansicht Startseite gemeinsame Institution Pressemitteilung gemeinsame Institutionen Ansicht Startseite Cluster Energietechnik Pressemitteilung gemeinsame Projekte Pressemitteilung gemeinsame Institutionen und Projekte

[Seite 3]

Vorbemerkung 3

Vorbemerkung

Berlin und Brandenburg, zwei Länder, eine Region. Metropolregion und Deutschlands Hauptstadtregion, ein Alleinstel- lungsmerkmal, das von Zusammenarbeit geprägt ist.

Insbesondere die überregionale und internationale Positionierung steht im Zeichen dieser Zusammenarbeit und macht sie erfolgreich.

Bei der Vermarktung des Wirtschaftsstandortes und der Positionierung der Hauptstadtregion arbeiten die beiden Län- der Berlin und Brandenburg eng zusammen. Dies und das gemeinsame Verständnis beider Länder als eine Region sind Grund für einen gemeinsamen Auftritt, ein gemeinsames Erscheinungsbild, ein gemeinsames Corporate Design.

Das vorliegende Handbuch umfasst entscheidende Regelungen des gemeinsamen Auftritts der Länder und ihrer ge- meinsamen Einrichtungen in allen Bereichen, vorrangig im Bereich der Wirtschaft und damit verbunden des Standort- marketings.

Erfasst sind alle wichtigen Informations- und Werbeträger der gemeinsamen Darstellung der Potenziale und Ressour- cen von Berlin und Brandenburg nach innen und außen: Firmengemeinschaftsstände auf nationalen und internatio- nalen Messen, Broschüren, Anzeigen und Plakate. Darüber hinaus dient das CD der Kennung aller gemeinsamen Organisationseinheiten und Projekte der beiden Länder.

Basis des CD ist die aus den Logos der Länder abgeleitete Logokombination als gemeinsame Dachmarke. Dem nach- geordnet sind ferner die Leitmarke „Hauptstadtregion Berlin-Brandenburg“ mit ihren verschiedenen Abwandlungen, die Primärfarbe Rot sowie ein Gestaltungselement in Form zweier sich kreuzender Linien.

Die Richtlinien wurden auf Basis bestehender Erfahrungen und Lösungsansätze von den beiden Projektträgern ZAB Zukunftsagentur Brandenburg GmbH – heute: Wirtschaftsförderung Land Brandenburg GmbH (WFBB) – und Berlin Partner für Wirtschaft und Technologie GmbH im Auftrag der beiden Landesregierungen 2014 entwickelt und enthalten die per Kabinett und Senatsbeschluss verbindlichen Regeln. 2021 wurde das Dachmarkenlogo angepasst an das neue Logo des Landes Berlin.

Für Rückfragen in der Anwendung steht das jeweils zuständige Ressort zur Verfügung. Für übergeordnete Fragen:

Der Regierende Bürgermeister von Berlin -Senatskanzlei- Jüdenstraße 1 | 10178 Berlin E-Mail: cd@senatskanzlei.berlin.de

Staatskanzlei des Landes Brandenburg Heinrich-Mann-Allee 107 | 14473 Potsdam E-Mail: cd-bb@stk.brandenburg.de

[Seite 4]

4

Marken der Hauptstadtregion

Dachmarke (Logokombination) ..............................................................................05

Leitmarke und Businessmarke ..............................................................................06

Ressortspezifische Submarken am Beispiel der Clustermarken .......................07

Positive Logokombination ......................................................................................08

Negative Logokombination ....................................................................................09

Schwarzweißvariante ..............................................................................................10

Schutzzone ...............................................................................................................11

Abbildungsgrößen und Förderhinweis .................................................................12

[Seite 5]

Marken der Hauptstadtregion 5

Dachmarke (Logokombination)

Die Kombination der unten gezeigten Wort-Bild-Marken bildet die Dachmarke. Ihre Elemente stehen in ihren Proporti- onen in einem festgelegten Verhältnis zueinander und sind an der unteren Seite ausgerichtet. Die Dachmarke steht re- präsentativ für den gemeinsamen Auftritt der Länder Berlin und Brandenburg als Hauptstadtregion Berlin-Brandenburg nach außen.

Höhe y

Ausrichtungslinie Breite x Abstand y Breite x

[Seite 6]

6 Marken der Hauptstadtregion

Leitmarke und Businessmarke

Die Leitmarke stellt Berlin-Brandenburg als Hauptstadtregion dar. Sie besteht in der Standard-Variante aus der Absen- derbezeichnung und dem ergänzenden Claim.

Die englische Fassung der Leitmarke lautet „THE GERMAN CAPITAL REGION“. Bei Maßnahmen der Wirtschaftsres- sorts wird bei Verwendung der englischen Fassung stets der Claim „more value for your investment“ verwendet. Diese Kombination wird als Businessmarke bezeichnet. Bei Maßnahmen im Rahmen der Cluster wird statt der Businessmar- ke die jeweilige Clustermarke verwendet (siehe folgende Seite).

Leitmarke

HAUPTSTADTREGION BERLIN-BRANDENBURG

Platzhalter für einen spezifischen Claim

Businessmarke

THE GERMAN CAPITAL REGION

more value for your investment

[Seite 7]

Marken der Hauptstadtregion 7

Ressortspezifische Submarken am Beispiel

der Clustermarken

Dieser Abschnitt erläutert am Beispiel der fünf Clustermarken der Gemeinsamen Innovationsstrategie der Länder die Verwendung von gemeinsamen Submarken der Länder.

Die fünf Cluster der Gemeinsamen Innovationsstrategie der Länder verwenden statt der Businessmarke folgende Clus- termarken. Ebenso ist eine clusterübergreifende Variante aufgeführt. Für die Verwendung gelten die gleichen Regeln wie für die Leit- bzw. Businessmarke.

Cluster Gesundheitswirtschaft THE GERMAN CAPITAL REGION

excellence in life sciences & healthcare

THE GERMAN CAPITAL REGION

Cluster Verkehr, Mobilität und Logistik

excellence in mobility

Cluster Energietechnik THE GERMAN CAPITAL REGION

excellence in energy technology

THE GERMAN CAPITAL REGION

Cluster Optik

excellence in photonics

Cluster IKT, THE GERMAN CAPITAL REGION

Medien und Kreativwirtschaft

excellence in ict • media • creative industries

Marke für clusterübergreifende Maßnahmen im THE GERMAN CAPITAL REGION

Rahmen der innoBB excellence in innovation

[Seite 8]

8 Marken der Hauptstadtregion

Positive Logokombination

Das Berlin-Logo erscheint mit weißem Hintergrund. Bei der Platzierung der Dachmarke auf einem hellen, einfarbigen Hintergrund ist ein ausreichender Kontrast zur Untergrundfarbe sicherzustellen.

[Seite 9]

Marken der Hauptstadtregion 9

Negative Logokombination

Ist ein ausreichender Kontrast zur Untergrundfarbe nicht gegeben, wird die Negativ-Version (Weiß) eingesetzt. Bei der Verortung auf fotografischen Hintergründen ist darauf zu achten, dass die Dachmarke prominent und gut sichtbar bleibt.

Platzierung auf fotografischen Hintergründen

[Seite 10]

10 Marken der Hauptstadtregion

Schwarzweißvariante

Die Schwarzweißvariante wird dann eingesetzt, wenn eine farbige Darstellung nicht möglich ist.

[Seite 11]

Marken der Hauptstadtregion 11

Schutzzone

Die Schutzzone (grauer Bereich rund um die Dachmarke) stellt die repräsentative Funktion der Dachmarke sicher. In diesem Raum dürfen keine anderen grafischen Elemente wie andere Logos, Fotos oder Texte platziert werden. Die Schutzzonengröße entspricht bei der Standardgröße der Dachmarke (100 %) drei Rastereinheiten = 9 mm. Die Schutzzonengröße verändert sich proportional mit der Größe der Dachmarke.

Schutzzone der Dachmarke bei Standardgröße

Abstand = 9 mm

Abstand = 9 mm

Die Leit-, Business- oder Clustermarke kann links neben der Dachmarke platziert werden. Dies ist bei Powerpoint, Messebanner, Messewand, breiten Infotafeln und querformatigen Einladungs- oder Postkarten der Fall. Der Mindest- abstand entspricht dem Abstand y.

Schutzzone der Dachmarke mit Businessmarke

THE GERMAN CAPITAL REGION

more value for your investment

[Seite 12]

12 Marken der Hauptstadtregion

Abbildungsgrößen und Förderhinweis

Die Standardgröße der Dachmarke (100 %) entspricht der Größe auf dem DIN A4-Format. Bei der Minimalgröße darf eine Gesamthöhe von 14 mm in der Höhe nicht unterschritten werden.

Bei Maßnahmen, die aus Landes-, Bundes- oder Europamitteln gefördert werden, ist ein Förderhinweis nach den Vor- gaben des jeweiligen Zuwendungsbescheids anzubringen. Die Platzierung der Förderhinweise richtet sich nach den Angaben in den jeweiligen Kapiteln dieses Handbuchs.

Bei Förderung durch die EU ist zu beachten, dass wenn im Förderhinweis zusätzlich zu dem EU-Emblem weitere Lo- gos dargestellt werden, das EU-Emblem mindestens genauso hoch bzw. breit wie das größte der anderen Logos sein muss. Ebenso ist darauf zu achten, dass bei EFRE-geförderten Projekten stets das aktuelle EFRE-Logo verwendet wird.

Hier dann das jeweils aktuelle Logo heruntergeladen werden: https://efre.brandenburg.de

100% Darstellung (entsprechend DIN A4)

Gesamthöhe 24 mm

Minimalgröße

Gesamthöhe 14 mm

[Seite 13]

13

Farbspektrum

Primärfarben .....................................................................................................................................14

Ergänzungsfarben .............................................................................................................................15

Clusterfarben ....................................................................................................................................16

[Seite 14]

14 Farbspektrum

Primärfarben

Die Primärfarbe Rot repräsentiert das Erscheinungsbild der Hauptstadtregion Berlin-Brandenburg. Sie bildet das farbli- che Identifkationsmerkmal und gewährleistet den einheitlichen gemeinsamen Auftritt nach außen. Das Rot wird insbe- sondere für die Marken, Farbflächen und Überschriften verwendet.

Folgende CMYK-Werte sind definiert, alle anderen Farbangaben sind empfohlene Näherungswerte:

30 % 50 % 70 % +30 K +50 K +70 K

CMYK0 | 100 | 90 | 0
RGB228 | 4 | 34
HEXE40422
RAL3028
Pantone185 C
HKS22 N

10 % 30 % 50 % 70 % 90 %

CMYK0 | 0 | 0 | 100
RGB0 | 0 | 0
HEX000000
RAL9005
PantoneBlack C
HKS88 N

[Seite 15]

Farbspektrum 15

Ergänzungsfarben

Wenn das zuvor genannte Hauptfarbspektrum ausgeschöpft ist, kann auf die Sekundärfarben zurückgegriffen werden. Diese können bei Publikationen für Textauszeichnungen, Infoboxen, wie auch Infografiken und Tabellen verwendet werden. Hinsichtlich der barrierefreien Darstellung sollte ggf. eine dunkle Abstufung der Farben Anwendung finden, um ausreichend Kontrast von Text- und Hintergrundfarbe zu gewährleisten. Bei allgemeinen und Clusterpublikationen sollten vorrangig die Primär- und Clusterfarben Anwendung finden.

Folgende CMYK-Werte sind definiert, alle anderen Farbangaben sind empfohlene Näherungswerte:

30% 50% 70% +30 K +50 K +70 K

CMYK0 | 22 | 85 | 0
RGB254 | 202 | 51
HEXfeca33
RAL1021
Pantone7408 C
HKS71 N

30% 50% 70% +30 K +50 K +70 K

CMYK94 | 0 | 100 | 0
RGB0 | 155 | 62
HEX009b3e
RAL6037
PantoneHexachrome Green
HKS58 N

30% 50% 70% +30 K +50 K +70 K

CMYK100 | 81 | 0 | 0
RGB25 | 64 | 147
HEX194093
RAL5010
PantoneReflex Blue C
HKS41 N

30% 50% 70% +30 K +50 K +70 K

CMYK0 | 95 | 25 | 0
RGB231 | 30 | 110
HEXe71e6e
RAL4010
PantoneRubin Red C
HKS25 N

[Seite 16]

16 Farbspektrum

Clusterfarben

Dieser Abschnitt ist für wirtschaftsbezogene Maßnahmen im Rahmen der Gemeinsamen Innovationsstrategie Berlin- Brandenburg (innoBB) relevant. Die Farben können auch von gemeinsamen Organisationseinheiten eingesetzt werden. Bei Maßnahmen der Cluster ersetzt die jeweilige Clusterfarbe das Rot bei Farbflächen und Überschriften (Eine Aus- nahme sind Großbanner der Ebene 1 bei Messeständen, die stets rot sind). Hinsichtlich der barrierefreien Darstellung sollte ggf. eine dunkle Abstufung der Clusterfarben bei Hervorhebungen, farblich unterlegten Infokästen und Headlines Anwendung finden, um ausreichend Kontrast von Text- und Hintergrundfarbe zu gewährleisten.

Folgende CMYK-Werte sind definiert, alle anderen Farbangaben sind empfohlene Näherungswerte:

30% 50% 70% +30 K +50 K +70 K

Cluster Gesundheitswirtschaft

THE GERMAN CAPITAL REGION excellence in life sciences & healthcare

CMYK100 | 40 | 50 | 0
RGB0 | 115 | 126
HEX00737e
RAL5021
Pantone322 C
HKS56 N

Cluster Verkehr, Mobilität und Logistik

THE GERMAN CAPITAL REGION excellence in mobility

CMYK80 | 90 | 0 | 0
RGB89 | 53 | 140
HEX59358c
RAL4000/ 4008
Pantone526 C
HKS37 N

Cluster Energietechnik

THE GERMAN CAPITAL REGION excellence in energy technology

CMYK60 | 0 | 95 | 0
RGB118 | 184 | 55
HEX766837
RAL6018
Pantone368 C
HKS60 N

[Seite 17]

Farbspektrum 17

30% 50% 70% +30 K +50 K +70 K

Cluster Optik

THE GERMAN CAPITAL REGION excellence in photonics

CMYK65 | 0 | 5 | 0
RGB67 | 191 | 232
HEX43bfe8
RAL5012
Pantone2985 C
HKS40 N

Cluster IKT, Medien und Kreativwirtschaft

THE GERMAN CAPITAL REGION excellence in ict • media • creative industries

CMYK0 | 34 | 91 | 0
RGB250 | 179 | 30
HEXfab31e
RAL1007
Pantone715 C
HKS08 N

Clusterübergreifende Maßnahmen

im Rahmen der innoBB

THE GERMAN CAPITAL REGION excellence in innovation

CMYK100 | 60 | 0 | 0
RGB0 | 92 | 169
HEX005ca9
RAL5005
Pantone293 C
HKS42 N

[Seite 18]

18

Typografie

Hausschrift – Arial ...................................................................................................19

Die Schriftschnitte und ihr Gebrauch ....................................................................20

[Seite 19]

Typografie 19

Typografie

Hausschrift – Arial

Es wird ausschließlich die Schrift Arial verwendet.

Arial Regular ABCDEFGHIJKLMNOPQRS Fließtexte,

Bildunterschriften,

TUVWXYZÄËÖÜÁÇÔØ

Marginalspaltentexte,

abcdefghijklmnopqrstuvwxyzäöüáôçø Sublines

1234567890 [{}(,.;:!?€&ß-*@)] ƒ

Arial Italic (kursiv) ABCDEFGHIJKLMNOPQRS

Auszeichnungen

TUVWXYZÄËÖÜÁÇÔØ

abcdefghijklmnopqrstuvwxyzäöüáôçø

1234567890 [{}(,.;:!?€&ß-*@)] ƒ

Arial Bold ABCDEFGHIJKLMNOPQRS

Headline 1. – 3. Ebene,

TUVWXYZÄËÖÜÁÇÔØ Auszeichnungen

abcdefghijklmnopqrstuvwxyzäöüáôçø

1234567890 [{}(,.;:!?€&ß-*@)] ƒ

Arial Bold Italic ABCDEFGHIJKLMNOPQRS

Auszeichnungen

TUVWXYZÄËÖÜÁÇÔØ

abcdefghijklmnopqrstuvwxyzäöüáôçø

1234567890 [{}(,.;:!?€&ß-*@)] ƒ

[Seite 20]

20 Typografie

Typografie

Die Schriftschnitte und ihr Gebrauch

Für die Hauptstadtregion Berlin-Brandenburg werden folgende Schriftschnitte eingesetzt: Arial Regular, Italic, Bold und Bold Italic.

Die Arial Regular kommt bei Fließtexten, Bildunterschriften, Marginalien und bei der Kapitelbezeichnung in der Kopf- zeile zum Einsatz. Für Auszeichnungen (Hervorhebungen) ist vorrangig auf die Arial Bold (fett), zurückzugreifen. Die Kursivschriftarten Arial Italic bzw. Arial Bold Italic verschlechtern die Lesbarkeit und somit die Barrierefreiheit und soll- ten nach Möglichkeit nicht mehr genutzt werden.

Abhängig davon, ob es sich um eine allgemeine oder clusterbezogene Publikation handelt, kann Text durch die Primär- farbe Rot, die jeweilige Clusterfarbe oder die Sekundärfarben farblich hervorgehoben werden. Wird Text auf farbigem Hintergrund platziert, kann die Schrift auch in der Negativvariante Verwendung finden.

Es ist aus Gründen der Barrierefreiheit immer auf ausreichenden Kontrast zu achten. Wählen Sie eine schwarze oder andere dunkle Textfarbe auf einen hellen Hintergrund. Das Kontrast Verhältnis zwischen Text und Hintergrund muss mindestens 4,5:1 betragen.

Die Schriftoptik darf nicht verändert werden. Texteffekte, wie z. B. Konturen, Schatten oder Verzerrungen in Breite oder Höhe, sind nicht zugelassen.

Die Schriftschnitte und Ihre Anwendung bei DIN A4-Inhaltsseiten:

SchriftschnittAnwendungsbereichFormatierungFarbe
Arial RegularFließtext Tabelleheadline Fließtext Tabelle Bildunterschrift9,5 pt ZA 13 pt 7,5 pt ZA 11pt 7,5 pt ZA 11 pt 7,5 pt ZA 11 ptSchwarz Schwarz Schwarz Schwarz
Arial BoldHeadline 1. Ebene Headline 2. Ebene Headline 3. Ebene18 pt ZA 22,5 pt 11,5 pt ZA 13 pt 9,5 pt ZA 13 ptFarbig Farbig Schwarz
Arial BoldFließtext Auszeichnung9,5 pt ZA 13 ptSchwarz

Die Schriftschnitte und Ihre Anwendung bei Roll-ups:

SchriftschnittAnwendungFormatierung (Empfehlung)Farbe
Arial RegularSubline informativer Text124 pt ZA 177,32 pt 84,5 pt ZA 115 ptWeiß Weiß
Arial BoldHeadline153 pt ZA 178 ptWeiß

[Seite 21]

21

Gestaltungselement

Variante 1: Linien als Gestaltungselement Konzept .......................................................................................................................22 Handhabung – Ausrichtung und Linienstärke ..............................................................23 Beispielanwendungen .................................................................................................24

Variante 2: Linien zur Bild- und Flächenunterteilung Konzept .......................................................................................................................25 Handhabung – Ausrichtung und Linienstärke ..............................................................26 Beispielanwendungen .................................................................................................27

[Seite 22]

22 Gestaltungselement

Variante 1: Linien als Gestaltungselement

Konzept

Das Identifikationsstiftende Gestaltungselement des gemeinsamen CD stellen zwei sich kreuzende Linien dar. Diese kommen in den zur Verfügung gestellten Layouts in zwei Varianten zum Einsatz:

  1. Linien als Gestaltungselement
  2. Linien als Bild- und Flächenunterteilung

Als Schmuckelement wird es auf weißem oder einfarbigem Hintergrund platziert. Dabei symbolisiert eine Linie das Land Brandenburg, die andere Linie das Land Berlin. Die Schnittstelle beider Linien steht für die Synergien, die Bün- delung von Potenzialen der Hauptstadtregion und die Verbindung beider Länder als Hauptstadtregion. Wenn gestal- terische Gründe dagegen sprechen, ist es möglich, bei einzelnen Anwendungen auf das Linienelement zu verzichten.

[Seite 23]

Gestaltungselement 23

Variante 1: Linien als Gestaltungselement

Handhabung – Ausgehend von einer vertikalen Linie Ausrichtung und Linienstärke

• Die Winkel der Linien sind unter Berücksichtigung der Flächengegebenheiten frei wählbar, werden jedoch 20° immer in 10er Schritten gedreht (z. B. 10°, 20°, 30° bzw. -10°, -20°, -30° etc.). Es ist darauf zu achten, dass die Linien in einem spitzen Winkel zueinander stehen.

• Der Schnittpunkt der Linien ist unter Berücksichtigung der Flächengegebenheiten frei wählbar.

• Die festgelegte Linienstärke für das Standardformat DIN A4 beträgt 3 pt.

Ausgehend von einer horizontalen Linie

-40°

Bei veränderten Formaten, wird die Linienstärke des Linienelements entsprechend propor tional skaliert:

Propotionale Anpassung von DIN A4 auf DIN lang

[Seite 24]

24 Gestaltungselement

Variante 1: Linien als Gestaltungselement

Beispielanwendungen

Als Schmuckelement auf einem Broschürentitel Für die Titelgestaltung der Designvariante 1 wird das Linienelement immer in dem roten Balken platziert.

Als Schmuckelement im Innenteil einer Broschüre Bei Designvariante 1 als auch bei Variante 2 können die Linien auf einer Weißfläche platziert werden. Dabei sollte das Schmuckelement sparsam eingesetzt werden und lediglich leichte Akzente im Layout bilden.

Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

lediglich leichte Akzente im Layout bilden.

Auf Broschürendoppelseiten, auf denen sich Bilder befin- den, und auch gegenüber reinen Imageseiten (ganzseitige Grafik) sollte das Schmuckelement nicht platziert werden.

24 25

Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig, kann über Satzspiegelbreite laufen

Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feui- feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem er quamet alit velismodiam zzrit prat. Tum zzriure feuismod Bore dit lan hendiamcommy nostrud er se venim quismod sci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit tatinis dolor acillute duis exer adio odolendre dolesting es- ipiscipit, summy nulla autat. Bor ad molorti ncilit at ut augue- dolessi tie facing enit venisi. Uptatio con velisit ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il dolore er sim el dunt velisim quam doluptat atie dolum do commodio ratum iliquat, velit at dunt irit lortion sendit inci bla cons non l e d a r o n a l o e v r s e e e l d d e o m ni o m d d ti i e o v o o d l o d b o o l r e e s t m in i g n e e n le im nia v te e m l i r e it u g lo u r e e i g d ri n e l a l i u d s c e t o l i i o r q u a d a m u t n . , t s lu e t q e u c a o t, r p q e u r i o s c n o o n n e se rc n il i l b a h o r e e a r a fe t u w g is ia m m o d d o o lo lo r b a o d re i- c H A o c e r i a e lla d ri m l u in s q c e u i l 3 a e . m u E g b n ia u e m l n lu e c p o t r a i t u a s l c it i , t v a o t. lor ad exero commy niam ve- v S S e i a m n n i m a u u t p i g n a i g a t t v e io u r l a d p c o u i l t l e i n q n o u d n i r s u i e . m ra n e o s s e t d is t e e m r s v e e n l i s u t n p ib a h t. e U a s c c i o e n t s i e ll q u u p a ta m t. Headline 3. Ebene liqui blan vulput ip exeros aliquat. Ure modit utatet wis ate vel do conum diat nim dignisi ectem vel in et, susto do do- Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adi- feu feum vel dolore consequisi bla at. Duisit prat aliquisl lortie dolore do consenisl eniat. Ros nulla commy nullam- Headline 2. Ebene gniam ectem vendrem zzrit augiam, cons aliquis aliqui et, ut prat acilla feummy nit iusto eugait vel utpat iustin hen- conse dit delese verci ex elit, verilla faccum iuscil dolut vulla facillutet at ad magnim ectem ing esed modigna fac- dionummod tionse dolore eummy non henibh eu feugiat. praese magnissit wis alit aliquis alit iuscilisim dolorem zzrit Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do cum nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim wbla augue mod tat, con henibh ercip ex eugait, commodit, adigniscing euisis dolorem quismodipis nis do corer senisi con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit veni- zzriusci tisl ea feui eugait prat, volutat. Ut esse doloreet, commy niam dolore feui blandipsum in hendre volore du- bla faccum euguer se do odolessi er autpat. Ut wis nons si. Commodiam irilit volorting essequisi. volent nulputat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipi- isisit la feuipisl in ut lorem doleniam zzrit lorer sis aliquat alissed erat lobor inibh ecte dolortio od exer adignibh et sit alit lortio do commy nis euipisi. ismodolore conum duis dit ut praesse faccum aliqui tio od volobortis er in utet utpat ver aciduisl ullutatue eugait velit Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit dunt ectem zzrit ut veliquam aut nonulput exerciduis ad du- nis eum vulluptatem augiat. Accum exero consequi ting et am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis se- isit dolorero od tet prat, vullaore Igna commod tatie dolore wisim vulla feuipit ulla ad tis nullandre cons nonsequipis nis el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip quam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt lore corper- vulla feuissenim dolore dolum zzrilit, sumsandre magna aci elissequat luptat nostin hendiat. Ut venissit irit non et ectem eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent ci ting enim incil irilit, core tat ut loborerat irit prat lut dipisl er tat atie er sed tinim iriure ming et iriusci te magna facilis endreet, quat augait et lore dolesto dunt ad magna feuguer iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem verat ut inim nim inis nismodolor sim aliquis aliqui tincinit nit, sectem ea augait etue velendit nos adio consequat, consequat utet iure dolor iure minisci duipsum quisi tem vel ut aci blaorera- adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit do con henibh eumsandions nissim iriurem dui blaore tie luptat, vel utpat at wisit landipit in henim iuscipit utat. Tie tem nulput augait at. Rerostrud euguero commy nissis nos nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna consequat. Odit volorer ad eum ercil dolortin utatums an- volor sim diamcoreet dunt velenibh erilit pratum vullaore aliqui tie cons aut lorercin erilit, sent ad minit ute faccum zz- at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit pra- dreet praesto consed tie magnibh eril utem ipit delenis ad dolobore min euis nullaor ilit la faci te endit volore mod tem rit exerci bla faccum ilismod olendre commy nonseniam dip estis amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit dolorem ipsusci pissis aliquis nim ero odo dipisi. Tum au- duisit nismodolore minci ea commy nonse feugait wisci bla eros acillam nullums andignit lobore minit numsandrer Ud utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla giamconsed magniam, quismodit euipisi te facipisim zzriure feugue modolore vel do od dunt wisim do dolore magnit ve- dolestis ea facillam euipsumsan verciliquat, cons nis erius- te magna acipsuscing et amcore tio core eugiamc ommodit lit alit luptat duis nullam dolor seniamconse magna feugait ci liquamet, commodolorer auguero dolor sequips uscillam wisim quat luptat. Exer incip el et dolortio odolor sum zzril pratin vel ut velit, core dolore tat utat augait alisit nibh en- dolor sismolore tetum ilit ulla commod minci exer suscin Die Region Berlin-Brandenburg ulput in hendit ilisi tat, verat. San ulluptat adigna coreetIbh dignim quiscin ciliquatuer sed dolortio erat in ver irilit aliqui ut alissi te facinim del ute molore facipis nostinis aliquat. ex ecte modolor sum er sustrud ecte modiam num quis adit tatin vel del utat. Ut lut ad tinissequisl utem venisim augait Duiscil eui exero od tate feugue do eugue corem vel ute Acillam quam nulluptat alit, volor ad exero commy loborti onulla con vulla conse mod el in henibh ecte con- do odion henismolore vullut lor sequat vel ea facil del eum magnim nullutpatem iliquat. niam veliqui blan sequ iscinim zzriliquip et lum exeriuscil dolenim inim iure ectem nonulputatin ulput prat nit illa con henisis cincili qui- consenisi ea ad magnibh ecte modionsed dunt irillummy pisim nim qui blam nulputem at lam, susci tat, consectetum Aliscidunt wis dolore venis at, commolorting el ut la • lorercin erilit, sent ad minit ute ex esequamet nulputat dolendiamet, sequam quat ut dio conse commy diam, seniam iusto ex et, quis dit wis dolor adiamcoreet coreraese do ea consed tem atet alis et, volore min nos niamconum ad do odipsus cincidui eugait utatinibh ea lobor aliquisim et, sumsan vulla facincilla feum velis aliquat ulla commodignim dolenim nulla feui blam volorpe rci- • faccum zzrit exerci bla facAn henisis conum quam, qui blam nulla augue dipit ullam, velit, conse- nisit utat wisl dipsustie exer sim quisi bla feuguerostie ent lit lorper am, conulput wiscinci tat. Illaore tat amconulput niatum zzrit ip ea alit prations nullut ut landigna facipsum- lutat, commy nullam, conum eu feugait ulla adipsusci eui tie • modolorero dolor sequis eu feuipisl san henit nim zzrilit vullut inciduip etum delese min ullaor con velit irit in utpating et adit adiam quam esto ero dit vel do et aut veliquisl iure feugiamet, consectem il dolor su- se esenis nonulla faccum zzriusto ex et irilis aliquat pratem ulla ad modiam, si bla core mod dolorperiure minci tis alit sci tem dolore venit, volore con henit irit ut la feu feu- • exeros digna amcommy nulputemLumsan velissed eugue core molessendrem non veliquam dolor aliquis do- doloborem am in ecte min voluptat, si. giamet, sisisci lluptatissit aut dolent aut velesse quati- dolore tat venit ad esto dolumsandiam zzrit nis loborem niam num quamet, sit, velisci liquat dionsed do- on umsandrer sim iustin vel in utate dipiscin et vulluptat lobore delisim dolore verci tat do ectem dolore volore te • nos nons etuero dolore te vendigna facipit eraeseq uissenit ip eu feugueratum irit utem vero commodo Headline 2. Ebene lenisl ut la commoloreet et nim volore ea core endigna core • minciduip et aliquat ionulluptat. Lor sequisci eummo- dolutat umsandionum aliquat. Duis alit dions ercilisci exer Put ing exerostrud ex ex eration henim et, quam, consecte lo reriuscipis duiscipis nonulputat, sim duisit lorperi aci te vent lut lor adit vel ent wis aut landiat, commy nullutet, modiat. Igna autat, corperat am, velestrud ex erilit dolum liquamet alis deliquat ut niatum veros sequam velesto dolore dolorer ostrud do er ipsum iliquam quat augue modolor adio dolent ut dit am, sequis nos ad ea zzrit nostrud tio odolutpat. Facilisl ullut nummod dit pratue facilit lummodolor incipis ea cor sustrud tatie ming essim doloreetuero dolorem quam autem dolobor alit dolor si et vent la adipism odolor sed eu facin velit lum venis ver alit dit utat amconsequis nonsenis alis alit iustinci et es- dolor susci blan exeros nos non venit nonullandre magnim sis num amet inim iriurem quisi.

[Seite 25]

Gestaltungselement 25

Variante 2: Linien als Bild- und Flächenunterteilung

Konzept

Für die Gestaltungsvariante 2 werden die sich kreuzenden Linien als Bild- und Flächenunterteilung eingesetzt. Durch die Linien als Trennelement wird eine spannungsgeladene und originelle Bildanordnung ermöglicht.

10

12
12

[Seite 26]

26 Gestaltungselement

Variante 2: Linien als Bild- und Flächenunterteilung

Handhabung – Ausgehend von einer vertikalen Linie Ausrichtung und Linienstärke 10° -10° Das Linienelement wird großwinkelig positioniert, um die Flächen optisch gleichmäßig zu unterteilen. oder Beim Einsatz als Bild- und Flächenunterteilung sind die Winkel festgelegt:

• Der Winkel der vertikalen Linie beträgt je nach Flächengegebenheiten (z. B. Format, Textmenge, Bildmotive) entweder 10° bzw. -10°.

• Der Winkel der horizontalen Linie beträgt 15°.

Weitere Anwendungsvorgaben:

• Der Schnittpunkt der Linien ist frei wählbar.

• Die festgelegte Linienstärke für das Standardformat Ausgehend von einer horizontalen Linie DIN A4 beträgt 3 pt. Bei anderen Formaten wird die Linienstärke proportional skaliert.

15°

[Seite 27]

Gestaltungselement 27

Variante 2: Linien als Bild- und Flächenunterteilung

Beispielanwendungen

Linienelement zur Bild- und Flächenunterteilung auf einem Broschürentitel der Designvariante 2 Vertikale Linie um 10° gedreht

Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline

THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

Linienelement zur Bild- und Flächenunterteilung auf einer Messewand Vertikale Linie um -10° gedreht

THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
Hier steht eine längere Headline Hier steht eine längere Subline. Lisciliquis nulpute feugue alis euisit nullutet venit ad dolore delesed deliqua mconsIpit, suscinc illutem autatet in enit am

[Seite 28]

28

Bildsprache

Zu vermittelnde Inhalte ...........................................................................................29

Farbe, Farbkontrast und Lichtwirkung ..................................................................30

Schärfe, Unschärfe und Perspektive .....................................................................31

Bildkomposition und -ausschnitt ...........................................................................32

Beispielmotive .........................................................................................................33

[Seite 29]

Bildsprache 29

Zu vermittelnde Inhalte

Die Bildsprache im Erscheinungsbild der Haupstadtregion soll konkrete Inhalte verdeutlichen und einen soliden, seriö- sen und verlässlichen, aber in gleichem Maße auch modernen und dynamischen Eindruck vermitteln. So kontrastreich und charakterstark die Hauptstadtregion ist, so lebendig, authentisch und kontrastreich ist die Bildsprache.

Es ist darauf zu achten, dass bei der Darstellung von Menschen die Situationen stets ungestellt wirken. Auf Stockfotos sollte nur in Ausnahmefällen zurückgegriffen werden. Es ist darauf zu achten, dass vorrangig Bildmotive aus der Haupt- stadtregion zu verwenden sind. Der Einsatz von Grafiken und Illustrationen ist grundsätzlich auch möglich.

[Seite 30]

30 Bildsprache

Farbe, Farbkontrast und Lichtwirkung

Die Farben der Bilder wirken natürlich und lebendig. Eine zu starke oder zu schwache Farbsättigung ist zu vermei den. Übertrieben farbverfremdete und unnatürlich wirkende Bilder sollten nicht verwendet werden. Auch sogenann- te Duplexbilder oder Schwarz/Weiß-Fotografien entsprechen nicht der optischen Identifikation der Hauptstadtregion Berlin-Brandenburg und sind daher in der Regel nicht vorgesehen.

Die Bildauswahl zeichnet sich durch außergewöhnliche, lebendige Lichtstimmungen aus. Dabei wird auf die Verwen- dung von direktem, unnatürlich wirkendem Blitzlicht verzichtet. Resultat sind besonders kraftvolle Bilder.

Beispiele: • eine helle, sonnige und warme Lichtstimmung, z. B. Sonnenlichtstrahlen blitzen durch Blätter • Darstellung verschiedener Tageszeiten, z. B. Morgenlicht, Abenddämmerung, Nacht • Darstellung von Himmel und Wolken als Sinnbild für Weite und Offenheit • Szenerie urbanes Nachtleben, z. B. Verkehrslichter, Berlin-Skyline bei Abend oder Nacht

[Seite 31]

Bildsprache 31

Schärfe, Unschärfe und Perspektive

Durch die Anwendung von Schärfen und Unschärfen innerhalb eines Bildes wird der Blick des Betrachters auf das fokussierte Motiv gelenkt und eine räumliche Tiefe erzeugt.

Wichtiger Bestandteil der Bildsprache ist die Perspektive. Diagonale Blickführungslinien und klare Perspektiven öffnen den Bildraum und wirken für den Betrachter offen und dynamisch.

[Seite 32]

32 Bildsprache

Bildkomposition und -ausschnitt

Folgende Punkte sind bei der Komposition und dem Ausschnitt von Bildern zu beachten:

• Bei der Bildauswahl ist darauf zu achten, dass die Motive miteinander harmonieren, d.h. hinsichtlich Farbe (z.B. Blauton des Himmels), Kontrast und Helligkeit zueinander passen. Somit sollten keine Tag- und Nachtmotive ver- mengt werden. • Um eine Bildkomposition zu beleben und zu emotionalisieren sollte, wenn möglich, auf einem Bild zumindest ein Mensch/Menschen abgebildet sein. • Photoshopmontagen und ähnliches werden in der Regel nicht verwendet. • Bilder werden nicht willkürlich oder ohne inhaltlichen Bezug zum Text eingesetzt. • Bildsprache und Ästhetik von Titelbildern und Bildern auf Innenseiten sind grundsätzlich stilistisch ähnlich. • Für kleine Bildfelder eignet sich die Darstellung technischer Details.

12 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung
Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad doles- si tie facing enit venisi. Uptatio con velisit lan vel enim od .

[Seite 33]

Bildsprache 33

Beispielmotive

DIN A4 Broschüre DIN A4 Broschüre

Hier steht eine Headline Gesundheitswirtschaft Hier steht eine Subline in der Hauptstadtregion Berlin-Brandenburg

THE GERMAN CAPITAL REGION THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment excellence in life sciences & healthcare

Anzeigen Einladungskarten

11

Invitation THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit

Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriurem vendreet. Lorperatis ecte dolor sectem delit lut inci eugiam quipsustrud. Dunt accum nul- put vulput praesto do conulla aliquis del iurem zzrit, sed tem dolorti sciduip sus- tionse molorem zzrit ver se dolenis ad ercing eu faccumsandre del ing enis ero odio odiamco mmodolenibh eugait, quat laorem diam adit.

Invitation THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

Gefördert aus Mitteln der Länder Berlin und Brandenburg THE GERMAN CAPITAL REGION EEunrtwopicäkilsucnhge.n Union – Europäischer Fonds für Regionale more value for your investment

[Seite 34]

Bildsprache 34

Beispielmotive

Messewand

THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline

Roll-ups

Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline

THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

[Seite 35]

35

Layoutgrundlagen

Layoutraster Rasterberechnung .....................................................................................................37 Übersicht der Rastergrößen ......................................................................................38

Flächenaufteilung Variante 1 ..................................................................................................................39 Variante 2 ..................................................................................................................40

Bildverortung Variante 1 ..................................................................................................................41 Variante 2 ..................................................................................................................42

Darstellung mit gemeinsamer Institution ..............................................................43

Submarkenbezogenes Layout am Beispiel der Cluster der Gemeinsamen Innovationsstrategie Anwendung bei Variante 1 und Variante 2 .................................................................44

[Seite 36]

36 Layoutgrundlagen

Layoutraster

Rasterberechnung

Den Ursprung für den Aufbau des Layoutrasters bildet eine quadratische Einheit, die individuell formatabhängig fest- gelegt ist. Mithilfe dieser Einheit können einzelne Elemente und Abstände bemessen werden. So wird ein stringentes, formatübergreifendes Layout gesichert.

Layoutraster am Beispiel des DIN A4 Formats:

[Seite 37]

Layoutgrundlagen 37

Layoutraster

Übersicht der Rastergrößen

Folgende Größen der quadratischen Rastereinheit werden für die aufgeführten Formate verwendet:

Format Einheit

DIN Lang 2,1 mm

DIN A61 mm
DIN A52 mm
DIN A43 mm

DIN A3 3 mm

DIN A26 mm
DIN A111,88 mm
DIN A012 mm
Visitenkarte 85 x 55 mm2,5 mm
Roll-up 1000 mm x 2200 mm20 mm

Roll-up 1500 mm x 2000 mm 20 mm

Im Kapitel Publikationen wird beispielhaft die Anwendung des Rasters auf die einzelnen Formate gezeigt.

Sondermaße werden auf Grundlage der angegebenen Formate hergeleitet. Positionierung und Abstände der Elemente werden proportional angelegt.

[Seite 38]

38 Layoutgrundlagen

Flächenaufteilung

Variante 1

Der Aufbau der Fläche ist unterteilt in vier Bereiche.

Dachmarkenzone Dieser Bereich ist der Logokombination der Länder Brandenburg und Berlin vorbehalten.

Bildbereich In dieser Zone dürfen bis zu vier Bilder plat- ziert werden.

Bereich Text und Linienelement Im farbigen Balken wird Text und das Linienelement positioniert.

Bereich für Leitmarke oder eine andere Submarke der Hauptstadtregion bzw. Logo einer gemeinsamen Einrichtung.

Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your business

[Seite 39]

Layoutgrundlagen 39

Flächenaufteilung

Variante 2

Diese Gestaltungsvariante leitet sich aus dem Linienelement ab.

Dachmarkenzone Dieser Bereich ist der Logokombination der Länder Brandenburg und Berlin vor behalten.

Bildbereich In dieser Zone dürfen bis zu drei Bilder plat- ziert werden. Das Linienelement dient zur Bild- und Flächenunterteilung.

Bereich Text In der farbigen Fläche wird Text positioniert.

Bereich für Leitmarke oder eine andere Submarke der Hauptstadtregion bzw. Logo einer gemeinsamen Einrichtung.

Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

[Seite 40]

40 Layoutgrundlagen

Bildverortung

Variante 1

In dem für Bilder vorgesehenen Bereich der Designvariante 1 können bis zu vier rechteckige Motive im Raster plat- ziert werden. Bei mehreren Bildern trennt ein schmaler weißer Balken mit der Höhe bzw. Breite von einer Rastereinheit die Bildflächen voneinander. Verschiedene Ausschnitte, Detailbereiche oder unterschiedliche Zoomschritte eines Bildmoti- ves können sich über mehrere Flächen erstrecken.

Bei der Verwendung von mehr als einem Bild sind folgende Gestaltungsmöglichkeiten beispielhaft aufgezeigt:

Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

[Seite 41]

Layoutgrundlagen 41

Bildverortung

Variante 2

In den für Bilder vorgesehenen Bereichen der Designvariante 2 können bis zu drei Motive platziert werden. Verschie- dene Ausschnitte, Detailbereiche oder unterschiedliche Zoomschritte eines Bildmotives können sich über mehrere Flächen erstrecken.

Folgende Gestaltungsmöglichkeiten sind beispielhaft aufgezeigt:

Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

[Seite 42]

42 Layoutgrundlagen

Darstellung mit gemeinsamer Institution

Folgende Abstände und Größen werden auf einer hochformatigen DIN A4-Titelseite mit Darstellung einer gemeinsa- men Institution verwendet:

Positionierung gemeinsame Institution am Beispiel Variante 1

❶ Das Institutionslogo ersetzt die Leit- bzw. Businessmarke und wird mit 3 RE = 9 mm zum Seitenrand und 4 RE = 12 mm zum unteren Rand platziert.

Die Größe des Institutionslogos orien- tiert sich an der Größe der Dachmarke. Das Institutionslogo darf keine größere optische Gewichtung als die Dachmarke haben.

Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline

[Seite 43]

Layoutgrundlagen 43

Submarkenbezogenes Layout am Beispiel

der Cluster der Gemeinsamen Innovationsstrategie

Anwendung bei Variante 1 und Variante 2

Bei Clusterpublikationen wird für die Farbfläche statt Rot die jeweilige Clusterfarbe verwendet. Die entsprechenden Farben sind dem Kapitel Farbspektrum zu entnehmen. Unten steht die jeweilige Clustermarke.

Medien und Kreativwirtschaft in der Hauptstadtregion Berlin-Brandenburg

THE GERMAN CAPITAL REGION excellence in ict • media • creative industries

Optische Technologien und Mikrosystemtechnik Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION excellence in photonics
Gesundheitswirtschaft in der Hauptstadtregion Berlin-Brandenburg
THE GERMAN CAPITAL REGION excellence in life sciences & healthcare
Energietechnologie in der Hauptstadtregion Berlin-Brandenburg
THE GERMAN CAPITAL REGION excellence in energy technology

[Seite 44]

44

Geschäftsausstattung

Visitenkarte Positionierungen im Raster .......................................................................................46 Typografie ..................................................................................................................47

Briefbogen gemeinsame Institutionen Positionierungen im Raster und Satzspiegel .............................................................48

Briefbogen gemeinsame Projekte Positionierungen im Raster und Satzspiegel .............................................................50

Briefbogen gemeinsame Institutionen und Projekte Typografie ..................................................................................................................52

Pressemitteilung gemeinsame Institutionen Positionierungen im Raster und Satzspiegel .............................................................54

Pressemitteilung gemeinsame Projekte Positionierungen im Raster und Satzspiegel .............................................................56

Pressemitteilung gemeinsame Institutionen und Projekte Typografie ..................................................................................................................58

[Seite 45]

Geschäftsausstattung 45

Visitenkarte

Positionierungen im Raster

Folgende Vermaßungen gelten für eine querformatige Visitenkarte (85 mm x 55 mm). Bei Einhaltung des Layouts können bei Bedarf auch andere Angaben gemacht werden (z.B. Mobilfunknummer statt Faxnummer oder Abteilung statt Funktion).

Vorderseite Visitenkarte Vorderseite

❶ Ein Logo wird mit 2 RE = 5 mm Abstand zum rechten und oberen Rand platziert.

❷ Die Kontaktdaten werden mit einem Abstand von 8 RE = 20 mm zum oberen Rand und mit 2 RE = 5 mm zum linken und unteren Rand platziert.

❸ Die Dachmarke wird mit einem Abstand von 2 RE = 5 mm zum rechten und unte- ren Rand platziert und hat eine Breite von

16 RE = 40 mm.

❶ LOGO ❷ Max Mustermann Funktion Tel. +49 (0)123 456-12 Fax +49 (0)123 456-12 E-Mail max.mustermann@institutionsname.de Institutionsname Musterstraße 12 | 12345 Musterstadt www.institutionsname.de

❷ 16 RE = 40 mm.

Rückseite ❹ Das Linienelement hat eine Linienstärke von 1,6 pt. Die horizontale Linie hat einen ❹ Winkel von -30°, die vertikale Linie von 30°. Der Schnittpunkt des Linienelemen- tes wird mit 4 RE = 10 mm zum oberen und 5 RE = 12,5 mm zum linken Rand platziert.

[Seite 46]

46 Geschäftsausstattung

Visitenkarte

Typografie

Folgende typografische Vorgaben kommen auf der Visitenkarte zur Anwendung:

• Der Name umfasst maximal eine Zeile. • Der Name, die Funktion und die Kontaktdaten sind linksbündig auszurichten. • Schriftfarbe ist stets schwarz. Visitenkarte Vorderseite ❶ Der Name hat eine Schriftgröße von 10 pt.

LOGO

❷ Die Funktion wird in einer Schriftgröße ❶ von 7 pt gesetzt und hat einen Zeilenab- Max Mustermann stand von 11 pt zum Namen. ❷Funktion Tel. +49 (0)123 456-12 ❸Fax +49 (0)123 456-12 ❸ Die Kontaktdaten haben eine Schrift - E-Mail max.mustermann@institutionsname.de grö ß e von 7 pt und einen Zeilenabstand von 9 pt. Die Adresse wird durch eine Institutionsname Leerzeile mit einem Zeilenabstand von Musterstraße 12 | 12345 Musterstadt www.institutionsname.de 12,5 pt abgesetzt.

[Seite 47]

Geschäftsausstattung 47

Briefbogen gemeinsame Institutionen

Positionierungen im Raster und Satzspiegel Folgende Vermaßung wird für einen 1-spaltigen Satz- spiegel verwendet: Der Briefbogen besteht aus einem Erst- und einem

Folgeblatt. Im Folgenden wird die Positionierung im

Folgeblatt. Im Folgenden wird die Positionierung im Raster und im Satzspiegel am Erstblatt erläutert.

Kopfsteg16 RE = 48 mm
Fußsteg5 RE = 15 mm
Linker Heftrand8 RE = 24 mm
Außensteg7 RE = 21 mm
Spaltenanzahl1
Spaltenbreite55 RE = 165 mm

❶ Die Dachmarke wird mit 5 RE = 15 mm zum oberen und 8 RE = 24 mm zum lin- ken äußeren Rand platziert und hat eine Breite von ~ 17 RE = 51 mm.

❷ Das Logo der Institution wird mit einem Abstand von 7 RE = 21 mm zum oberen Rand platziert.

❸ Das Adressfeld wird mit 16 RE = 48 mm Abstand vom oberen Rand platziert. Der zweizeilige Absender wird durch eine Leerzeile mit einem Zeilenabstand von 16 pt von der Anschrift abgesetzt.

❹ Das Informationsfeld wird mit einem Ab- stand von 16 RE = 48 mm zum oberen und mit 22 RE = 66 mm zum rechten äußeren Rand platziert.

❺ Die Betreffzeile beginnt 11 RE = 33 mm unter der Anschrift. Der Text wird mit zwei Leerzeilen vom Betreff abgesetzt.

❻ Die Geschäftsangaben werden dem Fuß- steg entsprechend 5 RE = 15 mm vom

❷ ❶ [Logo] LLaannddeessiinnssttiittuutt ffüürr SScchhuullee uunndd MMeeddiieenn BBeerrlliinn--BBrraannddeennbbuurrgg SSttrruuvveewweegg SSttrruuvveewweegg || 1144997744 LLuuddwwiiggssffeellddee 1144997744 LLuuddwwigisgfsefledeld e H M M M 1 H M M M 1 2 2 ee a u u a u u3 3 rr x s s x s s rr 4 4 t t t t nn M e e M e e5 5 r rr r uu fi s M M f s i s r tr s trr m u u m tt aa ee s s a ßa ß rr t t m e e m eer r aa s s 11 n t n t 22a a nn d d t t ❸ ❹ B G T F E B G T F E e a e - e a e - ee M M l x l x aa e ss e : : r c a r a c f f b o b o h i h i l e n l : e n ä : ä i : t fi : e tt f + se t + m + m l + r s 4 i z /r s 4 44 i ze 9 a / a n u i 9 99 ei n x x : m c 3 i . M 3 . :h 3 3 c m 3 m . 3 e b M h 3 3 3 a u 3 n eu 8 e 3 3 x s a 8 : r s n 8 8 l t 3 Mx x i e t n 3 : 2 e x r 3 3 u 2 M - x m 1 rb s 2 2 1 m x - r ut a 1 1 1- a e 3 n s a 2 - - n r 2 3 n 1 tm 3 nd e 1 @ 2 2 en a 4 r 1 37 n m @ n 5 8 b n 6 7 4 a 9 u 8 5 n rg 9 6 n . d e l i s u m . b e r l i n - b r a n d e n b u r g . de Berlin, 01.01.2021 HH iieerr sstteehhtt ddeerr BBeettrreeffff ❺ SSeehhrr ggeeeehhrrttee DDaammeenn uunndd HHeerrrreenn,, VVeelleessssii eeuugguuee mmaaggnniimm zzzzrriilliissiimm ddoolloorree ddoo dduuii bbllaa ccoonnsseeccttee ccoorrppeerrooss aadd ttee ffaaccccuumm aauuttppaattee eexxeerrcciidduuiiss nnoonnsseedd ddoolluumm vvoolloorreeeett,, ccoommmmoolluu mmssaannddrreeeett uullllaann hheenniimm ddoolloobboorr eerriiuusscciidduunntt vveell ddoolluuttaatt uueerrcciinncciidduunntt ali- q maulioqa ud teao mtleu mp ili t s aiilt si s ip eiss s uee msqeu sqa aut n ua m etur m z a z m rzizt c ra oitc r ac il uc ucm tup md a e t ,dl i s te u ulimtt eu t qt ev ute a vr t oe v rd uoi l t ld a ai tt f eav uto gvlo aor ilp to erproe rcoo cno enu eguagita aitu at uvte vleenledniadmia mam aemt eatc cum- ❼ accummo doluptat ipsumsan er amcor il utpat, sum quat vulla feugait u llum zzriusci tem in vercipi smodolent nit nim iusci tem adit ilis esto commodo lessim eum nit, ver senim quulluipmis lz dzori ucsocmi tmemol oinrt ivee mrcaipgin sam coodnoulemnmt ny itn nit impr aiuessctiie t etamt, avdoilte inlisis easutota ct ovmulmpuotd aoli qleusasti mue ercuimlla mnit ,q vueisrl seerint iamd eqxueiprios ld doo o cdo mmamgonloar fteieu mgiaatg nnoan cuomnu vmenmibyh n eit lepsraseissimtie ntautm, vsoalne neius faeuutmat avmulp, ucot nasliqeu caotn uuemrc qilluaamt wquisisl li uesrtirtu add teex efarcoc duom o idri tm aat,g qnuaa fteeut gpiraate nsosni.u Pma tveemn idbiht ienlge sesricsiidmu nntu vmosluatnp aetu, sfeeucmte acomr, accocnusme caomneutm n iqssuiast nwoinsls i udsiotr ud oted ifoancsc unmon irsiet qaut,a qt.u Taatetits pcri alieqsusait.. PDauteipm e xdeitr ionsg neurlcpiduutenmt v doolulotpreamt, sveecr tien gc oeru aiscmcuomd oalmobeot rneisr ssiis. nons dio Noduilolanosr en omnasgenqiubaht .e Tuagtiiasmci clioqnusaet. tDetuuimp evxeel ruotse tnuumlpmuyte nmu ldlao laouregmia mve nr iming a elisuiimsm eoudg uoelo dbiot rperra st in. o sto euis n ulputet ulluptate magna augiam irit pratue delis aute dolore faccummy non vero cons eum adipsus cipisi. PNeurllcaidoureis m naisgimni birhit epuragtia lamncdornes dee tleetsutmru dv edlo uloteretumm imllay fnauclillait aveungdiarme cnoimn haelinsdimre eeut glourep edriat tp. rRato n oodsitoon es uaisd tat untu ulplluutmet iupl leutp etat tper mata, gconrae a mugoidaimam ir idt ipor daitpu ee xdeerliast .a Uutte in dcoill oirrilela f accocnusme mdoy dnoolno rv seero m caognnsa e fuemu afadcipcusums vceipl isi. uPte arcdiidounisse n qisuimip itir pit rpareasts lia tnadt rvee dr ealteusmtrmudy dnoolnosreem e ri llsae fda ceiulimt vseannddriet lcao fne uhmen ddoreloert alolirqpueisral te. xR eou ogduieorn ssu asdtr utadt muto ulollurem d iopl eest eent impr anti,s cl oerueg miamod qiauma tdinioc idliiqpu eaxtienr ahte. nUimt i nvcoillu irpiltlaat ec omnaseg ndao c doonlo erl sdeia mmaegt,n vau fleluum fa vcocleusms ev eml au-t g f u a me n l d p uo iim u oglot nu er isee l t ie s a dd lq l ioi u g t u l l nep liapasr mi ae tf tnap u d icr me oail r i le q o ns su r ius se i s sl im t e t r na uu a ot d g t nv i n t se ae o er mt n c , a t s vq teue oummd lao t mm v bine o ya cr r g o n ial n so iuq inm d tu so la u ev lto m i ee nb l s ri o t h a sr u en eet nd e pd ii tm a t ,e t v q .u v o umL ol i i e l sstun a ia p s i t s ni t s av c dl eti i le ut l l a e tl m aa s c t sf a o el ig o . n u n r V u m a s l o p e ld uco o of t r e n l e iou n ae ri vl ta a i ed ol t il . q i n e aE us nm e m its e q pl t u a re ,a i l xs ivt s u e a d al ull o iul s i g tm c s u p o e e rv n q a r o s u t s l e . ie us d Ms s as t e mruet ua , t dg s in u n m a amcaidguniipm s iulisscl iudlulaismi tdaot.l oDreumip eaut gnioant,s qeuda mt, asgen eimu fvaeclict uumtpmaty. nLiiss isniusml u vtaetl luotr wseis fneouni tsioenqsue aqtuinisc idlito a cuotnpsaetudm - smaang vneal ifsei.ugue digna faciliquis nonsectem veros doloboreet, qui tat velessi. Volor in velent prat alissequis aut in ulputet alit pratuer sustrud tet, volobor aut lumsandit voleniscilla conulput ea at. Em alis alit prat. OMdeitt, vseunmit ail ciuidruei pd os uosdc itdaut.i sTii staitt .i uDsutoip d euungt iiaritl,i tq auda te, usgei aetuie f avucclluummmmyy nnuisl lan ufemu mve li liustl wuti sd neoliqnusaetq auu agtainitc iilnitc i t ta u inue gtrp i e la i rtp ou sme x as uae tnt p a avlet i u tl im lsui p.v t e a r t i i p ri i u s s n tr u u l d la t m at c ie o r e e x c e o t m , s m u o s l c o i li r t p , e v r e a r e o s e t x is e c r i c d i u e n u t g in ia g m e c s o e n e e r x o s e t t o p d ra o t lu , t c o a n u u ta ll t a , c fa o c n i um illupta Landesinstitut für Schule und Medien Berlin-Brandenburg | Struveweg | 14974 Ludwigsfelde | Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789 L E a - Mnd ae i ls min as xti t. umt u f sü tr e S r mch au nl ne @ u nl i sd u M me . bd eie r ln i n B - be rr ali nn d-B e nra bn ud r ge .n db eu |r g w |w S wt .r lu i sv ue mw .e bg e r| l i1 n4 - b9 r7 a4 n dL eu nd bw ui gr gs .f de eld e | Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789 ❻ E - M a i l m a x . m u s t e r m a n n @ l i s u m . b e r l i n - b r a n d e n b u r g . d e | w w w . l i s u m . b e r l i n - b r a n d e n b u r g . d e❷ [Logo]
SSttrruuvveewweegg 1144997744 LLuuddwwigisgfsefledeld e B G B G ee eeaa ss r cr c bbhh eeää it fie tt fse t r sz /ri ze/ni ein: c i M:hc eM h a ne xa: n Mxx: x uM x s x utesrtmearmnna nn Telefon: +49 3338 321-123 456 TFealxe:f o n: ++4499 33333388 3 32211-3-2112 378 495 6 F ax: +49 3338 321-321 789 E-Mail: max.mustermann@ E -Mail: m l i sa uxm .m. b eu rsl it n e -rb m ra an nd en n@ b u rg . d e l i s u m . b e r l i n - b r a n d e n b u r g . de

steg entsprechend 5 RE = 15 mm vom unteren Rand platziert.

❼ Die Lochmarke wird bei 184,5 mm und die Falzmarken bei jeweils 105 mm und 210 mm gesetzt. Diese haben eine Linien stärke von 0,25 pt und sind 4 mm lang.

[Seite 48]

48 Geschäftsausstattung

Briefbogen gemeinsame Institutionen

Positionierungen im Raster und Satzspiegel

Der Basisaufbau des Folgeblatts ist identisch mit dem Erstblatt (siehe S. 48). Absenderinformationen sowie Logos entfallen.

❶ ❶ Der Zusatz „Seite 2“ wird mit 5 RE = 15 mm Seite 2 zum oberen und 8 RE = 24 mm zum linken ❷ äußeren Rand platziert.

V no e n le s s e s d i e d u o g lu u m e m vo a lo g r n e im et , z c z o ri m lis m im o l d u o m lo s r a e n d d o r e d e u t i u b l l l a a n c o h n e s n e im ct e d o c l o o r b p o e r r o e s ri u a s d c t id e u f n a t c c v u e m l d o a l u u t t p a a t t u e e e rc x i e n r c c i i d d u u n is t ali- ❷ Der Text wird bei 16 RE = 48 mm fortge- quatem ilisis esequatum zzrit accum delit utet vero dit at volorpero con eugait aut velendiam amet accum- mo doluptat ipsumsan er amcor il utpat, sum quat vulla feugait führt. ullum zzriusci tem in vercipi smodolent nit nim iusci tem adit ilis esto commodo lessim eum nit, ver senim quipisl do commolortie magna conummy nit praestie tat, volenis autat vulput aliquat uercillam quisl erit ad exero do od magna feugiat nonum venibh elessisim numsan eu feum am, conse conum quat wisl iustrud te faccum irit at, quatet praessi. Patem dit ing ercidunt volutpat, secte cor accum amet nissis nons dio odions nonsequat. Tatisci liquat. Duip exeros nulputem dolorem ver ing euismod oloborer si. ❸ Die Geschäftsangaben bleiben, wie auf N nu u l l p la u o te re t u m ll a u g p n ta ib te h m eu a g g i n a a m a c u o g n i s a e m t e ir t i u t m pr a v t e u l e u t d e e tu lis m a m u y te n d u o lla lo r a e u g fa ia c m cu m nim m y a n lis o i n m v e e u ro g u c e o n d s it e p u ra m t n a o d s ip to s u e s u c is ip isi. dem Erstblatt, bestehen und haben einen Perciduis nisim irit prat landre delestrud dolorem illa facilit vendre con hendreet lorperat. Ro odions ad tat ut ullum ip et et prat, core modiam dio dip exerat. Ut incil irilla conse do dolor se magna feu faccum vel Abstand von 5 RE = 15 mm zum unteren ut adionse quipit praessi tat ver atummy nonse er sed eumsandit la feum dolor aliquisl ex euguer sustrud molore dolesenim nisl eugiam quatinc iliquatin henim voluptate magna con el diamet, vullum volesse ma- gnim ilisl ullam dolorem at nonsed magnim velit utpat. Lisisisl utat lor se feui tionsequis do consed magna Rand. feugue digna faciliquis nonsectem veros doloboreet, qui tat velessi. Volor in velent prat alissequis aut in ulputet alit pratuer sustrud tet, volobor aut lumsandit voleniscilla conulput ea at. Em alis alit prat. Met, sum aciduip susciduisi tat. Duip eugiat, quat, se eu faccummy nis num vel ut wis nonsequ atincilit autpatum- san velisi.

Odit venit il iure do od tat. Tisit iusto dunt irilit ad eugiatie vullummy nulla feum ilisl ut deliquat augait inci ting eros autpatum ver ipis nullamcore commolo rperaes tiscidunt ing ese erosto dolut autat, conum illupta tueril ip ex et alit luptat iriustrud tatie ex et, suscilit, vero exerci eugiamcon ex et prat, conulla faci.

Mit freundlichen Grüßen,

Max Mustermann

❸ L E a -M nd a e il s d in e s tl t e it f u .g t i f e ü t r z S el c @ hu lis le u m un .b d e M rli e n d -b ie r n a n B d e e r n li b n u -B rg ra .d n e d e | n w b w u w rg .l i | s u S m tru .b v e e r w lin e - g b r | a 1 n 4 d 9 e 7 n 4 b u L r u g d .d w e igsfelde | Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789

[Seite 49]

Geschäftsausstattung 49

Briefbogen gemeinsame Projekte

Positionierungen im Raster und Satzspiegel Folgende Vermaßung wird für einen 1-spaltigen Satz- spiegel verwendet: Der Briefbogen besteht aus einem Erst- und einem

Folgeblatt. Im Folgenden wird die Positionierung im Raster und im Satzspiegel am Erstblatt erläutert.

Kopfsteg16 RE = 48 mm
Fußsteg5 RE = 15 mm
Linker Heftrand8 RE = 24 mm
Außensteg7 RE = 21 mm
Spaltenanzahl1
Spaltenbreite55 RE = 165 mm

❶ Die Dachmarke wird mit 5 RE = 15 mm ❶ zum oberen und 8 RE = 24 mm zum lin- ken äußeren Rand platziert und hat eine BBBeeezzzeeeiiiccchhhnnnuuunnnggg dddeeesss MMMiiinnniiisssttteeerrriiiuuummmsss

A A

H A A

H A A

H b bb b b b

eee s ss s s s

rrr e ee e e e

rrr n nn n n n

nnn d dd d d d e e e e e er r r rr r 1 2 1 22 1. . . .. . Z Z Z ZZ Ze e e ee ei i i ii il l l ll le e e ee e ❸ ❷ i D B S i D i D B S i D i D B S i D n

n n

n n

n e e e e e e e

e e

e e

e m

m m

m m

m z n z n z n r

r r

r r

r eee aaa a

a a

a a

a iii ttt M

S M

S M

S x

x x

x x

x ccc sss i

i i

i i

i hhh vvv m

m m

m m

m eee iii nnn eee nnn

nnn a

a a

a a

a uuu rrrwww l

l l

l l

l iii

nnn

aaa sss d

d d

d d

d g a g aa g ttt r

r r

r r

r ttt

l ll

ooo e

e e

e e

e ttt e

d ee dd uuu i

i i

i i

i r eee

rr rrr

nnn Z

Z Z

Z Z

Z // rrr //

ggg

DD DD e

e e

e e

e i

i i

i i

i ii l

l l

l l

l ii e

e e

e e

e ee ee n

n n

n n

n SS MM

ee iinn

nn ii

aa ss

tt tt

oo ee

rr rr

ii ii

nn nn

❷ B

D r

a e

s it e

In v

fo o

r n

m ~

a t 1

io 7

n R

sf E

el d

w 51

ir d m

m m

it .

einem M M M M M M M a u u a u a u x s s x s x s t t t t M e e M e M er rrr uuufi sffii s r trr ss r mmm ttt a eeea ßaa rrrmmm e aaa 1 nnn 2 nnn Abstand von 9 RE = 27 mm zum oberen 1MM2uu3ss4ttee5rr Mssttrruaasßßteeer s11t22a dt 1122334455 MMuusstteerrssttaaddtt und mit 22 RE = 66 mm zum rechten [[eevvttll.. AAkkttiioonnssllooggoo]] äußeren Rand platziert.

BBeerrlliinn,, 0011..0011..22002211

❹ HH H iiieeerrr sssttteeehhhttt dddeeerrr BBBeeetttrrreeeffffff ❸ Das Adressfeld wird mit 16 RE = 48 mm SSSeeehhhrrr gggeeeeeehhhrrrttteee DDDaaammmeeennn uuunnnddd HHHeeerrrrrreeennn,,, Abstand vom oberen Rand platziert. Der V n q V n V no uoo eee n ann llleee s tsse sss eee s m ss ddd iii e d i ee ddl u i o uu soo g l i gg ulls u uu uu m e mme ee s m v e mm vvo a qool aa o g ulloo gg r n a err nni tee m e u iimm eet m ,tt z ,,c z zz z o r cc zz z i moo rrl r iii i s mm ll t m ii issm amm ii o mm c loo d c u llu o uu dd m m l ooo smm ll roo d a e ss rr e n ee aa d l d inn o t r dd dd e u doo rre t u ee e t ddi eet u uub ttv l iil l e a auu bb r nllo c ll ll aa aa o h dnn n e i cc t s n oo hha e i nn eem t c ss nn t v eee iid omm cc o l c o tt l eeo o rdd r p boo pcc e oll eoo oor r r o rr bb opp e ooc see rrri o rr u aoo n see dss crre iii t uud aa u e ssu dd g f ccn a a ii tt tddi cee t v c uu a e u nn ff u aa l m tt t cc d vvv cc o a eee uu l u ulll mm e t t p dda n a oot aa d t llu uu i e uua e tt ttm ppe aar aa c x tt tt a i e n ee uum r c c ee ee i e i drr dxx cct u uee iiannn irrs ccct cc cii ii add dd u luu uu i m -nn iiss -tt zweizeilige Absender wird durch eine ❻ ma a a a l c l c iioqq cc uu uu daa mm ottlee mm ummp oo t a dd iitll oo iissip lluu iisss pp u tt eem aa ss tt s ee ii a pp qqn ss uu uu aae mm ttruu ss amm aa m nn zzc ee zzorr rr rii tt aa i l mm aaucct cc pcc oo uua rr mm t ii , ll s uu ddu tt e p e p mll aa ii tt tt q ,, uuu ss tta uu eet mm tt v vvu qq eel uu lrraoo aa f tt e dd vv uii uu ttg llll aaa aa itt t ff ee vvoo uugg lloo aa rr ii pp tt ee rroo ccoonn eeuuggaaiitt aauutt vveelleennddiiaamm aammeett Leerzeile mit einem Zeilenabstand von u llum zzriusci tem in vercipi smodolent nit nim iusci tem adit ilis esto commodo lessim eum nit, ver senim quuulllluuipmmis lzz dzzorrii uucssoccmii ttmeemmolo iinnrt ievvee mrrccaiippgiin ssamm coooddnooullmeennmtt ynn iintt innt iipmmra iieuussstccieii tt eetammt, vaaoddliiett niilliiisss aeeusstttooa tcc vooummlpmmutoo addlooiq llueeasstss uiimme reecuuillmmam nn iiqtt,,u vviseelrr e ssreeitnn aiimmd 16 pt von der Anschrift abgesetzt. eqqxuueiippriioss lld ddooo o ccdoo mmmammgoonllaoo rrftteiieeu gmmiaaatgg nnnoaan ccuoomnn uuvmmenmmibyyh nn eiittl eppsrraaseeisssimttiiee n ttuaamtt,, svvaoonllee ennuiiss faaeuuuttmaatt avvmuull,pp cuuott naaslliieqq uucaaottn uuueemrrcc qiillullaaammt wqqiuusiilss illu eesrrtriittu aaddd t oe t e t e eedxx eef iffo a aa rrn coo cc c s cc ddu uunoom mmo oo n iddr iisrr i t eiitt mm a qaa t uaa, tt agg ,, q tnn qq u . aa uuT a aaa tffeee ttteei tuus tt pggc r ppiii aaa lrritte aaq nns eeu soo ssa inn sst . . ii uu P ..D mma PPu t aa e ivvptt mee ee enn mm x diibb e ithh ddr i iio n tt ee s gll ii ee nn n ess ggussr l cii eepssi rr d uii cc mmu tiiedd n mnn uu t uu nn v dmm tt o o l vv ssu loooaatp llrnn uue a ttmeet pp ,uu aa s v tt ffe ,,eee c rss uu t eei emmncc g c tt aa ee o emm r ucc a,, ooi s ccc rrm coo aa unnocc mssdcc ee uuo a mm ccl m ooo b enn aao tuu mm r nmmeee i r s tt qq s snn iuui s .ii aa ss ntt ss o ii ww ss n iisss nn ll oo dii nn uuio ss ss ttrr dd uu iioo dd Noodduiiloolannossr enn oomnnassgeenqqiuubaahtt ..e TTuaagttiiiassmccii clliioqqnuusaaett.. tDDetuuuiimpp eevxxeeel rruootsse tnnuuumllppmuuyttee nmmu lddlaoo llaoourreegmmia mvvee nrr imiinngg a leeisuuiiimssmm eoouddg uooelloo dbbioot rrpeerrra sst iin.. o sto euis n ulputet ulluptate magna augiam irit pratue delis aute dolore faccummy non vero cons eum adipsus cipisi. ❹ Die Betreffzeile beginnt 11 RE = 33 mm PNNeuurllllcaaidoourreeis mmniaasggimnnii bbirhhit peeruuaggtii aalammndccoorenn ssdeee ltteeestttuurmmud vvdeeoll louurtteeemttuu mmillamm fyya cnniuulitllll aav eaanuudggreiiaa mmco nnn iihmme naadlliirsseiimmet leeouurpggeuureea tdd. iiRtt opp rroaadtt innooonssstt ooa dee tuuaiitss u u n P n P t t uu ee u a ll rr pp cc l d luu ii u iddo ttmee uun tt ii s ss iuup e ll nn lleuu qiiss tpp u iimm ett ip aat i tt t p ii ee rrp r ii tt mma r ppa taa, rre aa ggc s onn tts raa lliaa e tnn aa a m dd uu t rr ggo vee iid e aa i rdd mma eea m llt ii eeu rr iid ssm tt tt ippo rrmuu rr daa ddy itt puu ddn ee ooo e lln x oo dd s e rr ee eee rllaii mm ss e t . r aa ii U lls uu llaae ttt ee d i ff n aa ddc ecc ooi uii l ll ll iim ooi tt r rri vvs leel ee a a ff nn n aac ddd cco rri ccn tee uus l a mm cc e oo f mmd enn o u yy hh m dnn ee o oo nnd lnn dd o o rr r l vv eeo see eer e rr tta oo ll m l ooi cc qrr aoo ppu gnn eeis nss rrlaa a ee ett .. uuf x emm RR u eoo u aaf a goo ddc udd iippc eiioo uss r nn uum sss ss u v saa cce t ii ddr ppl u ii tt ss daa ii .. tt unter der Anschrift. Der Text wird mit zwei m g f u a u ae nt d t d o u iii uumoo l g oll nn ll u uur iss e e lmmiee s d d l iio iqq ppu g l uu l e n lee iia s app ttm e iitt ee f n a tt ppd i c mpp rro iaal rr i l aa qeeo n u tt ssr i,,s essi s lccmii eoo ntt urr aaa o eeg ttt n imm vvn a seeo e moo rrn c dd t s q aa ii e aae u ttmuu mmd a mm t m v iddn mme iia coo ryyg o i ddl n snn iqii ipp oom d u nno aee ssv l txx oee i e nee b lrr ieeo t haa rrr u ett e .. sst n e pUU ee i t m a ,dd tt t q ii.nnv eeu L occ uui i iil smm llu t a iiip srr sst iii t aa lls a v llaalnne t e uddl cc e tii oom atts nnt sll a aa ssl i o g . ee ffr n V ee dda s ouu ooe lmm c o oddf r e noo iddu n ll oo ooe i vll rrt l oo i e o dss rrl n i e eea aas n m ll mmeiitqq q e p aa uuu t r gg ii , assi nns v llt aa u aeed l l ff xxo l i eeu s uum cees ouue ff aav nggq occsuuu ccl eeei e s uudrr s mm a s ssm u e uu vva t ss meeg ittnrr lln a uu uua - dd tt Leerzeilen vom Betreff abgesetzt. ummlpooullooterreet addlioot llpeerssaeetnnuiiemmr snnuiisssllt rueeduu ggteiiaatmm, v oqqluuobaaottiinnr cca uiilltii qqluuumaattsiinna nhhdeeitnn viimmol evvnooislluucppilttlaaa ttceeo mmnuaalpggunntaa e ccaoo annt . eeEll mdd iiaaammlisee att,,l itvv puurllllauutmm. M vveoot,llee sssussmee ammcaaidggunniiipmm s iiulliisssllc uuidlllluaaimmsi ddtaootll.oo Drreeummip aaettu nngooianntss,ee qddu mmataa, ggsnneii mmeu vv feealliictt cuuuttppmaamtt.. yLL iinssiiisss iinssllu uumttaa vtt ellool rru sst eew ffieesuu nii ottiinoosnnessqeeuqq uuaiissti nddcooi lccitoo annussteepdda tmmumaagg-nnaa sffeeauungg vuueeel isddiii.ggnnaa ffaacciilliiqquuiiss nnoonnsseecctteemm vveerrooss ddoolloobboorreeeett,, qquuii ttaatt vveelleessssii.. VVoolloorr iinn vveelleenntt pprraatt aalliisssseeqquuiiss aauutt iinn t O t u a v u a vu inee l c l cd pp e gi l i l d i d i i uu rss t i uue tt lii v ee .. ii i r epp p tt o n aa sss e i ll tuu x ii a tt iss u l e pp cct i t rr u pii aa dd a r a tt uue l uu t i ii u t ss ee d m l ii rr u o tt p ss aav o uu t tte a d.. ss r t DD tt t rr i i a p r uu uu i t i u dd ii. spp s T tt nee t ee i r s uuu u tt i ,, l tgg d l vv a iii uaa oo t m a stt lloo ,, t c t i oqq bb e o uu oo r d e eaa rr u x tt aa c n,, e uu o tss t tt m iee , r ll i uu s m leei u mm tuu o s a ss l c ffd o aa aa i l nn cc i e r t pcc dd , u uue ii v g tt mmr e i vv a a r oo mme o ti ll s e ee yy e nn t v x nnis ii u e ss iissc l r cc l i c u ii dnn ll i m ll uuu aa e nmm m u cc t g oo y ivvn i nn a een g uu m llu ll uue pp l c ltts a uu o eww tt n f e ee ii ess e u aa r x o mnn aa soo e tt t inn .. t o l iss EE p s deel r mm a oqqu t luut aa u , d ll t c aa ii e ss o attii l n unni aa q u tcc ll a u ii l ii tt l ll t a a ii pp ,tt t rr c aa f a aa a ouuu tt c n .. ttg pp i u MM aaam ee itttuu tt i i ,, mml n l ss u css uu p iaa mm tnna ❺ D st i e e g G e e n s ts c p h r ä e ft c s h a e n n g d a b 5 e R n E w = e r 1 d 5 e n m d m e m vo F m u ß- unteren Rand platziert.

MMMuuusssttteeerrr---MMMiiinnniiisssttteeerrriiiuuummm dddeeesss LLLaaannndddeeesss BBBrrraaannndddeeennnbbbuuurrrggg ||| MMMuuusssttteeerrrssstttrrr... 111222 ||| 111222333444555 MMMuuusssttteeerrrssstttaaadddttt ||| TTTeeelll... +++444999 333333333888 333222111---111222333 444555666 ||| FFFaaaxxx +++444999 333333333888 333222111---333222111 777888999 EEE---MMMaaaiiilll hhhaaannnsss...mmmuuusssttteeerrrmmmaaannnnnn@@@mmmuuusssttteeerrr---mmmiiinnniiisssttteeerrriiiuuummm...dddeee ||| wwwwwwwww...mmmuuusssttteeerrr---mmmiiinnniiisssttteeerrriiiuuummm...dddeee

❺ M E M E M E--- uuu MMM sss aaa ttteee iiilll rrr - h

hh SSS aaa eee nnn nnn sss aaa ...sss tttsss eee vvv nnn eee aaa rrr ttt www sssvvv aaa eee lllttt rrr uuu www nnn aaa ggg lll ttt dd uuu dee nnn ess ggg s @@@ LLLaa mmm nnan u dd uu eed sssttt ess eee sBB rrr --- ee sss B eee rrell nnn iinnr aaa l i|| t n tt sss MM vvv | eee uu rrr ssM www tteeu aaa rrs lll ss ttt t uuu tterr nnn r.. s ggg 11t ... r22 ddd . eee || 1 11 ||| 2 22 www 33 www |44 www 551 . 2 .. MM mmm 3uu u 4 uu ss s 5 ss tt ttt ee eee Mrr rrr ss

u sss ttaa e s ee ddt nnn ett aaa r|| t s tt sss TTt v a vv ee eee dll.. rrr t w ww ++| aaa 44 lll 99T tttuuu e 33 nnn l.33 g gg 33 ... + ddd 884 eee 933 223113--11322833 344255166- 1|| 2FF3aa xx4 ++544699 |33 33F33a88x 33+224119--33 223113 377888 993 21-321 789 ❻ Die Lochmarke wird bei 184,5 mm und die Falzmarken bei jeweils 105 mm und 210 mm gesetzt. Diese haben eine Linien stärke von 0,25 pt.

[Seite 50]

50 Geschäftsausstattung

Briefbogen gemeinsame Projekte

Positionierungen im Raster und Satzspiegel

Der Basisaufbau des Folgeblatts ist identisch mit dem Erstblatt (siehe S. 50). Absenderinformationen sowie Logos entfallen.

❶ ❶ Der Zusatz „Seite 2“ wird mit 5 RE = 15 mm Seite 2 zum oberen und 8 RE = 24 mm zum linken ❷ äußeren Rand platziert.

Velessi eugue magnim zzrilisim dolore do dui bla consecte corperos ad te faccum autpate exerciduis ❷ Der Text wird bei 16 RE = 48 mm fortge- nonsed dolum voloreet, commolu msandreet ullan henim dolobor eriuscidunt vel dolutat uercincidunt ali- quatem ilisis esequatum zzrit accum delit utet vero dit at volorpero con eugait aut velendiam amet accum- mo doluptat ipsumsan er amcor il utpat, sum quat vulla feugait führt. ullum zzriusci tem in vercipi smodolent nit nim iusci tem adit ilis esto commodo lessim eum nit, ver senim quipisl do commolortie magna conummy nit praestie tat, volenis autat vulput aliquat uercillam quisl erit ad exero do od magna feugiat nonum venibh elessisim numsan eu feum am, conse conum quat wisl iustrud t o e d f io a n cc s u n m o n ir s it e a q t u , a q t u . T a a te ti t s p c r i a li e q s u s a i t . . P D a u te ip m e x d e it r i o n s g n e u r l c p id u u te n m t v d o o lu lo tp re a m t, s v e e c r t i e n g c o e r u a is c m cu o m d o a l m ob e o t r n e i r s s s i i s . nons dio ❸ Die Geschäftsangaben bleiben, wie auf Nullaore magnibh eugiamconse tetum vel utetummy nulla augiam nim alisim eugue dit prat nosto euis dem Erstblatt, bestehen und haben einen nulputet ulluptate magna augiam irit pratue delis aute dolore faccummy non vero cons eum adipsus cipisi. Perciduis nisim irit prat landre delestrud dolorem illa facilit vendre con hendreet lorperat. Ro odions ad tat ut ullum ip et et prat, core modiam dio dip exerat. Ut incil irilla conse do dolor se magna feu faccum vel Abstand von 5 RE = 15 mm zum unteren ut adionse quipit praessi tat ver atummy nonse er sed eumsandit la feum dolor aliquisl ex euguer sustrud molore dolesenim nisl eugiam quatinc iliquatin henim voluptate magna con el diamet, vullum volesse ma- gnim ilisl ullam dolorem at nonsed magnim velit utpat. Lisisisl utat lor se feui tionsequis do consed magna Rand. feugue digna faciliquis nonsectem veros doloboreet, qui tat velessi. Volor in velent prat alissequis aut in u a l c p id u u te ip t a s l u it s p c r id a u tu is e i r t s a u t. s D tr u u i d p t e e u t, g v ia o t l , o q b u o a r t a , u s t e l u e m u s f a a n cc d u it m v m ole y n n is is c i n ll u a m c o v n e u l l u p t u w t e is a n a o t n . s E e m q u a l a is ti n a c li i t l i p t r a a u t. t p M a e tu t, m s

um

san velisi.

Odit venit il iure do od tat. Tisit iusto dunt irilit ad eugiatie vullummy nulla feum ilisl ut deliquat augait inci ting eros autpatum ver ipis nullamcore commolo rperaes tiscidunt ing ese erosto dolut autat, conum illupta tueril ip ex et alit luptat iriustrud tatie ex et, suscilit, vero exerci eugiamcon ex et prat, conulla faci.

Mit freundlichen Grüßen,

Max Mustermann

Muster-Ministerium des Landes Brandenburg | Musterstr. 12 | 12345 Musterstadt | Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789 E-Mail max.mustermann@muster-ministerium.de | www.muster-ministerium.de ❸ M E- u M s a te il r - m S a e x n . a s t e s n v a e t r s w v a e l r t w un a g lt u d n e g s @ L m a u n s d te e r s - s B en e a rl t i s n v e | rw M a u l s tu te n r g s . t d r. e 1 | 2 w w | w 1 .m 23 u 4 s 5 te r M -s u e s n te a r ts s v ta e d rw t a | lt T u e n l g . .d + e 49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789

[Seite 51]

Geschäftsausstattung 51

Briefbogen gemeinsame Institutionen und Projekte

Typografie

Folgende typografische Vorgaben kommen in dem Briefbogen zur Anwendung:

• Der Fließtext ist linksbündig gesetzt. • Schriftfarbe ist stets schwarz. • Die Geschäftsangaben sind als Blocksatz (letzte Zeile linksbündig) gesetzt. • Betreffzeilen, Adressfelder, Aufzählungen und andere kurze Texte sind linksbündig gesetzt. • Absätze werden mit einer Leerzeile gesetzt. • Von Versalien ist aus Gründen der Lesbarkeit abzusehen.

Erstblatt: Briefbogen gemeinsame Institutionen Erstblatt: Briefbogen gemeinsame Projekte

Bezeichnung des BBBeeezzzeeeiiiccchhhnnnuuunnnggg dddeeesss Ministeriums MMMiiinnniiisssttteeerrriiiuuummmsss i D n e m r a M xim in al i s dr t e e i r Z /D eil i e e n Ministerin i D i D i D nnn eee mmm rrr aaa M x M x M xiiimmm iiinnn aaall i l ii sss dddr t rr tt eee eee iii r rr ZZZ //D ee D eiiilll ii eee ee nnn MMiinniisstteerriinn

L H M M M 1 S A A H M M M a t

2 b b

ee r

a u u a u u ns su 3 rr d

x s s e e

x s s v rr 4 en ne t t t t nn M e e M e e5 sd dw ie e

r rr r n e uufi s M f s r r s g

i s r tr t s 1 2 t

r r i

m u m |

t t

t . .

a a u

ee s 1 Z Z

a ß t

a ß r 4

r t e e f m e m e 9

e üi i l l

r 7 e e r aa s 1 1 4 S n t n 2 2 c

a L

nn h u

d u d

t l w e ig u s n f d e l M de edien Berlin-Brandenburg S 1 B G T F B S i D n

e 4

a e e t e e e r m

l z n9 x a u e s r e a

: 7 a r v

c f i t b o S x 4 c s e

h i e n h v m w ä e L n e i : t f n a e u u r e t + + w

s l ng d a r 4 4 d z / g aw ti 9 9 r e n l

o e t d i

i u

: g

3 3 i

c e

r n

M s Z h 3 3 / r g

D f e e 3 3 e

a i n 8 8 i l l x e e d

: n

3 3 e M x S 2 2 x u 1 1 es - - n 3 1 tea 2 2 rt 1 3 mo 7 4 ar 8 5 inn 9 6 n A A H M M M 1 A A H M M M A A H M M M b b

2 b b b b eee a u u a u u a u u s ss s s s 3 rrr e e

x s s e e e e x s s x s s rr 4 r n nn n n n t t t t n t t nn M e e M e e5 M e e d dd d d d e e

r r e e e e r r r r uufi s M u f s f s r rr r r r

ii s r trr s t s t 2 11 2 1 2 r r m ru mm t . .

t . .

t . . a aa e ee s Z ZZ ZZ Z a ßa ß a ß rr t r e ee ee e m e mm e ee i i i ii il l l ll l

r e ee ee e aa s a 1 11 n t nn 2 22a nnn d t B S i D B S i D B S i D nnn e e e e e e eee mmm z n z n z n rrr ee a e aa aaa ii t i tt S x S x S x ccc sss iii hhh vvv mmm eee nnn eee

nn a n aa uuu rrrwww lll nnn aa a ddd a gg a g a ttt rrr l l l ooo eee ttt ddd uuu iii r ee

r e

r nnn ZZZ // rrr ggg

D D eee iii i ll i leee ee nnn S Seennaattoorriinn

12345 Musterstadt E-Mail: max.mustermann@ 1122334455 MMuusstteerrssttaaddtt [evtl. Akltisiounms.lboegrolin] -brandenburg.de [[eevvttll.. AAkkttiioonnssllooggoo]]

Berlin, 01.01.2021 BBeerrlliinn,, 0011..0011..22002211

HHiieerr sstteehhtt ddeerr BBeettrreeffff HHHiiieeerrr sssttteeehhhttt dddeeerrr BBBeeetttrrreeeffffff

SSeehhrr ggeeeehhrrttee DDaammeenn uunndd HHeerrrreenn,, SSSeeehhhrrr gggeeeeeehhhrrrttteee DDDaaammmeeennn uuunnnddd HHHeeerrrrrreeennn,,,

VVeelleessssii eeuugguuee mmaaggnnimim z zzrzirliisliismim d odloolroer ed od dou di ubil ab clao ncsoencsteec cteor pceorropse raods taed f atcec ufamc cauumtp aatuet peaxteer ceidxueirsc iduis VVVeeellleeessssssiii eeeuuuggguuueee mmmaaagggnnnimiimm z zzzrzzilrriiislliiissmiimm d oddlooollrooerr eed odd doou ddi uubiil abb cllaao nccsooenncssteee cccttoeer pcceoorrroppsee rraoodss teaad df a ttceec uffaamcc ccauuummtp aaatuuett ppeaaxtteeer ceeidxxueeirrscc iidduuiiss n q m n a o uo lioq n an ud s tsea ee o mt dd leu mp d idli t o s o a l ii ul t sl u i m s i m p eis s s v u evo em qol s o ul se or a a e q rte n e uue t am e ,t t , r c u z o am cz m m or im zt m c za o mo rc ri l o tc u i l lu u au m m ctp sm c d a ua se n mt a , l d i n s t r du de uem re teel t i e tt q u tvuu l l e a ta u er n t lol t a v h dv n u e ei l t l n r a hao i em t f e n dv u id om itg o lo aa lo rd itp t b o ev olo or r o b l e o oc r r ri po u en se r cr oeiiud us c u gc o n ai n tdit vuae enuu lt t g d vva oeei l t ull e t a da nu ot d t lu iuav etme arc l t e a in n um c d ei ei dr a ct u m iann c ct aciadum lui m -n e-t t n q m n a n a o uo l o lioiqq n ann uud s tssea e a e o emt d t d l d eue mp d midldi t o s o a ol iii u t llsll uu ii m s is mm p eiiss s s v u evvo eem qool ss o ull see oor a a e qq rrtee n e uuu ee t maae ,tt tt ,, r c u u z o amm ccz m m oor immt m zzc zza o mmo rrc rii l oo ttc u i l llu u a u au m m c ct s p m c m c d a auu sse n mtm, aal d i s n nt r ddu dedueem rerteeell t ii e t e tt q u ttvuuu l l e a tat uu eer n t lloll tt aa v h dv n v n u e eei l t l n r ar hhaoo i eem t f e nn ddv u iid om i m ittg o lo a l aa o rdd ittp t b oo evv olloo oor r o bb ll e oo ooc r rr irr ppo u een see rr crreoo iiiuud u ss cc u gcc oo n aii nn tdidt vuuaee ennuuu ltt t g g d vvv aa oeeeii l tt ulll e t aa dda nuu oot d tt llu i uuavv ettmee aarc l t l t ee a in nn uum c d e d ei e d i r i r aa cct u mm iiannn c c ct caa iiaddumm luui m -n e n e-t t t t accummo doluptat ipsumsan er amcor il utpat, sum quat vulla feugait aaccccuummmmoo ddoolluuppttaatt iippssuummssaann eerr aammccoorr iill uuttppaatt,, ssuumm qquuaatt vvuullllaa ffeeuuggaaiitt u llum zzriusci tem in vercipi smodolent nit nim iusci tem adit ilis esto commodo lessim eum nit, ver senim u llum zzriusci tem in vercipi smodolent nit nim iusci tem adit ilis esto commodo lessim eum nit, ver senim quulluipmis lz dzori ucsocmi tmemolo inrt ieve mrcaipgin sam coodnoulmenmt yn int int ipmra ieusstciei t etamt, vaodliet niliiss aeusttoa tc voumlpmuto adloiq lueasts uime recuillmam n iqt,u viselr e sreitn aimd quuulllluuipmmis lzz dzzorrii uucssoccmii ttmeemmolo iirnnt ievvee mrrccaiippgiin ssamm coooddnooullmeennmtt ynn iintt innt iipmmra iieuussstccieii ttteeammt, vaaoddliiett niilliiisss aeeusstttooa tc cvooummlpmmutoo addlooiq llueeasstss uiimme reecuiullmmam nn iiqtt,,u vviseelrr e ssreeitn naiimmd eqxueiprios ld doo o cdo mmamgonlao rfteieu gmiaatg nnoan cuomn uvmenmibyh n eitl epsraseissimtie n tuamt, svaonle enuis faeuutmat avmul,p cuot naslieq ucaotn uuemrc qilulaamt wqiusils ilu esrtritu add eqqxuueiipprioiss lld ddooo o ccdoo mmmammgoonllaoo rrftteiieeu gmmiaaatgg nnnoaan ccuoomnn uuvmmenmmibyyh nn eiittl eppsrraaseiesssimttiiee n ttuaamtt,, svvaoonllee ennuiiss faaeuuuttmaatt avvmuull,pp cuuott naaslliieqq uucaaottn uuueemrrcc qiillullaaammt w qqiuusiilss illu eesrtrriittu aaddd t oe t e edx ef ifo a a rn co c c s c du unom mo o n idr isr i t eit m a qa t ua, t ag , q tn q u . a uT a aa tfee ttei tus t pgc r pii aa lrite aq ns eu so sa in st . . i u P .D ma Pu t a e ivpt me e en m x dib e ith dr i io n t e s gl i e n n es gusr l ci epsi r d ui c mu tied n mn u t u n v dm t o o l v su looatp lrn ue a tme p t,u a s v t fe ,ee c rs u t ei emnc g c t a e o em r uc a, oi s cc rm co a unoc msdc e uo a m cl m oo b en ao tu m r nmee i r s t q s sn iui s .i a s nt s o i w s n iss n l o di n uio s s tr d u io d t oe t e t e eedxx ef ie ffo a aa rrn coo cc c s cc ddu uunoom mmo oo n irdd isirr i t e ii tt mma q aa t uaa, tt agg ,, q tnn qq u . aa uuT a aaa tffeeetttiee tuus tt pggc r pip ii aaa lrritte aaq snn eeu soo ssa in s n st . . ii uu P ..D mma PPu t aa e ivvptt mee ee enn mm x diibb e ith d h dr i ioi n tt ee s gll ii ee nn n ess ggussr l ci e i epssi rr d uii cc mmu tiiedd n mnn uu t uu nn v dmm tt o o l vv ssu looo aatp lrl nn uue a ttmeet pp ,uu aa s v tt eff ,,eee c rss uu t eei emmncc g c tt aa ee o emm r ucc a,, oio s ccc rrm c oo aa unnocc mssdcc ee uuo a mm ccl m ooo b enn aao tuu mm r nmmeee i r s tt qqs snn iuui s .ii aa ss ntt ss o ii ww ss n iisss nn l l oo dii n u n uio s s s s t trr dd uu iio d o d Noduilolanosr en omnasgenqiubaht .e Tuagtiiasmci clioqnusaet. tDetuuimp evxeel ruotse tnuumlpmuyte nmu ldlao laouregmia mve nr iming a leisuiimsm eoudg uoelo dbiot rperra st in. o sto euis Noodduiiloolannossr enn oomnnassgeenqqiuubaahtt ..e TTuaagttiiiassmccii clliioqqnuusaaett.. tDDetuuuiimpp eevxxeeel rruootsse tnnuuumllppmuuyttee nmmu lddlaoo llaoourreegmmia m vvee nrr imiinngg a leeisuuiiimssmm eoouddg uooelloo dbbioot rrpeerrra sst iin.. o sto euis n ulputet ulluptate magna augiam irit pratue delis aute dolore faccummy non vero cons eum adipsus cipisi. n ulputet ulluptate magna augiam irit pratue delis aute dolore faccummy non vero cons eum adipsus cipisi. PNeurllcaidoureis mniasgimni birhit peruagti alamndcoren sdee lteestturmud vdeol lourteemtu millam fya cniulitll av eanudgreia mco nn ihme nadlirseimet leourpgeurea td. iRt op roadt inoonsst oa de tuaits PNNeuurlllclaaidoourreeis mmniaasggimnnii bbirhhit peeruuaggt iiaalammndccoorenn ssdeee letteestttuurummd vvdeeolll ouurtteeemttuu mmillamm fyya cnniuulitlll laav e aanuudggreiiaa mcmo nnn iihmme naadlliirsseiimmet leeouurpggeuureea tdd. iiRtt opp rroaadtt inononossst toaod ee tuuaiitss untu ulplluutmet iupl leutp etat tper mata, gconrae a mugoidaimam ir idt ipor daitpu ee xdeerlaist .a Uutt ein dcoill oirrilela f accocnusme mdoy dnoolno rv esero m caognnsa e ufemu afadcipcusums vceipl isi. unntuu ullpplluuuttmeett iuupll lleuutpp ettaat ttpeer mamta,a gcgonnraae a amuugogidiaaimmam iirr iditt ippor rdaaittpuu eee xddeeerllaiisst .aa Uuuttt eein ddcooilll ooirrrileela ff aacccoccnuusmme mmdoyy dnnooolnno rvv seeerroo m ccaoognnnssa ee fuuemmu faaaddciicppussmuuss vcceiippl iissii.. uPte arcdiidounisse n qisuimip iti rpitr pareasts lia tnadt rvee rd ealteusmtrmudy dnoolnosree mer i lslae dfa ecuilimt vseannddrite l ac ofenu hme nddorleoer ta lloiqrpueisrla et.x Reou goudeior nssu satdru tda t uPPtee arrccdiiiddouuniissse nn qiissuiimmipi tii rrpiittr papreraastts lliaa tnnaddt rrveee rdd eeallteeussmttrrmuuddy dndooolnloosrreee mmer i illsllaae dffaa eccuiillmiitt vvseeannndddrritee l acc oofennu hhmee nndddorrleeoeer tta lllooiqrruppieesrrlaa ett..x RReoou goouddeiioor nnsssu saatddru ttdaa tt m g f u ae nt d o u ii umo l g ol n l u ur is e e lmie s d d l io iq pu g l u l e n le ia s ap tm e it e f n a t pd i c mp ro ial r i l a qeo n u t sr i,s esi s lcmi eo nt ur aa o eg tt n im vn a seo e mo rn c d t s q a i e ae u tmu md a m t m v idn me ia co ryg o i dl n sn iqi ip om d u no ae sv l tx oe i e ne b lr ieo t ha rr u et e . st n e pU e i t m a ,d t t q i.nv eu L oc ui i il sm lu t a iip sr st ii t a ls a v lalne t e udl c e ti om ats nt sl a a sl i o g . e fr n V e da s ou oe lm c o odf r e no idu n l o oe i vl rt l o i e o ds rl n i e ea as n m l m ie tq q e p a uu t r g i , asi ns v lt a u aed l l f xo l i eu s um ces oue f av ngq ocsuu cl eei e s udr s m a s sm u e u va t s meg itnr ln a u ua - d t m g f u a u ae nt d t d o u iii uumo l go oll nun llr uuis e eslmmiee s d d l iio iqq ppu g l uu l e n lee iia s app ttm e iitft een a tt ppd i c mpp rro iaal rr i l q aaoee n u ttrss i,,s e is s s lccm ii eoo ntt urr aaa o eeg ttt n imm vnv a seeo e moo rrn c dd t s q aa i e iaae u ttmuu mmd a mm t m v iddn mme iia coo ryyg o i ddl n sn i n qii ipp oom d u nno aee ssv l txx oe i ee nee b l rri oeet haa rrru ett e ..t n ss e pUU ee i t m a ,d t d t t q i.invn eeu L occ uui i ilismm lu t l a iiip srr sst iiit asa lla v llaalnne t e u ddl cc e tii mooatts nnt sll a aa ssl i o g . ee ffr n V ee dda s ouu ooe lm c mo oddf r e noo iddu n ll oo ooe i vll rrt l oo i e o dss rrl n i e eea aas n m ll mmeiitqq q e p aa uuu t r gg ii , assi nns v ltl a a u aeed l l f x fo l xi uee s muucees o euu ffv naa qgg o scc uuu l ecc iee e s uudrr s mm a s mssu e u u vav t ss meeg ittnrr lln a u u uua - dd tt umlpouloteret adliot lpersaetnuiemr snuisslt ruedu gteiatm, v oqluoabotinr ca uilti qluumatsina nhdeitn vimol evnoislucpiltlaa tceo mnualpgunta e cao ant . eEl md iaamlise at,l itv purllautm. M veot,le ssusme ummlpooullooterreet addlioot llpeerssaeetnnuiiemmr snnuiisssltl rueeduu ggteiiaat,mm v oqqlouubaaottiinnr cca uiilltii qqluuumaattsiinna nhhdeeitnn viimmol evvnooislluucppilttlaaa ttceeo mmnuaalpggunntaa e ccaoo annt . eeEll mdd iiaaamlmisee att,,l itvv puurlllaluutmm. M vveoot,ll eesssussmee amcaidguniipm s iulisslc uidlluaimsi dtaotl.o Dreumip aetu ngoinats,e qdu mata, gsnei meu v fealict cuutpmamt. yL insiiss inslu umta vt elol ru st ew fiesu ni otinosnesqeuq uaisti ndcoi lcito anustepda tmumag-na ammcaaidggunniiipmm s iiulliisssllc uuidlllluaaimmsi ddtaootll.oo Drreeummip aaettu nngooianntss,ee qddu mmataa, ggsnneii mmeu vv feealliictt cuuuttppmaamtt.. yLL iinssiiisss iinsslul uumttaa vtt ellool rru sst eew ffieesuu nii ottiinoosnnessqeeuqq uuaiissti nddcooil ccitoo annussteepdda tmmumaagg-nnaa sfeaung vueel isdii.gna faciliquis nonsectem veros doloboreet, qui tat velessi. Volor in velent prat alissequis aut in sffeeauungg vuueeel isddiii.ggnnaa ffaacciilliiqquuiiss nnoonnsseecctteemm vveerrooss ddoolloobboorreeeett,, qquuii ttaatt vveelleessssii.. VVoolloorr iinn vveelleenntt pprraatt aalliisssseeqquuiiss aauutt iinn ulputet alit pratuer sustrud tet, volobor aut lumsandit voleniscilla conulput ea at. Em alis alit prat. Met, sum uullppuutteett aalliitt pprraattuueerr ssuussttrruudd tteett,, vvoolloobboorr aauutt lluummssaannddiitt vvoolleenniisscciillllaa ccoonnuullppuutt eeaa aatt.. EEmm aalliiss aalliitt pprraatt.. MMeett,, ssuumm t O ta vu ine cd e gi l d i i rs t i ue li v . i i r ep p o n ss e i tu x a is u l e ct i t u pi d a r aue l t i iu t sd m l i u o t p av o t te a d. r t D t i i a p r u i t i u i. sp s T ne t i r s uu u i l tg d l a ii ua t m a st, t c t i oq e o u r d e eau x tc n, e o ts t m ie , r i s m lei u tu o s a l c fd oa i l c i e r t pc , u ue v gmr e i a a r me o ti s e y e t v x nis u e isc l r l i c u dn i m uu e nmm u t g y ivn i a en g m lu ue l c lts a o ew n f ei es e u r x o mn so e t in t o l is p s del r a oqu t lut u , d t c a e o atil n uniq u tca u l i l lt a a i,t t c a f a a ouu c ntgp i u aam ittu i iml n lu csp ia tna t O ta v a vu inee ccd e gi l i l d i id irs t s i ueu lii v .. i i ri ep p po n ss e si tuu x a is su l e cct i t u pii dd a r aueu l t i i ui t ssd m l ii u o tt p aav o t tte a d.. r t DD t i i a p r uu i t i u ii. spp s T n t eei r s uuu u i l tgg d l a iii uaa t m a stt,, t c t i oqq e o uu r d e eaau x ttc n ,, e o tss t m iee , r i s m leei u tuu o s a l c ffd oaa i l cc i e r t pcc , u euu v g rmm e i a a r mme o ti s e yy e t v x nnis u e iicssl r l i c u dnn i m uuu e nmmm u t g y ivvn i a een g m llu ueul c l stat o eww n f eii ess e u r x o mnn soo e t inn t o l iss p s deel r a oqqu t luut u , d t c aa e o attiil n unniq u tcca u l ii l llt a a ii,tt t c aa f a a ouuu c nttg i ppu aaam itttuu i imml n lu cssp iaa tnna

Muster-Ministerium des Landes Brandenburg | Musterstr. 12 | 12345 Musterstadt | Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789 MMMuuusssttteeerrr---MMMiiinnniiisssttteeerrriiiuuummm dddeeesss LLLaaannndddeeesss BBBrrraaannndddeeennnbbbuuurrrggg ||| MMMuuusssttteeerrrssstttrrr... 111222 ||| 111222333444555 MMMuuusssttteeerrrssstttaaadddttt ||| TTTeeelll... +++444999 333333333888 333222111---111222333 444555666 ||| FFFaaaxxx +++444999 333333333888 333222111---333222111 777888999 E-Mail hans.mustermann@muster-ministerium.de | www.muster-ministerium.de EEE---MMMaaaiiilll hhhaaannnsss...mmmuuusssttteeerrrmmmaaannnnnn@@@mmmuuusssttteeerrr---mmmiiinnniiisssttteeerrriiiuuummm...dddeee ||| wwwwwwwww...mmmuuusssttteeerrr---mmmiiinnniiisssttteeerrriiiuuummm...dddeee

L E M E a

u MM nsd aa tee iill rs m

h iSn aa se nx tn s i . ta m. u s tts eu fv ns üe ta r e r t wS rsmv ca e h a lt r uu nw ln n e a g @ l u t d ul n i e ns ds ug M @m Lae .mb nd e d u ie r e sl n it s ne B

B rb- ee sr r ae rlli nn inn da

  • B e | t sn rM v a be un ur sd rw t g ee a. nr dl sb teu tur n| .r g gw 1 . 2 dw | e S| w 1t |. r l 2u iws 3v uw 4e mw 5w .. e b M m g e u u r |s sl i t1 nt e e 4

r rb 9s -rs t7 a a e 4 n d n d tL a e |u t sn Td vb ew eu li. rr g wg +s .a 4f d e l 9 te l u d3 n e3 g 3| . d 8T e e3 l.2 1+4-192 333 43586 3 |2 F1a-x1 2+34 94 5363 3| 8F a3x2 1+-4392 13 373889 321-321 789 M E M E M E--- uuu MMM sss aa t a tteee iiilll rrr - h

hh SSS aaa eee nnn nnn sss aaa ...sss ttts e ss ee vvv nnn eee aaa rrr ttt www sssvvv aaa eee lllttt rrr uuu www nnn aaa ggg lll t tt d u d uu dee nnn es g s gg s @@@ LLLaa mmm annn u d u d u d s ee sstt e t ss eee s r B r B r ---s ee ss B eee rrell nnn iinnr aaa l i t n|| tt s ss M M vvv | eee u u rrr sMs www tteeu aaa rrs lll ss ttt t uuu tetrr nnn r.. s ggg 11t ... r22 ddd . eee ||1 11 ||| 2 22 www 33 w | ww 4 4 www 155 . 2 . .m M m M m 3u u 4u uus s5s ss t t t tt e e e ee M r rr rr s

s

u sss ttaa e s ee dtd nnn ett aaa r|| t s tt sss TTt v a vv ee e d ee ll r .. r t r w ww ++| aaa 4 4 ll 9 l T9 tttuuu e 33 nnn l.33 g gg 33 . + ..ddd 884 eee 933 223113--11322833 344255166- 1|| 2FF3aa xx4 ++544699 |33 33F33a88x 33+224119--33 223113 377888 993 21-321 789

[Seite 52]

52 Geschäftsausstattung

Briefbogen gemeinsame Institutionen und Projekte

Typografie

Folgende Schriftgrößen kommen in den Briefbögen zur Anwendung:

❶ Die Absenderzeile hat eine Schriftgröße von 8 pt und einen Zeilenabstand von Bezeichnung des

❶ A A H M M S L

H M M M ab bt

ee r

a u a u u ns su

rr de e

x s x s s v

rr en ne

t t t nn M e M e e sd dw ie e

r r r n e

u u fi sf r r s

i g

r s r t s 1 2 t

rm i

m |

t t . . t

a u

e e 1Z Z

a a ß t

r r 4 e e f

m m

e 9 üi i l l7e e r

a a

1 4 S

n n

2 c L

n n h u u d l w e ig u s n f d e l M de edien Berlin-Brandenburg ❺ S 1 B G T F M i D B S i D n

n

e 4 e e

a t

e i

e e

e n m

m r

l z n9

x a u

e s r

r i

e a s

: 7 a

a r v

c

f i t

t

b

o M

S x

x c 4 e

s e

h i

i h e

n v r m

m w ä e L i i

n e

i

: u

n

t f n a

a e u u r e t m

w

s l

l i ng d

a r

4 4 s d

d

z s

/ g aw

ti

9 9 r

r t

e l

no e

e t e d i u i : g i

i

3 3 c e

r r

n Z

Z M s

h 3 3 / r /

g

D f D e

e

e 3 3 e

a i

i

n 8 8 i l

l i

l

x e

e e d e

: n

n

3 3 e M x S M

2 2 x u 1 1 e i

s

n

n

3 1 te i

a

2 2 s

rt

1 3 m t

o e

7 4 ar r

8 5 in i

n

9 6 n

n 1 v 1 1 o 2 n p

p t 1 t .

. 0 D p ie t b A e n i s e c i h n r e if m t h Z a e t i e le in n e a b S s c t h a r n if d tg v r o ö n ß e

M 1 1 2 2u 3 3s 4 4te 5 5r M sMtr u ua s sß t t e ee r r s s1 t t2 a a d d t t E [e - v M tl a . il A : k m ltisio a un x m . s m .lbo u eg s ro t li e n] r - m br a a n n n d @ en burg.de ❷ Die Betreffzeile ist in Arial Bold zu setzen und hat eine Schriftgröße von 10 pt bei Berlin, 01.01.2021 ❷HHiieerr sstteehhtt ddeerr BBeettrreeffff einem Zeilenabstand von 12 pt. SSeehhrr ggeeeehhrrttee DDaammeenn uunndd HHeerrrreenn,, VV no een llees sse ssd ii e deu oug lgu uum ee m vmo a lao ggr n enim eimt , z c zzo rzi mrliislmiismiom l d u o dm loo slroa ern ed d o rd e doe u tdi uub lil l a ab n cl ao h n ecs noe inm cst ee dc o ctleo o r b pco eor rr ope seri ru aos dsc i t dae ud f n att ce v c e ufal m cd co aul u umt t p a aat tuu ete pe rac xti e ner c cei i d dxu uen irs tc iadlui-is ❸ Der Fließtext hat eine Schriftgröße von nqounasteemd idlisoilsu mes evqouloarteuemt, zczorimt amcocluum m dsealint durteeet tv eurlola nd ith aetn vimolo drpoelorob ocro ne reiuusgcaidit uanutt vveell ednodliuatmat aumeerct ianccciduumn-t amlioq udaotleumpt aitli sipiss uemsesaqnu aetru mam zczorri ti l auctpcuamt, sduemli tq uutaett vvuellrao f eduitg aaitt volorpero con eugait aut velendiam amet accummo doluptat ipsumsan er amcor il utpat, sum quat vulla feugait 10 pt bei einem Zeilenabstand von 12 pt. ❸ u q u q e te l u l u xl l u u ei i fp p a m m ri i o cs s c l l z zd u d d z zo m r or o i io u u c ci d s s r o oi c c t m mm i i a t tm amt e e , g m mo oq n l lu o oa i i n a nr r t ft t i ei v e ve eu e t e m mg r p r c ci r a aa i i a p pg tge i i n nn s s sa oas m m n i c c. o u oo oP d mdn na o ou u t l vl e e m m ee n m nm nm t t i n d b y y n i i h i t t n n t n i i ei n n t t i li m g p ep m r sr e a a i si u r eu ei c s s ss si i c d t mc t i i iu ei e t n t e n et tt a m ua m v t mt , ,o a vasvl d u o ad o i t l t ni lp et e i a n l i ne i l s t ii iuss ,s e s fea ae s e su u t u c t o t t o t m a a e c t t c o c a v v o m o u mu m r l l m p ,p m a u cu o c t oo t d c a nd au o l so lm i i q e l q e lu e u s a c as a s o m ts t i n m iu eu mu e te m e r nr ec u c i u s i q m i l l l s mul a a i a s m n m nt i n t iw , qt qo , v u i un sv e i is s le s r l i l r u d s e ess i e o r rtei n ri t t n u i a m a idmd d eoxdeiornos d noo onds emqaugant.a T afetiusgciia litq nuoant.u Dmu vipe neixbehr oesle nsuslipsuimte mnu dmosloarne meu v feeru imng a emu,i scmonosde o cloobnourmer qsui.a t wisl iustrud t oN e du i f lo a lan c os c r u en m omn a i s r eg it qn a uib t a , h t q .e u Tu a ag t t e iias t mc p i c r li a oq e nu s sa s et i . . t De P tuu a imp te e m vxe e d l r i uo t tse in tn g uu ml e pm r u c yt i e d nm u u n ld t l ao v l o ao l ur u eg t m p ia a mv t, e n s r i e imn c g t a e el i c su o iims r m a eo c ud c g u uo m elo db a io m t rpe e rr t a st n i.n is o s s is to n e o u n i s s dio ❹ Die Geschäftsangaben haben eine nulputet ulluptate magna augiam irit pratue delis aute dolore faccummy non vero cons eum adipsus cipisi. N n P P u u m ut te eu o lu ar rl p l l c c o l d a ul i i u r i o d d to e me u ru n e t di i ss s iu o p e mn l nl l e ue q ia i s ss tpu gi ie m m eti n ap n ti t i i bi ti e m p r r hi pi r t t m a r n pe pa ta i , ru rs e a a gc l g s t n t o e i s al ar lu a ia e m g t n n a a m i cd d u a t o r r g m o v e e n id e a sd dq i rmae e eu a m l la t te i eu e r t s i s d i m t t n tu t i r p r o c m mu u r d i ad dy li it v q d pu dn e u o e oo el a l ln o x o d u ti s r e r e t n e e e e rl i m a m t h s u e t e . m ra i ni l U l u l sl ma iam ett e yf d i f a n a v d c c e n co o i i u u i l l ll l i ui om tli t l r p a r v i vsel t l e ae a a an f tn na u e c d ddc g o r mric ein te a u a s l mc am c e g o o f n m n d e n na o u i y hm h m c e dn eo n o o n a n d d ln d lo o ir e s r r e lv e i o l m e es ed r e t r t i ao a le l o m l om i u c r qr a pg o epu g eu n teis , n re s r a l va a e t e u d t . . uf x l i e R l t m R u u e op mo u r af o a g a o d v d c u t do i pc i e no ilo u e sr on n um s s ss ss su t e o a v sa c e d ti md e rpl u tu i at a sda i - ts i . t Schriftgröße von 7 pt und einen Zeilenab- ugtn iumllu ilmis li pu lelatm e td porlaotr,e cmo raet mnoondsiaemd mdiaog dniipm e vxeelrita ut.t pUat ti.n Lciisl iisriilslal uctoant sloer dsoe dfeouloi rt iosnes meqauginsa d foe uc ofancsceudm m vaegln uat stand von 9 pt. afeduiognusee d qigunipai tf apcrialiqeussisi ntaotn vseerc taetmum vmeryo sn odnosloeb eorr eseet,d q euui mtast avnedleits slai. fVeoulmor dino vloerl eanlitq puriaslt aelxis esuegquueisr asuuts itnru d mulpoulotreet adloit lepsraetnuiemr snuisslt ruedu gteiatm, v oqluoabtoinr ca uilti qluumatsina nhdeitn vimol evnoislucpiltlaat eco mnualpgunta e cao ant . eEl md iaamlise at,l itv purllautm. M veot,le ssusme m f a sea ca u i n dg g u vn u i ei e pml isd s ii u i l.g iss n lc a uid ll f ua a im c s i i l d i t q ao u tl.o i s Dr e n um o ip n a s et e un c go t i e na m st,e qd v u e ma ro ta, s gs ne d i o me lo u v b ef o ali r ct e cu e ut t pm , a q mt. u yL i in t s a iis t s i v ns e lu u l m e t s a v s t e i l . o l r V u s o t e l w o f r ies u i n ni ot v ion e ns le es n qe t uq p u a r ist a i n t d c a oi l lc i i s to s an e us q tep u da is tmu a ma u g- t n in a u a O tin l c pd igd uit u t e ve irp et o na ss i l u ti a t s i u lp ct iru ip a d r a t u eu ti us ed mi ro t s av ou te d . s r D t tr i a u u p td ii . ps T t ne eis uu ti, l t g l v a i i u a o m s t lo ,c t o q b o u o r d ea ru t a c n , u o t s t m i e rli u m l e imt u o a s lf d o a a n c e rpc du ue igt mr iv a ao me til s ee y n t v ni i s us isc lcl i ui dn lml uu a nm mc t oy ivn n e n g u l u l ue pll ts au ew tf ee ies ua r on m a so t tn i. o l i s Es de lm qo u ul ta u dl ta i es ati l un iaq tc l a ui i t l t a i p ,t t r c a aa ou tu n . t g pu Ma am ei t t u t i i, ml n l s u c s u p i a m tna ❺ Das Informationsfeld der gemeinsamen vtueelirsili .i p ex et alit luptat iriustrud tatie ex et, suscilit, vero exerci eugiamcon ex et prat, conulla faci Institutionen hat eine Schriftgröße von 9 pt bei einem Zeilenabstand von 10,8 pt. Muster-Ministerium des Landes Brandenburg | Musterstr. 12 | 12345 Musterstadt | Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789 E-Mail hans.mustermann@muster-ministerium.de | www.muster-ministerium.de ❹ ME L E a --uMM nsd aatee iillrs -hm iSn aaes nx tns i . ta.m u sttseu fvns üeat r er twS srmvac e hlatruu nwnl n e ag@ l u tdul n iens dsgu M @mLae .mbnd edu ie resl n itsne B -Brb- eesr r aerlli nninnda - B e|t snMr v a beun ursd rwtg eea. nrdlsb teutur n.| r g g1w. 2dw | e S|w 1t |. r l2u wis3v wu4e mw5w .. eMmb g euu r |ssl it1 ntee 4 -rrbs9 -rst7 aae 4 ndn dtL a e|u t snTd vbew eul.i rr g wg+s .a4f d e l9te l u d3n e3g 3| . d8T e e3 l.2 1+4-192 333 43586 3 | 2F1a-x1 2+34 94 5363 3| 8F a3x2 1+-4392 13 373889 321-321 789 ❻ Das Informationsfeld der gemeinsamen Projekte hat eine Schriftgröße von 8 pt bei einem Zeilenabstand von 10 pt. Die Bezeichnung „Der Minister“ bzw. „Der

❶ A A H M A A H M A A H M b b b bb b eee aaa s s s ss s rrr e e e e xx e e xrrr n n n nn n nnn MMM d d d dd d e e e ee e uuu r r r rr r sss 1 2 1 22 1 ttt . . . .. . eee Z Z Z ZZ Z rrr e e e ee e mmm i i i ii il l l ll le e e ee e aaa nnnnnn ❻ B M i D B S i D B M i D B S i D B M i D B S i D n

n n

n n

n e

e e e

e e e

e e iii e

e e

e e

e nnn m

m m

m m

m z

z n z

z n z

z n r

r r

r r

r iii e

e e

e e

e aaa sss a

a a

a a

a i

i i

i i

i tt

tt t

t M

S M

S x

x x

x M

S x

x c

c c

c c

c ee

ss e

s i

i i

i i

i h

h h

h h

h vvv rr m

m m

m r m

m eee iii iiin

n n

n n

n eee uuu nnn

nnn a

a a

a a

a u

u u

u u

u rrr mmm

www l

l l

l l

l iii n

n n

n n

n aaa sssd

d d

d d

d sssg

g a g

g aa g

g ttt r

r r

r r

r ttt l ll ooo e

e e

e e

ettt eee d

d d

d d

d uuu i

i i

i i

i e

e e

e r e

e rr rrr

nnn Z

Z Z

Z Z

Z // s

r s

r s

r // ggg DD DD e

e e

e e

e i

i i

i i

i ii l

l l

l l

l ii e

e e

e e

e ee ee n

n n

n n

n SS MM

ee iinn

nn ii

aa ss

tt tt

oo ee

rr rr

ii ii

nn nn S h Z a e e t i n le e a n i t n o a e r

b “ S s is t c a t h n i r n d if t A g v r o r ö ia n ß l 1 e B

3 o v o p ld n t . z 1 u 0 s p e t t z b e e n i e u i n n d e m

MMMuuusssttteeerrrsffiirrtrmmaaaß e 12 M 1 M 1 1 22 2uu 33 3ss 44 4ttee 55 5rr MM ssMttrr uu uaa ss sßß tt t ee eee rr r ss s11 tt t22 aa a dd d tt t ❼ [ [eevv A tt k ll.. t AA io kk n ttii s oo l nn o ss g lloo o ggoo]] ❼ Wird ein Projektlogo verwendet, ist dies entweder oben rechts unter dem Informa- BBeerrlliinn,, 0011..0011..22002211 ❷ H H Hiiieeerrr sssttteeehhhttt dddeeerrr BBBeeetttrrreeeffffff tionsfeld oder im Unterschriftenbereich zu SSSeeehhhrrr gggeeeeeehhhrrrttteee DDDaaammmeeennn uuunnnddd HHHeeerrrrrreeennn,,, platzieren. V n V n V n qooo u eee nnn a llleee sss t s e ss eee sss mddd iii e d i ee ddl u i ouu soo g lgg illu suu uuum mm e e ee s m v e mm vvo a qoolaao g ulloo ggr n a err nni tee m e u iimm eet m ,tt z ,,c zzz z occ rzz z i moo rrl r iiis imm ll t miii ssm amm iiomm c loo d c u llu o uu ddm m l ooo smm llr oo d a e ss rr e n ee aa d l d inn o t rdd dd e u doo rre t u ee e tddi eet u uub ttv liil l e a auu bb r nlloll cll aa aa o hnnd n ecc it s noo hh a e inn eem t css nn t v eee iidmmo cc o l ctt o leeo oddr r p boo pcc e oll eoo oor r rrr o bb oppe ooc seerrri o rru aoo n see dss crre iii t uudaa u e ssudd g f ccn a a ii tttddi cee t v c uu a e u nn ff u aal m tt t ccd vvv cco a eee uul u ull mm l e t t p dda n a oo aat d t ll uuu i e uua tte tt pp m e aaraac x tt tt a i e nee uum r c ee ceei e i rrd dxx cct u uee iiannn irrs ccctcc cii iiadd dd u luu uui m -nn iiss -tt aamlliioqq uudaaottleeummpt aiitllii ssipiisss ueemsseesaqqnuu aaettruu mmam zzczzorrrii tti l aaucctpccuuammt, sddueemllii ttq uuuttaeettt vvvueellrraoo f edduiittg aaaittt vvoolloorrppeerroo ccoonn eeuuggaaiitt aauutt vveelleennddiiaamm aammeett aaccccuummmmoo ddoolluuppttaatt iippssuummssaann eerr aammccoorr iill uuttppaatt,, ssuumm qquuaatt vvuullllaa ffeeuuggaaiitt ❸ u q e u q e u q e t o e l u x l u x l u x d ll l uu u ee eii i f i pp p o a mm m rr rii i noo o css s c s ll l z zzd dd u d dd z zz n o oom r or o r o o i iio u oo uu n c cci d s dd ss r s o ooi c cc t e m mmm mm i ii a q t ttm amm aat u e ee , g gg a m mmo ooq n nnt l llu . o ooa aa i ii T n a nnr rr t ftt a tff i eii v eee vve ee t u i e tuu ee s m mmg r pgg rr c c cci riii a aaa i aa ii a p pp l g tgg itte q i ii n nnn nns s u ssa oaa oos m a mm n inn c t cc. o u . oo uu o oo P d m D dd mm n nna o oo u u uu t l vll e evvi m mm ee p e ee n m nn m nmm nne t tt i iix n d b y yy nn bbe i i h ii hh t t n nn tt r n i o i eii nn n t ee tt i s lii m g p e ll pp mm ee n r srr ss e a aa i s u ii ss u r euu eei l cii s s pss sss ssi i c d uii t mcc tt mm i i iiu t eii ee e t n tt e n ee m t nn ttt a m uaa mm uuv t mtt d , mm ,,o a o vaasvvlss d u o l add oo oaa i t l t nii llp e r tt nn ee e i a n l ii nne i ll mee s t iii iiusss ,ss uu e s v feea aae ff s e eee ssu uu t u c r tt o uu t tt oo t m a aa i emmn c t tt cc g o c a v vv oo aa m o u muu e mm mmr l ll u m p ,pp mm a ,,i u c uu s o ccc t ooo tt m d c oo a ndd aau o nno l soo llm i ii ssd q e l q q e ee ll u ee uu o s a c ass aa ccl s o m o tss oo tt i n m b iiu enn uu mmu o e tuu ee m e r r nmm rr ee e c u cc i uu r s i q m ii l ll qq l s mmu s ll a aa uui i a s m n . mm aa nnt i n t tt iiw , q tt qqo ww ,, v u i uun svv e ii i ii sss s lee ss r ll l i ll rr u d s ii e ee uu sss i e o r rr ss teei n rii t tt tt nn u i rr a m aa uu iidmmd dd dd ttee ffaaccccuumm iirriitt aatt,, qquuaatteett pprraaeessssii.. PPaatteemm ddiitt iinngg eerrcciidduunntt vvoolluuttppaatt,, sseeccttee ccoorr aaccccuumm aammeett nniissssiiss nnoonnss ddiioo ooNdduiiloolannossr enn oomnnasseegqqnuuibaahtt ..e TTuaagttiiiassmccii clliioqqnuusaaett.. tDDetuuuiimpp eevxxeeel rruootsse tnnuuumllppmuuyttee nmmu lddlaoo llaoourreegmmia mvvee nrr iiimnngg a eelisuuiiimssmm eoouddg uooelloo dbbioot rrpeerrra sst ii..n o sto euis nulputet ulluptate magna augiam irit pratue delis aute dolore faccummy non vero cons eum adipsus cipisi. NNPeuurllllcaaioodrrueeis mmniaasggimnnii bbirhhit peeruuaggtii aalammnccdoorenn ssdeee ltteeestttuurmmud vvdeeoll louurtteeemttuu mmillmma yyfa cnniuulitllll aav eaanuudggreiiaa mmco nnn iihmme naadlliirsseiimmet leeouurpggeuureea tdd. iiRtt opp rroaadtt innooonssstt ooa dee tuuaiitss n P u n P u u u m g u t u t t t n ee o llu a iuu rr pp m lcco l d ll uul ll ii u uur idd tt i o e l m mm ee uu i n s tt dii sss l i ii uu o p pp e u ll nnl ll l e uue eel qii a sss tpp tt u m ii emm etti ee aap n t tt tt d i i tii ee m p pp rr o pii r rr tt mm l a aa o r nppa t ttr aa i , ,, rrs e e aa ggc ccl m s nn tt o ooe s aa r ll rru iaa a e ee g tnn aa t a m imm dd uu n a t rr gg o m o v oo ee n iid e dd aa s ddq i r ii mma aa e eeu a m mm d lla tii eeurr t ii m ss d idd mtt n tt i ii pp rr a o coo muu rr g i aad dd dd y l n i itt q ii puu i dd pp n m u ee oo o e eea lln v x oo dd xxti s e e rr ee eeneee l rll rr i iia mm t h aa ss e t u ett . r .. aa t nii U ll p uu UU slliaam e a ttt tt ee d t i ff ii n . aa nnv ddc e L ccocc ooi u i ii ii l l s ll ll ll uii oom i i tt ii r p s rr rri vvs ii eel i tll l s aee ll a a aal ff tnn naa e u c dd cc dcc o toomrr a iccn tee nn t uu a s l ss a l mm cc e o gee oo f r n mm d enn dda s o u yy ooe hh m c d nn ee ddo f o e oo nnnoo d l u nn dd o ll o ooe i rr r lvv ee rr o t l i ees ee o d r ss err tt n iee aoo a ll s m l oommm icc e qrr aoo q eppu aa gnn u teei gg s , nss i rr nn l s vaa a aa eee utt d .. uuf x l ff e o lee mm RR u u e uum c oo uaa f o ff a g oo dd aav n c uddo ii ccs ppc eii ccl e oo u e ssr uud nn uum s s mm sss ss m u e v saa cc vva e tii mdd ee r g ppl u lln ii a tt ssdaa uua - ii tt .. tt aafedduiioognnusseee d qqiguuniippaii ttf appcrriaaliqeeussssisii nttaaottn vvseeerrc taaettmuumm vmmeryyo snn oodnnossloeeb eeorrr esseeet,dd q eeuuui mmtasst aavnneddleiitts sllaai. ffVeeouulmmor ddinoo vllooerrl eaanlliitqq puuriiassllt aeelxxis eesuueggquuueeisrr assuuutss ittnrruu dd mmulpooullootrreeet addlooit lleepssraeetnnuiiemmr snnuiisssllt rueeduu ggteiiaatmm, v oqqluuoaabttoiinnr cca uiilltii qqluuumaattsiinna nhhdeeitnn viimmol evvnooislluucppilttlaaatt eeco mmnuaalpggunntaa e ccaoo annt . eeEll mdd iiaaammlisee att,,l itvv puurllllauutmm. M vveoot,llee sssussmee mmacaaidggunniiipmm s iiulliisssllc uuidlllluaaimmsi ddtaootll.oo Drreeummip aa ett unngooinnasst,ee qddu mmataa, ggsnneii mmeu vv eefalliictt cuuuttppmaamtt.. yLL iinssiiisss iinssllu uumttaa vtt ellool rru sst eew ffieesuu nii ottiioonnnsessqeeuqquu aiissti nddcooi lccitoo annussteepdda tmmumaagg-nnaa ffseeauungg vuueeel isddiii.ggnnaa ffaacciilliiqquuiiss nnoonnsseecctteemm vveerrooss ddoolloobboorreeeett,, qquuii ttaatt vveelleessssii.. VVoolloorr iinn vveelleenntt pprraatt aalliisssseeqquuiiss aauutt iinn u a u aO tin l c l c ppdiigdd uuit uu tt e vee iirppett o naa sssi ll uutii a tt ssi u lpp cci t rruiip aa ddr a tt uueuu tii uss eed mii rro tt ss aao v uu tte d.. ss r DD tt trr i auu uu p tdd iii .pps T tt nee eeis uuu tti,, l tgg l vv a iiiuaa oo m stt lloo ,,c t oqq bb o uu oo r d eaa rru tt aa c n,, uu o tss tt m iee rlli uu m leeimmtuu o a ss lffd o aa aa nn cce rpcc dduuue iigtt mmr ivv a aoo mme till s eee yy nn t vnni ii s uss iissc lccl i uii dnn llmll uuu aa nmm mcc t ooy ivvn nn een g uu llu ll uue pplltta s uu wwe ttf eee iiessuaa r nno m aa oos tt tnni..l o iss EEs eed lmm qqo u uul taa u dll taa ii ess attii lnnu iaaqcct llu a ii ii tt ll a tii pp ,ttt rr caa aaa ouu ttu n .. tt gppu MMaaam eeitttuu tti i ,, mmn l l ss u css uu p iaa mm -nn vvtaee lltiiusseii.. ril ip ex et alit luptat iriustrud tatie ex et, suscilit, vero exerci eugiamcon ex et prat, conulla faci

M E M E M E---uuu MMMsss aaattteee iiilllrrr --- hhh MMM aaann i niinnn sssiiisss ...mmm ttteee uuurrriii sssuuu tttmmm eeerrr mmmddd aaaeee nnnsss nnn @@@LLLaaa mmmnnnddd uuueee ssssss ttteee rrrBBB ---mmmrrraaa iiinn nnn ndd iii d ssseee ttteeennn rrrbbb iiiuuuuuu mmmrrrggg ... ddd||| eee MMM ||| wwwuuuss ww s wtttee www errr ...sss mmm tttrrr uuu... sss 111 ttteee 222 rrr ---mmm||| 11 iii 1 nnn222 iiisss 333 ttt444 eee 555 rrriii uuu MMM mmm uuu ...dddsss eee ttteee rrrssstttaaadddttt ||| TTTeeelll... +++444999 333333333888 333222111---111222333 444555666 ||| FFFaaaxxx +++444999 333333333888 333222111---333222111 777888999 ❹ ME ME M E---uuu MMMsss aaattteee iiilllrrr ---hhh SSSaaaeee nnnnnn sssaaa ...ssstttsss eeevvv nnneee aaarrr tttwww sssvvvaaa eeelllttt rrruuu wwwnnn aaaggg lll tttdduuu deennn essggg s @@@LL aaL mmmnnadduu n ueess d stttsse eee sBBrrr ---eesss B eeerrellnniinnnr aaa l i||ttt n sssMM vvv | eeeuu rrrssM wwwtteeu aaarrs lllssttt t uuutterrnnn..r s ggg11t ...22r ddd . eee|| 1 11||| 2 22www 33www |44 www551 .. 2 .MMmmm 3uuuu 4 ussss 5 sttttt eeeee Mrrrrrss--- u sssttaae s eeddt nnn ettaaa r||t s tt sssTTt vvv aeeeee dll..rrr t w ww++| aaa44 lll99T tttuuu e 33nnn l.33ggg 33... + ddd884 eee 933 223113--11322833 344255166- 1|| 2FF3aa xx4 ++544699 |33 33F33a88x 33+224119--33 223113 377888 993 21-321 789

[Seite 53]

Geschäftsausstattung 53

Pressemitteilung gemeinsame Institutionen

Positionierungen im Raster und Satzspiegel Folgende Vermaßung wird für einen 1-spaltigen Satz- spiegel verwendet: Die Pressemitteilung besteht aus einem Erst- und einem

Folgeblatt. Im Folgenden wird die Positionierung im Ras- ter und im Satzspiegel am Erstblatt erläutert.

Kopfsteg16 RE = 48 mm
Fußsteg3 RE = 9 mm
Linker Heftrand8 RE = 24 mm
Außensteg22 RE = 66 mm
Spaltenanzahl1
Spaltenbreite40 RE = 120 mm

❶ Die Dachmarke wird mit 5 RE = 15 mm ❶ ❷ zum oberen und 8 RE = 24 mm zum linken äußeren Rand platziert und hat eine Breite von ~ 17 RE = 51 mm.

Sperrfrist: Datum, Uhrzeit Struveweg ❹ Platzhalter für ❸ 14974 Ludwigsfelde ❷ Das Logo der Institution wird mit Presseinformation-Überschrift 7 RE = 21 mm zum oberen Rand Velessi eugue magnim zzrilisim dolore do dui bla consecte corperos ad te faccum autpate exerciduis nonsed dolum voloreet, commolu msandreet ullan platziert. ❺ henim dolobor eriuscidunt vel dolutat uercincidunt aliquatem ilisis esequatum zzrit accum delit utet vero dit at volorpero con eugait aut velendiam amet ac- cummo doluptat ipsumsan er amcor il utpat, sum quat vulla feugait u le ll s u s m im z z e r u iu m s c n i i t t , e v m e r in s v e e n r i c m ip q i u sm ipi o s d l o d l o e n c t o n m it m n o im lo i r u ti s e c m i te a m gn a a d c it o i n lis u m es m to y c n o it m p m ra o e d s o - ❸ Der Herausgeber wird mit 16 RE = 48 mm tie tat, volenis autat vulput aliquat uercillam quisl erit ad exero do od magna feugiat nonum venibh elessisim numsan eu feum am, conse conum quat wisl Abstand zum oberen und mit 22 RE = 66 iustrud te faccum irit at, quatet praessi. Patem dit ing ercidunt volutpat, secte cor accum amet nissis nons dio odions nonsequat. Tatisci liquat. Duip exeros nulputem dolorem ver ing euismod oloborer si. mm zum rechten äußeren Rand platziert. Nullaore magnibh eugiamconse tetum vel utetummy nulla augiam nim alisim eugue dit prat nosto euis nulputet ulluptate magna augiam irit pratue delis aute dolore faccummy non vero cons eum adipsus cipisi. Perciduis nisim irit prat ❼ l a a d n d ta r t e u d t e u l l e lu s m tru i d p e d t o e lo t r p e r m a t, il l c a o f r a e c m ili o t d v i e a n m d r d e i o c o d n ip h e e x n e d ra re t. e U t t lo in rp c e il r i a ri t l . l a R c o o n o s d e io d n o s ❹ Die Sperrfrist wird mit 16 RE = 48 mm dolor se magna feu faccum vel ut adionse quipit praessi tat ver atummy nonse er sed eumsandit la feum dolor aliquisl ex euguer sustrud molore dolesenim zum oberen Rand platziert. Die Über- nisl eugiam quatinc iliquatin henim voluptate magna con el diamet, vullum vo- lesse magnim ilisl ullam dolorem at nonsed magnim velit utpat. Lisisisl utat lor se feui tionsequis do consed magna feugue digna faciliquis nonsectem veros schrift wird mit einer Leerzeile von der doloboreet, qui tat velessi. Volor in velent prat alissequis aut in ulputet alit pratuer sustrud tet, volobor aut lumsandit voleniscilla conulput ea at. Em alis alit prat. Met, sum aciduip susciduisi tat. Duip eugiat, quat, se eu faccummy Sperrfrist abgesetzt. nis num vel ut wis nonsequ atincilit autpatumsan velisi.

Odit venit il iure do od tat. Tisit iusto dunt irilit ad eugiatie vullummy nulla feum ilisl ut deliquat augait inci ting eros autpatum ver ipis nullamcore commolo rpe- raes tiscidunt ing ese erosto dolut autat, conum illupta tueril ip ex et alit luptat ❺ Der Fließtext beginnt bei 25 RE = 75 mm iriustrud tatie ex et, suscilit, vero exerci eugiamcon ex et prat, conulla faci. Cin ut praesed etum vulputat, vullaoreet nulla aci eliquate feu feummodiam, volore conulput lut ipit praesse magnis nos exer illa facidui blamcon venibh vom oberen Rand. ecte dolorperos aliqui tat. Ut alit num zzriure dolorperat ullan hendre dionse- quat nismod dolum zzriurerit at dolore ex et at. Se dolore molessit lutpat prat wisiscil ea faciliquis ea conulla autem ea feugue delesto eumsandre ming et luptat veniatue mod magna faciduis aliquipit alissen iamcorpero ea faccum dolessi blamcon velis nonullum do dolore consed do. ❻ Der Pressekontakt wird dem Fußsteg entsprechend 3 RE = 9 mm vom unteren Rand platziert.

❻ Muster-Institution Berlin-Brandenburg | Musterstr. 12 | 12345 Musterstadt Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789 E-Mail max.mustermann@muster-institut.de | www.muster-institut.de ❼ Die Lochmarke wird bei 184,5 mm und die Falzmarken bei jeweils 105 mm und 210 mm gesetzt. Diese haben eine Linien stärke von 0,25 pt und sind 4 mm lang.

Angaben zur Platzierung eines Projekt- logos entnehmen Sie bitte der Seite 53, Punkt 7.

[Seite 54]

54 Geschäftsausstattung

Pressemitteilung gemeinsame Institutionen

Positionierungen im Raster und Satzspiegel

Der Basisaufbau des Folgeblatts ist identisch mit dem Erstblatt (siehe S. 54). Absenderinformationen sowie Logos entfallen.

❶ ❶ Der Zusatz „Seite 2“ wird mit 5 RE = 15 mm Seite 2 zum oberen und 8 RE = 24 mm zum linken ❷ äußeren Rand platziert.

Velessi eugue magnim zzrilisim dolore do dui bla consecte corperos ad te faccum autpate exerciduis nonsed dolum voloreet, commolu msandreet ullan ❷ Der Text wird bei 16 RE = 48 mm fortge- henim dolobor eriuscidunt vel dolutat uercincidunt aliquatem ilisis esequatum z c z u r m it m ac o c d u o m lu d p e ta li t t i u p t s e u t m ve s r a o n d e it r a a t m v c o o lo r r i p l u e t r p o a c t, o s n u e m u g q a u i a t t a v u u t l v la e l f e e n u d g i a a i m t amet ac- führt.

ullum zzriusci tem in vercipi smodolent nit nim iusci tem adit ilis esto commodo lessim eum nit, ver senim quipisl do commolortie magna conummy nit praes- tie tat, volenis autat vulput aliquat uercillam quisl erit ad exero do od magna feugiat nonum venibh elessisim numsan eu feum am, conse conum quat wisl ❸ Der Pressekontakt bleibt, wie auf dem iustrud te faccum irit at, quatet praessi. Patem dit ing ercidunt volutpat, secte c n o u r lp a u c t c e u m m d a o m lo e re t m ni s v s e i r s in n g o n e s u d is i m o o o d d io o n lo s b n o o re n r s s e i q . uat. Tatisci liquat. Duip exeros Erstblatt, bestehen und hat einen Ab- Nullaore magnibh eugiamconse tetum vel utetummy nulla augiam nim alisim stand von 3 RE = 9 mm zum unteren eugue dit prat nosto euis nulputet ulluptate magna augiam irit pratue delis aute dolore faccummy non vero cons eum adipsus cipisi. Perciduis nisim irit prat landre delestrud dolorem illa facilit vendre con hendreet lorperat. Ro odions Rand. ad tat ut ullum ip et et prat, core modiam dio dip exerat. Ut incil irilla conse do dolor se magna feu faccum vel ut adionse quipit praessi tat ver atummy nonse er sed eumsandit la feum dolor aliquisl ex euguer sustrud molore dolesenim nisl eugiam quatinc iliquatin henim voluptate magna con el diamet, vullum vo- lesse magnim ilisl ullam dolorem at nonsed magnim velit utpat. Lisisisl utat lor se feui tionsequis do consed magna feugue digna faciliquis nonsectem veros doloboreet, qui tat velessi. Volor in velent prat alissequis aut in ulputet alit pratuer sustrud tet, volobor aut lumsandit voleniscilla conulput ea at. Em alis alit prat. Met, sum aciduip susciduisi tat. Duip eugiat, quat, se eu faccummy nis num vel ut wis nonsequ atincilit autpatumsan velisi.

Odit venit il iure do od tat. Tisit iusto dunt irilit ad eugiatie vullummy nulla feum ilisl ut deliquat augait inci ting eros autpatum ver ipis nullamcore commolo rpe- raes tiscidunt ing ese erosto dolut autat, conum illupta tueril ip ex et alit luptat iriustrud tatie ex et, suscilit, vero exerci eugiamcon ex et prat, conulla faci.

Equisit, quam, quatet prat wis autpat inis alis nonullum iusto commy nons nummodit eu feum alis do dolobor alis accummy nissim iuscip euis enibh el delendio consect etummodipis niamet eraesen iscing eugait et, sendipit vel- ehendre dolor senim vullamet prat eril erat, sed tin ut am exero ex exero eu- gue do diam del ullan erit, velenim exerill amconul putpatum do odolu. Ipiscipit aut nulputat. Ut vel ulla alit incin utat. Ore min etum nis ad tio dionsed magna feugue feuis del utet, velenit iriliquat, Metum ipsumsandre elesendit velesti Ugiate volore dipisl do consequat lum do ea facin henim et.

❸ Muster-Institution Berlin-Brandenburg | Musterstr. 12 | 12345 Musterstadt Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789 E-Mail max.mustermann@muster-institut.de | www.muster-institut.de

[Seite 55]

Geschäftsausstattung 55

Pressemitteilung gemeinsame Projekte

Positionierungen im Raster und Satzspiegel Folgende Vermaßung wird für einen 1-spaltigen Satz- spiegel verwendet: Die Pressemitteilung besteht aus einem Erst- und einem

Folgeblatt. Im Folgenden wird die Positionierung im Ras- ter und im Satzspiegel am Erstblatt erläutert.

Kopfsteg16 RE = 48 mm
Fußsteg3 RE = 9 mm
Linker Heftrand8 RE = 24 mm
Außensteg22 RE = 66 mm
Spaltenanzahl1
Spaltenbreite40 RE = 120 mm

❶ Die Dachmarke wird mit 5 RE = 15 mm ❶ ❷ zum oberen und 8 RE = 24 mm zum lin ken äußeren Rand platziert und hat Bezeichnung des Ministeriums in maximal drei Zeilen eine Breite von ~ 17 RE = 51 mm. Pressesprecher

Sperrfrist: Datum, Uhrzeit B S e e z n e a i t c s h v n e u rw n a g l t d u e n r g ❸ Platzhalter für i P n r m e a s x s im e a s l p d r re e i c Z h ei e le r n ❷ Der Herausgeber wird mit 9 RE = 27 mm Presseinformation-Überschrift Abstand zum oberen und 22 RE = 66 mm Velessi eugue magnim zzrilisim dolore do dui bla consecte corperos ad te faccum autpate exerciduis nonsed dolum voloreet, commolu msandreet ullan zum rechten äußeren Rand platziert. ❹ henim dolobor eriuscidunt vel dolutat uercincidunt aliquatem ilisis esequatum zzrit accum delit utet vero dit at volorpero con eugait aut velendiam amet ac- cummo doluptat ipsumsan er amcor il utpat, sum quat vulla feugait u le ll s u s m im z z e r u iu m s c n i i t t , e v m e r in s v e e n r i c m ip q i u sm ipi o s d l o d l o e n c t o n m it m n o im lo i r u ti s e c m i te a m gn a a d c it o i n lis u m es m to y c n o it m p m ra o e d s o - ❸ Die Sperrfrist wird mit 16 RE = 48 mm tie tat, volenis autat vulput aliquat uercillam quisl erit ad exero do od magna feugiat nonum venibh elessisim numsan eu feum am, conse conum quat wisl zum oberen Rand platziert. Die Über- iustrud te faccum irit at, quatet praessi. Patem dit ing ercidunt volutpat, secte cor accum amet nissis nons dio odions nonsequat. Tatisci liquat. Duip exeros nulputem dolorem ver ing euismod oloborer si. schrift wird mit einer Leerzeile von der Nullaore magnibh eugiamconse tetum vel utetummy nulla augiam nim alisim eugue dit prat nosto euis nulputet ulluptate magna augiam irit pratue delis aute Sperrfrist abgesetzt. dolore faccummy non vero cons eum adipsus cipisi. Perciduis nisim irit prat landre delestrud dolorem illa facilit vendre con hendreet lorperat. Ro odions ❻ a d d o lo ta r t s u e t m ul a lu g m na ip f e e u t f e a t c p c r u a m t, c v o e r l e u t m a o d d io ia n m se d q io u i d p i i p t p e r x a e e r s a s t i . t U at t v in e c r i l a i t r u il m la m co y n n s o e n d se o er sed eumsandit la feum dolor aliquisl ex euguer sustrud molore dolesenim ❹ Der Fließtext beginnt bei 25 RE = 75 mm nisl eugiam quatinc iliquatin henim voluptate magna con el diamet, vullum vo- lesse magnim ilisl ullam dolorem at nonsed magnim velit utpat. Lisisisl utat lor se feui tionsequis do consed magna feugue digna faciliquis nonsectem veros vom oberen Rand. doloboreet, qui tat velessi. Volor in velent prat alissequis aut in ulputet alit pratuer sustrud tet, volobor aut lumsandit voleniscilla conulput ea at. Em alis alit prat. Met, sum aciduip susciduisi tat. Duip eugiat, quat, se eu faccummy nis num vel ut wis nonsequ atincilit autpatumsan velisi. ❺ Der Pressekontakt wird dem Fußsteg Odit venit il iure do od tat. Tisit iusto dunt irilit ad eugiatie vullummy nulla feum ilisl ut deliquat augait inci ting eros autpatum ver ipis nullamcore commolo rpe- raes tiscidunt ing ese erosto dolut autat, conum illupta tueril ip ex et alit luptat entsprechend 3 RE = 9 mm vom unteren iriustrud tatie ex et, suscilit, vero exerci eugiamcon ex et prat, conulla faci. Cin ut praesed etum vulputat, vullaoreet nulla aci eliquate feu feummodiam, volore conulput lut ipit praesse magnis nos exer illa facidui blamcon venibh Rand platziert. ecte dolorperos aliqui tat. Ut alit num zzriure dolorperat ullan hendre dionse- quat nismod dolum zzriurerit at dolore ex et at. Se dolore molessit lutpat prat wisiscil ea faciliquis ea conulla autem ea feugue delesto eumsandre ming et luptat veniatue mod magna faciduis aliquipit alissen iamcorpero ea faccum dolessi blamcon velis nonullum do dolore consed do. ❻ Die Lochmarke wird bei 184,5 mm und die Falzmarken bei jeweils 105 mm und 210 mm gesetzt. Diese haben eine Muster-Ministerium des Landes Brandenburg | Musterstr. 12 | 12345 Musterstadt ❺ T E e -M l. a + i 4 l 9 m 3 a 3 x 3 .m 8 u 3 s 2 t 1 e - r 1 m 2 a 3 n 4 n 5 @ 6 m | u F s a t x e r + -m 49 in 3 is 3 t 3 e 8 ri u 3 m 21 .d -3 e 2 | 1 w 7 w 8 w 9 . muster-ministerium.de Linien stärke von 0,25 pt und sind 4 mm Muster-Senatsverwaltung des Landes Berlin | Musterstr. 12 | 12345 Musterstadt Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789 E-Mail max.senatsverwaltung@muster-senatsverwaltung.de | www.muster-senatsverwaltung.de lang.

[Seite 56]

56 Geschäftsausstattung

Pressemitteilung gemeinsame Projekte

Positionierungen im Raster und Satzspiegel

Der Basisaufbau des Folgeblatts ist identisch mit dem Erstblatt (siehe S. 56). Absenderinformationen sowie Logos entfallen.

❶ ❶ Der Zusatz „Seite 2“ wird mit 5 RE = 15 mm Seite 2 zum oberen und 8 RE = 24 mm zum linken ❷ äußeren Rand platziert.

Velessi eugue magnim zzrilisim dolore do dui bla consecte corperos ad te faccum autpate exerciduis nonsed dolum voloreet, commolu msandreet ullan ❷ Der Text wird bei 16 RE = 48 mm fortge- henim dolobor eriuscidunt vel dolutat uercincidunt aliquatem ilisis esequatum zzrit accum delit utet vero dit at volorpero con eugait aut velendiam amet ac- cummo doluptat ipsumsan er amcor il utpat, sum quat vulla feugait führt. ullum zzriusci tem in vercipi smodolent nit nim iusci tem adit ilis esto commodo lessim eum nit, ver senim quipisl do commolortie magna conummy nit praes- tie tat, volenis autat vulput aliquat uercillam quisl erit ad exero do od magna f iu e s u t g ru ia d t n te o n fa u c m cu v m e n ir ib it h a t e , le q s u s a i t s e im t p n ra u e m s s s a i. n P e a u te f m eu d m it a in m g , e c r o c n id s u e n c t o v n o u lu m tp q a u t, a s t e w c i t s e l ❸ Der Pressekontakt bleibt, wie auf dem cor accum amet nissis nons dio odions nonsequat. Tatisci liquat. Duip exeros nulputem dolorem ver ing euismod oloborer si. Erstblatt, bestehen und hat einen Ab- Nullaore magnibh eugiamconse tetum vel utetummy nulla augiam nim alisim eugue dit prat nosto euis nulputet ulluptate magna augiam irit pratue delis aute stand von 3 RE = 9 mm zum unteren dolore faccummy non vero cons eum adipsus cipisi. Perciduis nisim irit prat l a a d n d ta r t e u d t e u l l e lu s m tru i d p e d t o e lo t r p e r m a t, il l c a o r fa e c m ili o t d v i e a n m d r d e i o c o d n ip h e e x n e d ra re t. e U t t lo in rp c e il r i a ri t l . l a R c o o n o s d e io d n o s Rand. dolor se magna feu faccum vel ut adionse quipit praessi tat ver atummy nonse er sed eumsandit la feum dolor aliquisl ex euguer sustrud molore dolesenim nisl eugiam quatinc iliquatin henim voluptate magna con el diamet, vullum vo- lesse magnim ilisl ullam dolorem at nonsed magnim velit utpat. Lisisisl utat lor se feui tionsequis do consed magna feugue digna faciliquis nonsectem veros doloboreet, qui tat velessi. Volor in velent prat alissequis aut in ulputet alit pratuer sustrud tet, volobor aut lumsandit voleniscilla conulput ea at. Em alis alit prat. Met, sum aciduip susciduisi tat. Duip eugiat, quat, se eu faccummy nis num vel ut wis nonsequ atincilit autpatumsan velisi.

Odit venit il iure do od tat. Tisit iusto dunt irilit ad eugiatie vullummy nulla feum ilisl ut deliquat augait inci ting eros autpatum ver ipis nullamcore commolo rpe- raes tiscidunt ing ese erosto dolut autat, conum illupta tueril ip ex et alit luptat iriustrud tatie ex et, suscilit, vero exerci eugiamcon ex et prat, conulla faci.

Equisit, quam, quatet prat wis autpat inis alis nonullum iusto commy nons nummodit eu feum alis do dolobor alis accummy nissim iuscip euis enibh el do dignissit alis augait acilit eummodolobor sed tem dolessed magna faciduis delendio consect etummodipis niamet eraesen iscing eugait et, sendipit vele- nim dolor in er ipit alis adipit, quatet at. Duisl utet velismod tie modip eum in hendre dolor senim vullamet prat eril erat, sed tin ut am exero ex exero eugue do diam del ullan erit, velenim exerill amconul putpatum do odolu.

Muster-Ministerium des Landes Brandenburg | Musterstr. 12 | 12345 Musterstadt Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789 E-Mail max.mustermann@muster-ministerium.de | www.muster-ministerium.de ❸ M Te u l. s + te 4 r 9 -S 3 e 3 n 3 a 8 ts 3 v 2 e 1 rw -1 a 2 lt 3 u n 4 g 5 6 d e | s F a L x a n + d 4 e 9 s 3 B 3 e 3 r 8 li n 3 2 | 1 M -3 u 2 s 1 te 7 rs 8 t 9 r. 12 | 12345 Musterstadt E-Mail max.senatsverwaltung@muster-senatsverwaltung.de | www.muster-senatsverwaltung.de

[Seite 57]

Geschäftsausstattung 57

Pressemitteilung gemeinsame Institutionen und Projekte

Typografie

Folgende typografischen Vorgaben kommen in den Pressemitteilungen zur Anwendung:

• Der Fließtext ist als Blocksatz (letzte Zeile linksbündig) gesetzt. • Schriftfarbe ist stets schwarz. • Überschriften sind maximal 2-zeilig zu setzen. • Der Pressekontakt ist in der Regel 3-zeilig zu setzen. • Überschriften, Adressfelder, Aufzählungen und andere kurze Texte sind linksbündig gesetzt. • Absätze werden mit einer Leerzeile gesetzt. • Von Versalien ist aus Gründen der Lesbarkeit abzusehen.

Erstblatt: Pressemitteilung gemeinsame Institutionen Erstblatt: Pressemitteilung gemeinsame Projekte

Bezeichnung des Ministeriums in maximal drei Zeilen Pressesprecher

Sperrfrist: Datum, Uhrzeit Struveweg Sperrfrist: Datum, Uhrzeit B S e e z n e a i t c s h v n e u rw n a g l t d u e n r g 14974 Ludwigsfelde in maximal drei Zeilen Platzhalter für Platzhalter für Pressesprecher Presseinformation-Überschrift Presseinformation-Überschrift

Velessi eugue magnim zzrilisim dolore do dui bla consecte corperos ad te Velessi eugue magnim zzrilisim dolore do dui bla consecte corperos ad te faccum autpate exerciduis nonsed dolum voloreet, commolu msandreet ullan faccum autpate exerciduis nonsed dolum voloreet, commolu msandreet ullan henim dolobor eriuscidunt vel dolutat uercincidunt aliquatem ilisis esequatum henim dolobor eriuscidunt vel dolutat uercincidunt aliquatem ilisis esequatum zzrit accum delit utet vero dit at volorpero con eugait aut velendiam amet ac- zzrit accum delit utet vero dit at volorpero con eugait aut velendiam amet ac- cummo doluptat ipsumsan er amcor il utpat, sum quat vulla feugait cummo doluptat ipsumsan er amcor il utpat, sum quat vulla feugait

ullum zzriusci tem in vercipi smodolent nit nim iusci tem adit ilis esto commodo ullum zzriusci tem in vercipi smodolent nit nim iusci tem adit ilis esto commodo lessim eum nit, ver senim quipisl do commolortie magna conummy nit praes- lessim eum nit, ver senim quipisl do commolortie magna conummy nit praes- tie tat, volenis autat vulput aliquat uercillam quisl erit ad exero do od magna tie tat, volenis autat vulput aliquat uercillam quisl erit ad exero do od magna feugiat nonum venibh elessisim numsan eu feum am, conse conum quat wisl feugiat nonum venibh elessisim numsan eu feum am, conse conum quat wisl iustrud te faccum irit at, quatet praessi. Patem dit ing ercidunt volutpat, secte iustrud te faccum irit at, quatet praessi. Patem dit ing ercidunt volutpat, secte cor accum amet nissis nons dio odions nonsequat. Tatisci liquat. Duip exeros cor accum amet nissis nons dio odions nonsequat. Tatisci liquat. Duip exeros nulputem dolorem ver ing euismod oloborer si. nulputem dolorem ver ing euismod oloborer si.

Nullaore magnibh eugiamconse tetum vel utetummy nulla augiam nim alisim Nullaore magnibh eugiamconse tetum vel utetummy nulla augiam nim alisim eugue dit prat nosto euis nulputet ulluptate magna augiam irit pratue delis aute eugue dit prat nosto euis nulputet ulluptate magna augiam irit pratue delis aute dolore faccummy non vero cons eum adipsus cipisi. Perciduis nisim irit prat dolore faccummy non vero cons eum adipsus cipisi. Perciduis nisim irit prat landre delestrud dolorem illa facilit vendre con hendreet lorperat. Ro odions landre delestrud dolorem illa facilit vendre con hendreet lorperat. Ro odions ad tat ut ullum ip et et prat, core modiam dio dip exerat. Ut incil irilla conse do ad tat ut ullum ip et et prat, core modiam dio dip exerat. Ut incil irilla conse do dolor se magna feu faccum vel ut adionse quipit praessi tat ver atummy nonse dolor se magna feu faccum vel ut adionse quipit praessi tat ver atummy nonse er sed eumsandit la feum dolor aliquisl ex euguer sustrud molore dolesenim er sed eumsandit la feum dolor aliquisl ex euguer sustrud molore dolesenim nisl eugiam quatinc iliquatin henim voluptate magna con el diamet, vullum vo- nisl eugiam quatinc iliquatin henim voluptate magna con el diamet, vullum vo- lesse magnim ilisl ullam dolorem at nonsed magnim velit utpat. Lisisisl utat lor lesse magnim ilisl ullam dolorem at nonsed magnim velit utpat. Lisisisl utat lor se feui tionsequis do consed magna feugue digna faciliquis nonsectem veros se feui tionsequis do consed magna feugue digna faciliquis nonsectem veros doloboreet, qui tat velessi. Volor in velent prat alissequis aut in ulputet alit doloboreet, qui tat velessi. Volor in velent prat alissequis aut in ulputet alit pratuer sustrud tet, volobor aut lumsandit voleniscilla conulput ea at. Em alis pratuer sustrud tet, volobor aut lumsandit voleniscilla conulput ea at. Em alis alit prat. Met, sum aciduip susciduisi tat. Duip eugiat, quat, se eu faccummy alit prat. Met, sum aciduip susciduisi tat. Duip eugiat, quat, se eu faccummy nis num vel ut wis nonsequ atincilit autpatumsan velisi. nis num vel ut wis nonsequ atincilit autpatumsan velisi.

Odit venit il iure do od tat. Tisit iusto dunt irilit ad eugiatie vullummy nulla feum Odit venit il iure do od tat. Tisit iusto dunt irilit ad eugiatie vullummy nulla feum ilisl ut deliquat augait inci ting eros autpatum ver ipis nullamcore commolo rpe- ilisl ut deliquat augait inci ting eros autpatum ver ipis nullamcore commolo rpe- raes tiscidunt ing ese erosto dolut autat, conum illupta tueril ip ex et alit luptat raes tiscidunt ing ese erosto dolut autat, conum illupta tueril ip ex et alit luptat iriustrud tatie ex et, suscilit, vero exerci eugiamcon ex et prat, conulla faci. iriustrud tatie ex et, suscilit, vero exerci eugiamcon ex et prat, conulla faci. Cin ut praesed etum vulputat, vullaoreet nulla aci eliquate feu feummodiam, Cin ut praesed etum vulputat, vullaoreet nulla aci eliquate feu feummodiam, volore conulput lut ipit praesse magnis nos exer illa facidui blamcon venibh volore conulput lut ipit praesse magnis nos exer illa facidui blamcon venibh ecte dolorperos aliqui tat. Ut alit num zzriure dolorperat ullan hendre dionse- ecte dolorperos aliqui tat. Ut alit num zzriure dolorperat ullan hendre dionse- quat nismod dolum zzriurerit at dolore ex et at. Se dolore molessit lutpat prat quat nismod dolum zzriurerit at dolore ex et at. Se dolore molessit lutpat prat wisiscil ea faciliquis ea conulla autem ea feugue delesto eumsandre ming et wisiscil ea faciliquis ea conulla autem ea feugue delesto eumsandre ming et luptat veniatue mod magna faciduis aliquipit alissen iamcorpero ea faccum luptat veniatue mod magna faciduis aliquipit alissen iamcorpero ea faccum dolessi blamcon velis nonullum do dolore consed do. dolessi blamcon velis nonullum do dolore consed do.

Muster-Ministerium des Landes Brandenburg | Musterstr. 12 | 12345 Musterstadt Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789 E-Mail max.mustermann@muster-ministerium.de | www.muster-ministerium.de

Muster-Institution Berlin-Brandenburg | Musterstr. 12 | 12345 Musterstadt Muster-Senatsverwaltung des Landes Berlin | Musterstr. 12 | 12345 Musterstadt Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789 Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789 E-Mail max.mustermann@muster-institut.de | www.muster-institut.de E-Mail max.senatsverwaltung@muster-senatsverwaltung.de | www.muster-senatsverwaltung.de

[Seite 58]

58 Geschäftsausstattung

Pressemitteilung gemeinsame Institutionen und Projekte

Typografie

Folgende Schriftgrößen kommen in den Pressemitteilungen zur Anwendung:

❶ Die Sperrfrist ist in Arial Bold zu setzen und hat eine Schriftgröße von 10 pt und einen Zeilenabstand von 12 pt. ❶ Sperrfrist: Datum, Uhrzeit ❺ S 14 tr 9 u 7 v 4 e w L e u g dwigsfelde Platzhalter für ❷ Presseinformation-Überschrift ❷ Die Überschrift ist in Arial Bold zu setzen Velessi eugue magnim zzrilisim dolore do dui bla consecte corperos ad te und hat eine Schriftgröße von 15 pt, die faccum autpate exerciduis nonsed dolum voloreet, commolu msandreet ullan h zz e r n it i m ac d c o u l m ob d o e r l e it r u iu t s e c t i v d e u r n o t d ve it l a d t o v lu o t lo a r t p u e e r r o c i c n o c n id e u u n g t a a i l t i q a u u a t t e ve m le i n lis d i i s a m es a e m qu e a t t a u c m - erste Zeile hat einen Zeilenabstand von cummo doluptat ipsumsan er amcor il utpat, sum quat vulla feugait ullum zzriusci tem in vercipi smodolent nit nim iusci tem adit ilis esto commodo 12 pt, die zweite einen Abstand von 18 pt. lessim eum nit, ver senim quipisl do commolortie magna conummy nit praes- tie tat, volenis autat vulput aliquat uercillam quisl erit ad exero do od magna feugiat nonum venibh elessisim numsan eu feum am, conse conum quat wisl iustrud te faccum irit at, quatet praessi. Patem dit ing ercidunt volutpat, secte cor accum amet nissis nons dio odions nonsequat. Tatisci liquat. Duip exeros nulputem dolorem ver ing euismod oloborer si. ❸ Der Fließtext hat eine Schriftgröße von Nullaore magnibh eugiamconse tetum vel utetummy nulla augiam nim alisim e d u o g lo u r e e d fa it c p c r u a m t n m o y s t n o o e n u i v s e n ro u lp c u o t n e s t u e l u lu m p ta a t d e ip m su a s g n c a ip a is u i g . i P a e m r c ir id it u p i r s a t n u is e i m de i l r is it a p u ra te t 10 pt bei einem Zeilenabstand von 12 pt. landre delestrud dolorem illa facilit vendre con hendreet lorperat. Ro odions ad tat ut ullum ip et et prat, core modiam dio dip exerat. Ut incil irilla conse do ❸ d e o r l s o e r d s e e u m m a s g a n n a d f i e t u la f a fe cc u u m m d v o e lo l r u t a a li d q i u o i n sl s e e x q u e i u p g it u p e r r a s e u s s s t i r t u a d t v m e o r l a o t r u e m d m o y le n se o n n i s m e n le is s l s e e u m g a ia g m n i q m u i a li t s in l c u l i l l a iq m u a d t o in lo h re e m ni m at v n o o lu n p s t e a d te m m ag a n g i n m a v c e o l n it e u l t p d a ia t. m L e is t, i s v i u sl l l u u t m at v lo o- r ❹ Der Pressekontakt hat eine Schriftgröße se feui tionsequis do consed magna feugue digna faciliquis nonsectem veros p d r o a lo tu b e o r r e s e u t s , tr q u u d i t t e a t t , v v e o l l e o s b s o i r . a V u o t l o lu r m in s a v n e d le it n v t o p le ra n t i s a c l i i l s la s e c q o u n i u s lp a u u t t e in a a u t lp . u E t m et a a l l i i s t von 7 pt und einen Zeilenabstand von 9 pt. alit prat. Met, sum aciduip susciduisi tat. Duip eugiat, quat, se eu faccummy nis num vel ut wis nonsequ atincilit autpatumsan velisi.

Odit venit il iure do od tat. Tisit iusto dunt irilit ad eugiatie vullummy nulla feum ilisl ut deliquat augait inci ting eros autpatum ver ipis nullamcore commolo rpe- raes tiscidunt ing ese erosto dolut autat, conum illupta tueril ip ex et alit luptat ❺ Die Herausgeberadresse der gemeinsa- iriustrud tatie ex et, suscilit, vero exerci eugiamcon ex et prat, conulla faci. Cin ut praesed etum vulputat, vullaoreet nulla aci eliquate feu feummodiam, volore conulput lut ipit praesse magnis nos exer illa facidui blamcon venibh men Institutionen hat eine Schriftgröße ecte dolorperos aliqui tat. Ut alit num zzriure dolorperat ullan hendre dionse- quat nismod dolum zzriurerit at dolore ex et at. Se dolore molessit lutpat prat w lu i p s t i a sc t i v l e e n a i a fa tu c e il iq m u o is d e m a a c g o n n a u l f la a c a id u u te is m a e li a q u f i e p u it g a u l e is d se e n le s ia to m e c u o m rp s e a ro n d e re a m fa i c n c g u e m t von 9 pt bei einem Zeilenabstand von dolessi blamcon velis nonullum do dolore consed do. 10,8 pt.

❹ ❻ Die Herausgeberadressen der gemeinsa- Muster-Institution Berlin-Brandenburg | Musterstr. 12 | 12345 Musterstadt Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789 E-Mail max.mustermann@muster-institut.de | www.muster-institut.de men Projekte hat eine Schriftgröße von 8 pt bei einem Zeilenabstand von 9,6 pt. Der Pressesprecher ist in Arial Bold zu setzen und hat eine Schriftgröße von 10 pt Bezeichnung des Ministeriums ❻ i P n r m e a s x s im e a s l p d r re e i c Z h ei e le r n bei einem Zeilenabstand von 13 pt. ❶ Sperrfrist: Datum, Uhrzeit B S e e z n e a i t c s h v n e u rw n a g l t d u e n r g Platzhalter für i P n r m e a s x s im e a s l p d r re e i c Z h ei e le r n ❷ Presseinformation-Überschrift

Velessi eugue magnim zzrilisim dolore do dui bla consecte corperos ad te faccum autpate exerciduis nonsed dolum voloreet, commolu msandreet ullan henim dolobor eriuscidunt vel dolutat uercincidunt aliquatem ilisis esequatum zzrit accum delit utet vero dit at volorpero con eugait aut velendiam amet ac- cummo doluptat ipsumsan er amcor il utpat, sum quat vulla feugait

ullum zzriusci tem in vercipi smodolent nit nim iusci tem adit ilis esto commodo lessim eum nit, ver senim quipisl do commolortie magna conummy nit praes- tie tat, volenis autat vulput aliquat uercillam quisl erit ad exero do od magna feugiat nonum venibh elessisim numsan eu feum am, conse conum quat wisl iustrud te faccum irit at, quatet praessi. Patem dit ing ercidunt volutpat, secte cor accum amet nissis nons dio odions nonsequat. Tatisci liquat. Duip exeros nulputem dolorem ver ing euismod oloborer si.

Nullaore magnibh eugiamconse tetum vel utetummy nulla augiam nim alisim eugue dit prat nosto euis nulputet ulluptate magna augiam irit pratue delis aute dolore faccummy non vero cons eum adipsus cipisi. Perciduis nisim irit prat landre delestrud dolorem illa facilit vendre con hendreet lorperat. Ro odions ad tat ut ullum ip et et prat, core modiam dio dip exerat. Ut incil irilla conse do dolor se magna feu faccum vel ut adionse quipit praessi tat ver atummy nonse ❸ n e i r s s l e e d u g e ia u m m s q a u n a d ti i n t c la i l f iq e u u a m ti n d o h l e o n r i a m li q v u o i l s u l p e ta x t e e u m g a u g e n r a s u c s o t n ru e d l d m ia o m lo e re t, d vu o l l l e u s m e n v i o m - lesse magnim ilisl ullam dolorem at nonsed magnim velit utpat. Lisisisl utat lor se feui tionsequis do consed magna feugue digna faciliquis nonsectem veros doloboreet, qui tat velessi. Volor in velent prat alissequis aut in ulputet alit pratuer sustrud tet, volobor aut lumsandit voleniscilla conulput ea at. Em alis alit prat. Met, sum aciduip susciduisi tat. Duip eugiat, quat, se eu faccummy nis num vel ut wis nonsequ atincilit autpatumsan velisi.

Odit venit il iure do od tat. Tisit iusto dunt irilit ad eugiatie vullummy nulla feum ilisl ut deliquat augait inci ting eros autpatum ver ipis nullamcore commolo rpe- raes tiscidunt ing ese erosto dolut autat, conum illupta tueril ip ex et alit luptat iriustrud tatie ex et, suscilit, vero exerci eugiamcon ex et prat, conulla faci. Cin ut praesed etum vulputat, vullaoreet nulla aci eliquate feu feummodiam, volore conulput lut ipit praesse magnis nos exer illa facidui blamcon venibh ecte dolorperos aliqui tat. Ut alit num zzriure dolorperat ullan hendre dionse- quat nismod dolum zzriurerit at dolore ex et at. Se dolore molessit lutpat prat wisiscil ea faciliquis ea conulla autem ea feugue delesto eumsandre ming et luptat veniatue mod magna faciduis aliquipit alissen iamcorpero ea faccum dolessi blamcon velis nonullum do dolore consed do.

Muster-Ministerium des Landes Brandenburg | Musterstr. 12 | 12345 Musterstadt ❹ T E e -M l. a + i 4 l 9 m 3 a 3 x 3 .m 8 u 3 s 2 t 1 e - r 1 m 2 a 3 n 4 n 5 @ 6 m | u F s a t x e r + -m 49 in 3 is 3 t 3 e 8 ri u 3 m 21 .d -3 e 2 | 1 w 7 w 8 w 9 . muster-ministerium.de Muster-Senatsverwaltung des Landes Berlin | Musterstr. 12 | 12345 Musterstadt Tel. +49 3338 321-123 456 | Fax +49 3338 321-321 789 E-Mail max.senatsverwaltung@muster-senatsverwaltung.de | www.muster-senatsverwaltung.de

[Seite 59]

59

Publikationen

DIN A4 Titelseite Positionierungen im Raster ........................................................................61 Titelseite Typografie ...................................................................................................63 Innenseiten Satzspiegel ............................................................................................64 Innenseiten Typografie ..............................................................................................68 Innenseiten Bildverortung ..........................................................................................70

DIN A5 Titelseite Positionierungen im Raster ........................................................................73 Titelseite Typografie ...................................................................................................75 Innenseiten Satzspiegel ............................................................................................76 Innenseiten Typografie ..............................................................................................80 Innenseiten Bildverortung ..........................................................................................82

DIN lang Titelseite Positionierungen im Raster ........................................................................83 Titelseite Typografie ...................................................................................................85 Innenseiten Satzspiegel ............................................................................................86 Innenseiten Typografie ..............................................................................................88 Innenseiten Bildverortung ..........................................................................................90

Format 130 x 130 mm Titelseite Positionierungen im Raster ........................................................................92 Titelseite Typografie ...................................................................................................93 Innenseiten Satzspiegel ............................................................................................94 Innenseiten Typografie ..............................................................................................95

Infokästen, Tabellen und Infografiken ...................................................................96

Rückseiten und Broschürenrücken .......................................................................97

DIN lang Einladungskarte Positionierungen im Raster .......................................................................................101

[Seite 60]

60 Publikationen

DIN A4

Titelseite Positionierungen im Raster

Folgende Vermaßungen gelten für Variante 1:

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 9 mm Abstand zum rechten und oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 69 mm.

❸ Die Leit- oder Businessmarke wird mit einem Abstand von 3 RE = 9 mm zum Seitenrand und 4 RE = 12 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Submarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institution stehen.

❹ Die Businessmarke hat eine Breite von 26 RE = 78 mm.

❺ Der weiße Balken der Dachmarkenzone hat eine verbindliche Höhe von 17 RE = 51 mm.

❻ Der untere weiße Bereich hat eine ver- bindliche Höhe von 22 RE = 66 mm.

❼ Der Bildbereich hat eine Höhe von 41 RE = 123 mm.

❽ Die farbige Fläche zählt 18 RE = 54 mm in der Höhe.

❶ ❶ ❺ ❷
❽ Hier steht eine Headline ❿ Hier steht eine Subline
❻ ❹ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❸

❾ Die Trennlinie zwischen Bildbereich und farbiger Fläche misst 1 RE = 3 mm.

❿ Text wird innerhalb der farbigen Fläche mit 3 RE = 9 mm zum Flächenrand platziert.

[Seite 61]

Publikationen 61

DIN A4

Titelseite Positionierungen im Raster

Folgende Vermaßungen gelten für Variante 2:

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 9 mm

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 9 mm Abstand zum rechten und oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 69 mm.

❸ Die Leit- oder Businessmarke wird mit einem Abstand von 3 RE = 9 mm zum Seitenrand und 4 RE = 12 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Submarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institution stehen.

❹ Die Businessmarke hat eine Breite von 26 RE = 78 mm.

❺ Der weiße Balken der Dachmarkenzone hat eine verbindliche Höhe von 17 RE = 51 mm.

❻ Der untere weiße Bereich hat eine ver- bindliche Höhe von 22 RE = 66 mm.

❼ Der Bild/Flächenbereich hat eine Höhe von 60 RE = 180 mm.

❽ Text wird innerhalb der farbigen Fläche mit 3 RE = 9 mm zum Flächenrand platziert.

❶ ❶ ❺ ❷ ❼❶ ❶ ❺ ❷
Hier steht eine Headline ❽ Hier steht eine Subline
❻ ❹ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❸

[Seite 62]

62 Publikationen

DIN A4

Titelseite Typografie

Folgende typografische Vorgaben kommen auf einer Titelseite der Varianten 1 und 2 zur Anwendung:

• Head- und Subline umfassen je maximal zwei Zeilen. • Head- und Subline sind rechtsbündig mit der Dach- und der Businessmarke platziert. • Bei Variante 2 können Head- und Subline auch linksbündig platziert werden. • Die Textzeilen der Head- und Subline bauen sich von unten nach oben auf. • Da Head- und Subline innerhalb der Farbfläche positioniert sind, ist die Schriftfarbe stets weiß. • Bei der Wahl der Schriftgröße ist zu beachten, dass die Proportion von Head- und Subline zueinander gleich bleibt.

Hier steht eine Headline

Arial Bold 26 pt, ZA 29,5 pt

Hier steht eine Subline

Arial Regular 20 pt, ZA 29,5 pt

Hier steht eine Headline

Arial Bold 26 pt, ZA 29,5 pt

Hier steht eine Subline und hier ist

Arial Regular 20 pt, ZA 29,5 pt

eine zweite Zeile platziert

Arial Regular 20 pt, ZA 23,5 pt

Hier steht eine Headline und hier

Arial Bold 22 pt, ZA 25,5 pt

eine zweite Zeile der Headline

Hier steht eine Subline und hier ist

Arial Regular 16 pt, ZA 25,5 pt

eine zweite Zeile platziert

Arial Regular 16 pt, ZA 19,5 pt

[Seite 63]

Publikationen 63

DIN A4

Innenseiten Satzspiegel Folgende Vermaßung ist für einen 2-spaltigen Satzspie- gel vorgesehen: Bei Doppelseiten der Variante 1 wird ein symmetrischer Satzspiegel verwendet.

Die Seitenzahlen und Kapitelbenennungen befinden sich jeweils oben außen. Dabei sind die Seitenzahlen mit drei Rastereinheiten zum Rand platziert. Eine schmale farbi- ge Linie mit einer Linienstärke von 1,6 pt trennt die Sei- tenzahl von den Kapitelangaben.

Kopfsteg17 RE = 51 mm
Fußsteg7 RE = 21 mm
Außensteg6 RE = 18 mm
Innensteg4 RE = 12 mm
Spaltenanzahl2
Spaltensteg2 RE = 6 mm
Spaltenbreite29 RE = 87 mm
Grundlinienraster13 pt, Anfang bei 28,3 mm
Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 11
Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig, läuft über
Satzspiegelbreite
Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feui-giamconsed magniam, quismodit euipisi te facipisim zzriureriure feuismod tatinis dolor acillute duis exer adio odolendrever alit dit utat amconsequis nonsenis alis alit iustinci et es-
sci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla adte magna acipsuscing et amcore tio core eugiamc ommoditdolesting essim el dunt velisim quam doluptat atie dolum dosis num amet inim iriurem quisi.dunt wisim do dolore magnit
wisim quat luptat. Exer incip el et dolortio odolor sum zzrilcommodio coreriuscil eugiamcor iusci tat.velit alit luptat duis nullam dolor seniamconse magna fdunt
dolessi tie facing enit venisi. Uptatio con velisitulput in hendit ilisi tat, verat. San ulluptat adigna coreetIbhwisim do dolore magnit velit alit luptat duis nullam dolor se
lan vel enim dio od dolesting enim vel irit loreex ecte modolor sum er sustrud ecte modiam num quis aditHeadline 3. EbeneBore dit lan hendiamcommy nostrud er se venim quismod
eraesed mod tie volobore min eleniatem eugueloborti onulla con vulla conse mod el in henibh ecte con-Acillam quam nulluptat alit, volor ad exero commy niam ve-ipiscipit, summy nulla autat. Bor ad molorti ncilit at ut augue-
dolore dosequ iscinim zzriliquip et lum exeriuscil dolenim inim iureliqui blan vulput ip exeros aliquat. Ure modit utatet wis ateratum iliquat, velit at dunt irit lortion sendit inci bla cons non
consenisi ea ad magnibh ecte.feu feum vel dolore consequisi bla at. Duisit prat aliquisl utvenim ing er aciliquisi.
prat acilla feummy nit iusto eugait vel utpat iustin hendio-
Headline 2. EbeneModionsed dunt irillummy nulputat dolendiamet, sequamnummod tionse dolore eummy non henibh eu feugiat. UtSim augiatio dolendr eraesed tem vel utpat. Usci et illuptat.
quat ut dio conse commy nos niamconum ad do odipsusetue eumsand ipisim zzrit nullaor irit in volestrud et, qui blaSan utpat vulput nonum nostis er senis nibh ea consequam
Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim docincidui eugait utatinibh ea conum quam, qui blam nulla eu-augue mod tat, con henibh ercip ex eugait, commodit, com-vel do conum diat nim dignisi ectem vel in et, susto do do-
con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit veni-gait laore endit adit alisci bla feugue tat lan ea alit prationsmy niam dolore feui blandipsum in hendre volore duisisitlortie dolore do consenisl eniat. Ros nulla commy nullam-
si. Commodiam irilit volorting essequisi.nullut ut landigna faci at et, quipsumsan henisit lorero com-la feuipisl in ut lorem doleniam zzrit lorer sis aliquat ismo-conse dit delese verci ex elit, verilla faccum iuscil dolut
my nullam, sisit pra psumsan henit nim zzrilit vullut inciduexdolore conum duis dit ut praesse faccum aliqui tio od dunt
Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquiset irilis aliquat pratem eugue core molessendrem non veli- quam dolor aliquis doloborem niam num quamet, sit.ectem zzrit ut veliquam aut nonulput exerciduis ad duisit dolorero od tet prat, vullaore
el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip
eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velentVelisci liquat dionsed dolobore delisim dolore verci tat doIgna commod tatie dolore vulla feuissenim dolore dolum zz-
iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem verat utectem dolore volore te eraeseq uissenit ip eu feugueratumrilit, sumsandre magna aci tat atie er sed tinim iriure ming
adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipitet iriusci te magna facilis ea augait etue velendit nos adio
nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit pra-consequat, consequat utet luptat, vel utpat at wisit landipit in henim iuscipit utat. Tie volor sim diamcoreet dunt vele-
estis amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delitnibh erilit pratum vullaore dolobore min euis nullaor ilit la
utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci blafaci te endit volore mod tem duisit nismodolore minci ea
feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem ercommy nonse feugait wisci bla feugue modolore vel do od
sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullanditdunt wisim do dolore magnit velit alit luptat duis nullam do-
ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il dolore erlor seniamconse magna feugait pratin vel ut velit, core dolo-
iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor adi-re tat utat augait alisit nibh endignim quiscin ciliquatuer sed
gna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam doloboredolortio erat in ver irilit aliqui tatin vel del utat. Ut lut ad ti-
del deliquat.nissequisl utem venisim augait do odion henismolore vullut
lor sequat vel ea facil del eum ectem nonulputatin ulput pratDies ist eine Bildunterschrift lorercin erilit, sent ad minit ute faccum
Headline 3. Ebenenit illa con henisis cincili quipisim nim qui blam nulputem at
Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adi-lam, susci tat, consectetum diam, seniam iusto ex et, quis
gniam ectem vendrem zzrit augiam, cons aliquis aliqui et,dit wis dolor adiamcoreet lobor aliquisim et, sumsan vullapraese magnissit wis alit aliquis alit iuscilisim dolorem zzrit
vulla facillutet at ad magnim ectem ing esed modigna fac-facincilla feum velis aliquat nisit utat wisl dipsustie exer simadigniscing euisis dolorem quismodipis nis do corer senisi
cum nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud magnimquisi bla feuguerostie ent lutat, commy nullam, conum eubla faccum euguer se do odolessi er autpat. Ut wis nons
zzriusci tisl ea feui eugait prat, volutat. Ut esse doloreet,Dies ist eine Bildunterschrift lorercin erilit, sent ad minit ute faccum henisisfeugait ulla adipsusci eui tie con velit irit in utpating et aditalissed erat lobor inibh ecte dolortio od exer adignibh et
volent nulputat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipi-modolorero dolor sequis eu feuipisl exerosadiam quam esto ero dit vel ulla ad modiam, si bla corevolobortis er in utet utpat ver aciduisl ullutatue eugait velit
sit alit lortio do commy nis euipisi.mod dolorperiure minci tis alit doloborem am in ecte minnis eum vulluptatem augiat. Accum exero consequi ting et
voluptat, si.wisim vulla feuipit ulla ad tis nullandre cons nonsequipis nis
Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis se-irit utem vero commodo lenisl ut la commoloreet et nim vo-elissequat luptat nostin hendiat. Ut venissit irit non et ectem
quam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt lore corper-lore ea core endigna core dolutat umsandionum aliquat.endreet, quat tie tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci
ci ting enim incil irilit, core tat ut loborerat irit prat lut dipisl erDuis alit dions ercilisci exer aci te vent lut lor adit vel ent wisHeadline 2. Ebenebla feugue tat lan tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla
inim nim inis nismodolor sim aliquis aliqui tincinit nit, sectemaut landiat, commy nullutet, sequam velesto dolore doFaci-feugue tat lan augait et lore dolesto dunt ad magna feuguer
do con henibh eumsandions nissim iriurem dui blaore tielisl ullut at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisitPut ing exerostrud ex ex eration henim et, quam, consecteiure dolor iure minisci duipsum quisi tem vel ut aci blaorera-
consequat. Odit volorer ad eum ercil dolortin utatums an-pra dit pratue dolor si et vent la adipism odolor sed eu facinmodiat. Igna autat, corperat am, velestrud ex erilit dolumtem nulput augait at. Rerostrud euguero commy nissis nos
dreet praesto consed tie magnibh eril utem ipit delenis advelit lum venis dolor susci blan exeros nos non venit nonul-quat augue modolor adio dolent ut dit am, sequis nos ad eaaliqui tie cons aut lorercin erilit, sent ad minit ute faccum
dolorem ipsusci pissis aliquis nim ero odo dipisi. Tum au-landre magnim quamet alit velismodiam zzrit prat. Tum zz-facilit lummodolor incipis ea cor sustrud tatie ming essimzzrit exerci bla faccum ilismod olendre commy nonseniam

[Seite 64]

64 Publikationen

DIN A4

Innenseiten Satzspiegel Folgende Vermaßung ist für die Aufteilung mit einer Mar- ginalspalte vorgesehen: In einer außenstehenden Marginalspalte können kurze Erläuterungstexte, Fußnoten u. ä. untergebracht werden.

Der Basisaufbau der Innenseiten ist identisch mit dem 2-spaltigen Satzspiegel (siehe S. 64).

Spaltensteg2 RE = 6 mm
Marginalspaltenbreite11 RE = 33 mm
Hauptspaltenbreite22,5 RE = 67,5 mm
21 Titel der Broschüre – KapitelbenennungTitel der Broschüre – Kapitelbenennung 22
Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig, läuft über
Satzspiegelbreite
Subline Put ilis ad minim etuerci lla-tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utemHeadline 2. Ebeneeugait laor se conulput lore duis at il deliquis
met lore feuisci liquisim do con eui-er sumsandiam dunt alisi euunt lute corperoexercilit do con veriusto od et ecte velit lutatie
con ercillaorer at wismodolor adigna cor am,Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuiscicor sequis aut lore volore dolor inisismod el ut
sit lutpat ip etum vulla ad dolessi tiesequat, quis nonsenibh ea feugiam doloboreliquisim do con euisit lutpat ip etum vulla adaugue erciduisl utpat. Ut landre tionulp utpat.
facing enit venisi. Uptatio con velisitdel deliquat.dolessi tie facing enit venisi.Ut ad duipisi.
lan vel enim dio od dolesting enim vel
irit lore eraesed mod tie volobore minAgna feum ad dit ad elit, sis eum doloborperCommodiam irilit volorting essequisi.Aliquisissed euisl ulputatum esequat luptat et,core tat ut loborerat irit prat
eleniatem eugue dolore doad ex et adigniam ectem vendrem zzrit au-Amconsequat la faccum adionullut auguerovelit elesto cons eugiam, commolore magnalut dipisl er inim nim inis
giam, cons aliquis aliqui et, vulla facillutet atod dolenim ilit am dolupta tionsed diam, consefacillamet aliquatet praesto eugait irit aut lumnismodolor sim aliquis aliqui
ad magnim ectem ing esed modigna faccumvel in utat la feum iliquis el dolesto dolestrudquate dipit luptatumsan velesequis er ipit utettincinit nit, sectem do con
Headline 2. Ebenenons aci eugiam dolorer sequatio er sustrudte eu feu facipit dolese dolupta tincip eu faci-ulla feummy nullam diam quiscipit num dolorehenibh eumsandions nissim
magnim zzriusci tisl ea feui eugait prat, volu-pis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccummagna conulput augue ex ent pratue min utat.iriurem
Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuiscitat. Ut esse doloreet, volent nulputat, sequat,velent iurem dolor irit, vullandignim ipit incinitOrtie doloreet praestio consed modigna core
liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla adcon ea faccummy nullan ullut adipisit alit lortioirillandrem verat ut adiatie commy nulputatcor sum zzriure modolor si enim nim ing eril-
dolessi tie facing enit venisi.do commy nis euipisi.utatuercin henis nis am volorem ipit nisim diolandre facinciduisl il dolorer iuscilis at adignit
et laor sustis am velestrud euisisim volore ma-nonsequi bla con utem vel dolutpat volortisi
core tat ut loborerat irit pratAmconsequat la faccum adionullut augueroObor sequi bla faccummolor ilit lorperciduntgna at et, quipsumsan henisit lorero commy
lut dipisl er inim nim inis nismodolor sim aliquis aliquiod dolenim ilit am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolesto dolestruddigna facilis sequam, vulputet, quiscil enisl Dunt lore corperci ting enim incil irilit, corenullam, sisit praestis amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit utem dolore tie tat
tincinit nit, sectem do conte eu feu facipit dolese dolupta tincip eu faci-tat ut loborerat irit prat lut dipisl er inim nimiustrud eugait laore endit adit alisci bla feugue
henibh eumsandions nissimpis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccuminis nismodolor sim aliquis aliqui tincinit nit,tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem
iriuremvelent iurem dolor irit, vullandignim ipit incinitsectem do con henibh eumsandions nissimer sumsandiam dunt alisi euunt lute corpero
irillandrem verat ut adiatie commy nulputatiriurem dui blaore tie consequat. Odit volorercon ercillaorer at wismodolor adigna cor am,
utatuercin henis nis am volorem ipit nisim dioad eum ercil dolortin utatums andreet praestosequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore
et laor sustis am velestrud euisisim volore ma-consed tie magnibh eril utem ipit delenis addel deliquat.
gna at et, quipsumsan henisit lorero commy
nullam, sisit praestis amet aut velesed doloreTum augiamconsed magniam, quismodit eui-Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper
volutat. At inibh ectem delit utem dolore tie tatpisi te facipisim zzriure te magna acipsuscingad ex et adigniam ectem vendrem zzrit au-
iustrud eugait laore endit adit alisci bla feugueet amcore tio core eugiamc ommodit wisimgiam, cons aliquis aliqui et, vulla facillutet at
quat luptat.ad magnim ectem ing esed modigna faccum
Exer incip el et dolortio odolor sum zzril ulputnons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim zzriusci tisl ea feui eugait prat, volu-
in hendit ilisi tat, verat. San ulluptat adignatat. Ut esse doloreet, volent nulputat, sequat,
coreetIbh ex ecte modolor sum er sustrudcon ea faccummy nullan ullut adipisit alit lortioDies ist eine Bildunterschrift lorercin erilit, sent ad minit ute faccum
ecte modiam num quis adit loborti Wissequi-do commy nis euipisi.
sim zzriurerosto ea faccum velisit am dolore
conse dunt atis ad tem dolor sequamconumHeadline 3. Ebenetatisit aci esent vulla coreetuer sed del il in ulla
nostrud doloborero cons do dolesenis nostoObor sequi bla faccummolor ilit lorperciduntcore et prat. Duis niam, quatem incing endre-
essed mod te con etuer suscipis et wis dolum-digna facilis sequam, vulputet, quiscil enislrosto dion estie commod magniscipit adignim
san exercing euis alit autpat. In henim vel dodunt doluptat.ing ese vulluptate ea feu feuip eu feuis nosto
dionseq uate tat lan ex et nonullum eraesseddolut acillan dipsusci tions dipit lobore do od
tat lortin utem t, vel exer adit wisi ex enim inRud erosto do exerit aliquatum veros augiattet non heniate feugait prat, velis er ad tio con
eummy nullan estrud essed te verat aut alisdunt at do dit, quam, quis et nibh ese conumhenim nisim diam, quisl ulla faciduip er sent
ea consequis ea at. Ecte do conumsan henisnos elit, quiscilis nosto delit lutat ulputate do-volorpero eum dolobor inissequat.
aliquis nullaoreetue dolendions augiamcon etlore vel ese eniscipit velit elis nim ing exer au-
vel irit ipit niscillamet lore ea faci ero dolor sus-tem zzriuscipsum volor aliquis alit alisciduisi teOdiamet volendiam ad estions alit ut vent
Dies ist eine Bildunterschriftlorercin erilit, sent ad minit ute faccum zzrit exerci bla fac anto er augueraessim zzriurer sequam, quipsusdipsustie consectem vel ulla facip er ametumam iurem etumsandio doluptatum velit digna
henisis modolorero dolor sequis eu feuipisl exeroscillutatio odiamet lorperc illam, sequis et alisaut veniam iriurem illaore euis do et nissiscinfacing eu feu faccum dolorer ciliquatum ipit
delit wis aci tat. Pate dunt vullaorem eugait ali-heniat vel ullutpat. Ut exercipis dolortie velisnis aliqui blandit il dit volortis duis aut lutem

[Seite 65]

Publikationen 65

DIN A4

Innenseiten Satzspiegel Folgende Vermaßung ist für einen 1-spaltigen Satzspie- gel vorgesehen: Bei Doppelseiten der Variante 2 wird ein symmetrischer Satzspiegel verwendet.

Die Seitenzahlen und Kapitelbenennungen befinden sich jeweils oben außen. Dabei sind die Seitenzahlen mit drei Rastereinheiten zum Rand platziert. Eine schmale farbi- ge Linie mit einer Linienstärke von 1,6 pt trennt die Sei- tenzahl von den Kapitelangaben.

Kopfsteg17 RE = 51 mm
Fußsteg7 RE = 21 mm
Außensteg19 RE = 57 mm
Innensteg4 RE = 12 mm
Spaltenanzahl1
Spaltenbreite47 RE = 141 mm
Grundlinienraster13 pt, Anfang bei 28,3 mm
Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 13
Headline 1. Ebene
maximal 2-zeilig
Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Uptatio con velisit lan vel enim dioTat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Commodiam irilit volorting essequisi. Amconsequat la faccum adio-
nullut auguero od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolesto
od dolesting enim vel irit loredolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla
faccum velent iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy nulputat
Headline 2. Ebeneutatuercin henis nis am volorem ipit nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna
at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit praestis amet aut velesed dolore volutat.
Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad do-
lessi tie facing enit venisi.At inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla feugue tat lan ex et
nonullum eraessed tat lortin utem er sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit
Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, conse velex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il dolore er iril iustio dunt lute corpero con ercilla-
in utat la feum iliquis el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliquiorer at wismodolor adigna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore del deliquat.
te dolesti onummy nim nulla faccum velent iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem
verat ut adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit nisim dio et laor sustis amAgna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adigniam ectem vendrem zzrit augiam,
velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit praestiscons aliquis aliqui et, vulla facillutet at ad magnim ectem ing esed modigna faccum nons aci
amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait laore enditeugiam dolorer sequatio er sustrud magnim zzriusci tisl ea feui eugait prat, volutat. Ut esse
adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem er sumsandiam dunt alisi tedoloreet, volent nulputat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipisit alit lortio do commy nis
esse do dolut loreet, sum nullandit ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il dolore ereuipisi.
iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor adigna cor am, sequat, quis nonsenibh
ea feugiam dolobore del deliquat.Headline 3. Ebene
Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis sequam, vulputet, quiscil enisl dunt
Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adigniam ectem vendrem zzrit augiam,doluptat.
cons aliquis aliqui et, vulla facillutet at ad magnim ectem ing esed modigna faccum nons aci
eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim zzriusci tisl ea feui eugait prat, volutat. Ut esseDunt lore corperci ting enim incil irilit, core tat ut loborerat irit prat lut dipisl er inim nim inis nismo-
doloreet, volent nulputat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipisit alit lortio do commy nisdolor sim aliquis aliqui tincinit nit, sectem do con henibh eumsandions nissim iriurem dui blaore
euipisi.tie consequat. Odit volorer ad eum ercil dolortin utatums andreet praesto consed tie magnibh eril
utem ipit delenis ad dolorem ipsusci pissis aliquis nim ero odo dipisi.
Headline 3. Ebene
Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis sequam,Tum augiamconsed magniam, quismodit euipisi te facipisim zzriure te magna acipsuscing et
vulputet, quiscil enisl dunt doluptat.amcore tio core eugiamc ommodit wisim quat luptat.
Dunt lore corperci ting enim incil irilit, core tat ut loborerat irit prat
lut dipisl er inim nim inis nismodolor sim aliquis aliqui tincinit nit,Exer incip el et dolortio odolor sum zzril ulput in hendit ilisi tat, verat. San ulluptat adigna coree-
sectem do con henibh eumsandions nissim iriurem dui blaore tietIbh ex ecte modolor sum er sustrud ecte modiam num quis adit loborti Wissequisim zzriurerosto
consequat. Odit volorer ad eum ercil dolortin utatums andreet pra-ea faccum velisit am dolore conse dunt atis ad tem dolor sequamconum nostrud doloborero
esto consed tie magnibh eril utem ipit delenis ad dolorem ipsuscicons do dolesenis nosto essed mod te con etuer suscipis et wis dolumsan exercing euis alit
pissis aliquis nim ero odo dipisi.autpat. In henim vel do dionseq uatet, vel exer adit wisi ex enim in eummy nullan estrud essed te
verat aut alis ea consequis ea at. Ecte do conumsan henis aliquis nullaoreetue dolendions au-
Tum augiamconsed magniam, quismodit euipisi te facipisim zzriure tegiamcon et vel irit ipit niscillamet lore ea faci ero dolor susto er augueraessim zzriurer sequam,
magna acipsuscing et amcore tio core eugiamc ommodit wisim quatquipsus cillutatio odiamet lorperc illam, sequis et alis delit wis aci tat. Pate dunt vullaorem eugait
luptat.aliquis modiame tumsandre con hent incin esto odit ipisci tat, cortis doloborpero dolore del ing
ex elit nit, quat. Velesequi te ea commyOstrud dipsusto consequ amcommod dolutpatuer susci
Exer incip el et dolortio odolor sum zzril ulput in hendit ilisi tat, verat.bla augait in et wis autat accummy nonRud euisi. Ipit praessi.
San ulluptat adigna coreetIbh ex ecte modolor sum er sustrud ecte mo-
diam num quis adit loborti Wissequisim zzriurerosto ea faccum velisit amIm illuptatem ero exero commy nonsed tat nullaor sum ad er sum zzriusto dipit, quamcore feum
dolore conse dunt atis ad tem dolor sequamconum nostrud doloboreroipsustrud exer si bla ad mod tatisi.
cons do dolesenis nosto essed mod te con etuer suscipis et wis dolumsan
exercing euis alit autpat. In henim vel do dionseq uatet, vel exer adit wisiTat. Ommy num velent nosto dolore deliquat praestrud tem vullandit lutat vullan venim nonse-
ex enim in eummy nullan estrud essed te verat aut alis ea consequis ea at.quat nit, veniat. Ilit el ulputpat prat.Putat atismodolut eugait la facidunt am vent nostrud mag-
Ecte do conumsan henis aliquis nullaoreetue dolendions augiamcon et velniam, velesse molobor sustrud tat lam, quatuer alisi bla faccum quat. Duipit ex eugiatie tat, quat.

[Seite 66]

66 Publikationen

DIN A4

Innenseiten Satzspiegel Folgende Vermaßung ist für die Aufteilung mit einer Mar- ginalspalte vorgesehen: In einer außenstehenden Marginalspalte können kurze Erläuterungstexte, Fußnoten u. ä. untergebracht werden.

Ebenso findet die Bildunterschrift hier ihren Platz.

Der Basisaufbau der Innenseiten ist identisch mit dem 1-spaltigen Satzspiegel (siehe S. 66).

Spaltensteg2 RE = 6 mm
Marginalspaltenbreite11 RE = 33 mm
Hauptspaltenbreite22,5 RE = 67,5 mm
Außensteg6 RE = 18 mm
14 T itel der Broschüre – Kapitelbenennung
Headline 1. Ebene maximal 2-zeilig
maximal 2-zeilig
Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpatirit ipit niscillamet lore ea faci ero dolor susto er augueraessim zz-
ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Uptatio con velisit lan vel enim dioriurer sequam, quipsus cillutatio odiamet lorperc illam, sequis et
alis delit wis aci tat. Pate dunt vullaorem eugait aliquis modiame
od dolesting enim vel irit loretumsandre con hent incin esto odit ipisci tat, cortis doloborpero
dolore del ing ex elit nit, quat. Velesequi te ea commyOstrud
Headline 2. Ebenedipsusto consequ amcommod dolutpatuer susci bla augait in et
wis autat accummy nonRud euisi. Ipit praessi.
Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad do-
lessi tie facing enit venisi.Im illuptatem ero exero commy nonsed tat nullaor sum ad er
sum zzriusto dipit, quamcore feum ipsustrud exer si bla ad
Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, conse velmod tatisi.
in utat la feum iliquis el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui
te dolesti onummy nim nulla faccum velent iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandremPutat atismodolut eugait la facidunt am vent nostrud ma-
verat ut adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit nisim dio et laor sustis amgniam, velesse molobor sustrud tat lam, quatuer alisi bla
velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit praestisfaccum quat. Duipit ex eugiatie tat, quat. Duis nonsequamDies ist eine exemplarische
amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait laore enditvelenim vel incipis nonseniat landipisit aliquipit utat niat iureBildunterschrift core tat ut
adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem er sumsandiam dunt alisi tevenit ut at. Il ex ex et acidunt irit vel ulluptat ero consecteloborerat irit prat lut dipisl
esse do dolut loreet, sum nullandit ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il dolore erconsenim quat, sum quis nonulla orperiureer inim nim inis nismodolor
iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor adigna cor am, sequat, quis nonsenibhsim.
ea feugiam dolobore del deliquat.facipit, velestie min henim ex eugait volore dolobore facip et am ing esto dolenim velis autet
amet lum delenis nostrud et accum ing et wis el ut eu faccum volor si blan utem velit utat lore
Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adigniam ectem vendrem zzrit augiam,dolore te vullaorperat ver sum nullaortisit adit wis nullut ver iliquis alit prat euguercin eum
cons aliquis aliqui et, vulla facillutet at ad magnim ectem ing esed modigna faccum nons acivelesse quationsed dui et alisl iliquis ad eugiam vullummy nulput iuscidu ipsumsandre feuisci
eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim zzriusci tisl ea feui eugait prat, volutat. Ut esseblandre tationsequis autpat vel ecte velis nulputpat. Guer sendrer aessequisl in eugiamet
Dies ist eine exemplarischedoloreet, volent nulputat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipisit alit lortio do commy nis euipisi.dolore cons alit la cons eum iriure magna consend ionsecte magnit iniatetue te delendre feuismo lobortie venim ecte dunt lam zzrit augait lam quat. Ut at ut nulluptat nisl ing eu faccum
Bildunterschrift core tat utdo dolortisis alisim veliquat. Ut alis nisi eros alis etumsan hent la ad tie modolum nosto odit
loborerat irit prat lut dipislHeadline 3. Ebeneaccummo dignit lortiscin ver si te volore magnim zzriliquip ecte eugait adit nullaor sed modiam,
er inim nim inis nismodolorObor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis sequam,vel ut augue doluptatet nulluptat autatet doloreet num nosto odit am velenis cipismo dolorem
vulputet, quiscil enisl dunt doluptat.nullam. Vullaor sustrud tem venim nisi et la feugait, conulput ate duissequat wis nulputet, quatDas ist exemplarischer Mar-
Dunt lore corperci ting enim incil irilit, core tat ut loborerat irit pratlutem quat. Duipisit vel dion vullut ipsum veliquam, consequat ver acilit, quam in elit, velit do-ginaltext. tat ut loborerat irit
lut dipisl er inim nim inis nismodolor sim aliquis aliqui tincinit nit,lore do consed te tisi.prat lut dipisl er inim nim inis
sectem do con henibh eumsandions nissim iriurem dui blaore tienismodolor sim aliquis aliqui
consequat. Odit volorer ad eum ercil dolortin utatums andreet pra-Ibh ea alisci bla feuis dit aciliss iscincin eraesto core facing et dolum iriurem ing et, quisit adiamtincinit nit, sectem do con
esto consed tie magnibh eril utem ipit delenis ad dolorem ipsuscidel incipis nostrud molum velisi tet voloreetue mincilit adigna aliqui tat.henibh eumsandions nissim iriurem
pissis aliquis nim ero odo dipisi.
Is niamcoreros eugue magnibh et aci eu feum velese facipismolor suscips usciliquis el ullum
Tum augiamconsed magniam, quismodit euipisi te facipisim zzriure tequat. Na feugait, sisim ero consed et, cons ad eu faciliquat. Pat. Ut nis elissit, secte faccum quis
magna acipsuscing et amcore tio core eugiamc ommodit wisim quatexer si. Sum dolortinibh esto odigna facillandiam volorerit illut la con ullute tatio commy num-
luptat.sandre core magnisl do odolore consed tio dolor si. Amconsequat la faccum adionullut auguero
od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolesto dolestrud te eu
Exer incip el et dolortio odolor sum zzril ulput in hendit ilisi tat, verat.feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent iurem
San ulluptat adigna coreetIbh ex ecte modolor sum er sustrud ecte mo-dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy nulputat utatuercin henis nis
diam num quis adit loborti Wissequisim zzriurerosto ea faccum velisit amam volorem ipit nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan
dolore conse dunt atis ad tem dolor sequamconum nostrud doloborerohenisit lorero commy nullam, sisit praestis amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit
cons do dolesenis nosto essed mod te con etuer suscipis et wis dolumsanutem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullum eraessed
exercing euis alit autpat. In henim vel do dionseq uatet, vel exer adit wisitat lortin utem er sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit ex eugueratis el
ex enim in eummy nullan estrud essed te verat aut alis ea consequis ea at.dolum vullaore ming estis alisit il dolore er iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodo-
Ecte do conumsan henis aliquis nullaoreetue dolendions augiamcon et vellor adigna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore del deliquat.

[Seite 67]

Publikationen 67

DIN A4

Innenseiten Typografie

Folgende typografische Vorgaben kommen auf den Innenseiten der Varianten 1 und 2 zur Anwendung:

• Überschriften und Fließtext sind am Grundlinienraster auszurichten. Die Headline der 1. als auch der 2. Ebene, Sublinetext, Marginalspaltentext und Bildunterschriften sind jeweils mit der ersten Zeile auf dem Grundlinienraster gesetzt. • Der Fließtext ist als Blocksatz (letzte Zeile linksbündig) gesetzt. • Unregelmäßige Wortzwischenräume sind über die Silbentrennung und die Laufweite der Schrift (max. +20 bzw. -20) nachzukorrigieren. • Absätze werden mit einer Leerzeile gesetzt. • Von Versalien ist aus Gründen der Lesbarkeit abzusehen. • Überschriften, Marginalspaltentexte, Aufzählungen, Verzeichnisse und andere kurze Texte sind linksbündig gesetzt. • Überschriften sind maximal 2-zeilig zu setzen. Sublinetext kann mehrzeilig sein. • Sublinetext kann über eine Spalte oder über die gesamte Spaltenbreite laufen. Platziert als Zitat, Einstiegstext oder als Wiederholung bestimmter Absätze aus dem Inhalt des Fließtextes kann der Sublinetext anstelle der Headline 1. Ebene gesetzt werden:

Beispiel anhand DIN A4 Variante 1

33 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 34

Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig, läuft über Die Subline kann auch über die Satzspiegelbreite laufen. ut ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci Satzspiegelbreite liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Uptatio con velisit lan vel enim dio od dolesting enim vel irit lore eraesed mod tie volobore min eleniatem.

Die Subline kann auch über die Satzspiegelbreite laufen. ut ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci Headline 2. Ebene heniscidunt veraese quismolortie dipisit nos del utpat ali- liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Uptatio con velisit lan vel quam, quate tisi er ipit, core dolobore modolobore modip enim dio od dolesting enim vel irit lore eraesed mod tie volobore min eleniatem. Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do euguer iniscipit lore tat. Ut alit et in et alis dolor in vulputet con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit veni- lore dui blaore dolore consed minissenit, si tisi. si. Commodiam irilit volorting essequisi. Headline 2. Ebene sum dolore enis nit veliquat. Magna faccum velesed mi Acilit iriliqu atuercin ullandre modolor si bla aut wis nibh et Hendit aliquat velit, quis amet ulpute tat autpat, verostrud Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit lor ad dipis nonum eniate del iliqui bla feuip eriusci duisci Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do et ipsusci duiscil iustrud tatincidunt veriure volorper sim ea am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis tie doluptat. con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit veni- commod min verat exer amcons nonsequissim vendre do- el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip si. Commodiam irilit volorting essequisi. lutpat. Put acidunt ipsustrud tie corem adiam, consequiscin eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent Giametummy nibh et augait ipit vercili quamcon ut erit heniscidunt veraese quismolortie dipisit nos del utpat ali- iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem verat ut vel incipsum iurer ipsustin hendipit at amet, commodo ea Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit quam, quate tisi er ipit, core dolobore modolobore modip adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit consed te min erci bla alit, consequam, susto consed do- am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis euguer iniscipit lore tat. Ut alit et in et alis dolor in vulputet nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna lutpat. Num velent ut ut lum quatio et, conse diamcommy el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip lore dui blaore dolore consed minissenit, si tisi. at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit pra- nullaor percili quipis augue consequ ismodio nsendre tis eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent estis amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit dionsequat ut adiamet laorem inim acilisi smolortio con ul- iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem verat ut Acilit iriliqu atuercin ullandre modolor si bla aut wis nibh et utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla lam verat ut wis ad doloborer sum velit wis exerili quismod adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit lor ad dipis nonum eniate del iliqui bla feuip eriusci duisci feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem er modolore dolorem eum zzriureet, sum iriurem adionse cte- nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna tie doluptat. sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit tum vel ut at vullam, sustionsed te euguer senit praeseq at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit pra- ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il dolore er uamconulput aut dolum del iusto odolum dolut la faccum estis amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit Giametummy nibh et augait ipit vercili quamcon ut erit iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor adi- vel ulla conullaor ilis alissit lutet alisi tio odolorp erostrud utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla vel incipsum iurer ipsustin hendipit at amet, commodo ea gna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore tie modit volore veliquisim zzriustrud tatie dolore mincillut feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem er consed te min erci bla alit, consequam, susto consed do- del deliquat. essim zzrit wis eumsandre veliquate modipisl utpat, commy sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit lutpat. Num velent ut ut lum quatio et, conse diamcommy nostinit nostrud tem am ad te dit la feum irit lute magnis ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il dolore er nullaor percili quipis augue consequ ismodio nsendre tis Headline 3. Ebene endre cons dolortisi. iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor adi- dionsequat ut adiamet laorem inim acilisi smolortio con ul- Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adi- gna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore lam verat ut wis ad doloborer sum velit wis exerili quismod gniam ectem vendrem zzrit augiam, cons aliquis aliqui et, Andionsequat in ero commoloreet ad euis num et dignim del deliquat. modolore dolorem eum zzriureet, sum iriurem adionse cte- vulla facillutet at ad magnim ectem ing esed modigna fac- dolobortin henismolore tat volore magnis aliquamet alit ali- tum vel ut at vullam, sustionsed te euguer senit praeseq cum nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim quam nonse vulla alisl dolesenit loreetu msandiam zzrilisis Headline 3. Ebene uamconulput aut dolum del iusto odolum dolut la faccum zzriusci tisl ea feui eugait prat, volutat. Ut esse doloreet, numsandre volorper seniat ad min et iriure ming eugait aut Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adi- vel ulla conullaor ilis alissit lutet alisi tio odolorp erostrud volent nulputat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipi- adigna consed magnim eum velit laoreet nons nullamc on- gniam ectem vendrem zzrit augiam, cons aliquis aliqui et, tie modit volore veliquisim zzriustrud tatie dolore mincillut sit alit lortio do commy nis euipisi. sequam et lutpat amcore dunt eros at incin henim zzrilluptat vulla facillutet at ad magnim ectem ing esed modigna fac- essim zzrit wis eumsandre veliquate modipisl utpat, commy laorercil etum zzril illut lamet ad exercin vel et esent dolupt- cum nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim nostinit nostrud tem am ad te dit la feum irit lute magnis Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis se- at am nit atum irit adit nostio dit lorem non hent veniam, zzriusci tisl ea feui eugait prat, volutat. Ut esse doloreet, endre cons dolortisi. quam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt lore corper summy nullaore magnisis nismodo lummod dunt laore do- volent nulputat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipi- Put lam, cor aciduis ad tio od dolor secte min ut ing exeros lor sit augue facidunt lamet ex etue magnissequis adiam sit alit lortio do commy nis euipisi. Andionsequat in ero commoloreet ad euis num et dignim nulla consequam in hendion sequat, vel eugiat. nisi bla corpero odoloborer alit prat velis dolore tie ver alit dolobortin henismolore tat volore magnis aliquamet alit ali- digna facin henisit dolestio et, quatet am vercidunt lore tisl Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis se- quam nonse vulla alisl dolesenit loreetu msandiam zzrilisis Esequissi te velis ectem vulput pratin hendipismod te velis eu feum vel ipis augait acipsuscin et wis at auguero cons quam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt lore corper numsandre volorper seniat ad min et iriure ming eugait aut nulla feum zzrit vercil duisim zzriusc illandrero conse mo- euisl ut augait nulputem zzrillaore modolummy nim zzrilit Put lam, cor aciduis ad tio od dolor secte min ut ing exeros adigna consed magnim eum velit laoreet nons nullamc on- lobore feugue feuguero conse magna consequatum iurera- ulputem ea facin ute vel ing el incipsusto dolorem illamco nulla consequam in hendion sequat, vel eugiat. sequam et lutpat amcore dunt eros at incin henim zzrilluptat esequi bla feugiam vercillute molore magniam, qui te core Alisit aut vulla facipis niam et, vero dolore dit vero et vullum laorercil etum zzril illut lamet ad exercin vel et esent dolupt- tionull andrem velestisim am quis nulputpat. Ut nostrud dio autat numsandignis nullan enibh ex eraessi. Esequissi te velis ectem vulput pratin hendipismod te velis at am nit atum irit adit nostio dit lorem non hent veniam, commy nonsequi ex enibh elisit irit iniam volortisis adipisi. nulla feum zzrit vercil duisim zzriusc illandrero conse mo- summy nullaore magnisis nismodo lummod dunt laore do- Ustisit in velis ero commodit ut nim num il utat, quis acip- Unt acilit alisl deliqua mcommodolor sustion ulputpat. Ut lobore feugue feuguero conse magna consequatum iurera- lor sit augue facidunt lamet ex etue magnissequis adiam sum dolore enis nit veliquat. Magna faccum velesed mi vel ulluptat prat am, commy non hendignit num delent ut esequi bla feugiam vercillute molore magniam, qui te core nisi bla corpero odoloborer alit prat velis dolore tie ver alit Hendit aliquat velit, quis amet ulpute tat autpat, verostrud wis nullum eum endio dui blandreet vel dolorpe riustie vo- tionull andrem velestisim am quis nulputpat. Ut nostrud dio digna facin henisit dolestio et, quatet am vercidunt lore tisl et ipsusci duiscil iustrud tatincidunt veriure volorper sim ea lumsandre te magniam consed ero eros non veliquipit la commy nonsequi ex enibh elisit irit iniam volortisis adipisi. eu feum vel ipis augait acipsuscin et wis at auguero cons commod min verat exer amcons nonsequissim vendre do- Deliquisit alis dolore ero dunt wisisim euis ex erci eui bla Ustisit in velis ero commodit ut nim num il utat, quis acip- euisl ut augait nulputem zzrillaore modolummy nim zzrilit lutpat. Put acidunt ipsustrud tie corem adiam, consequiscin facidunt ipis alit, se dolore ea facilisi blaore eu feumsan

[Seite 68]

68 Publikationen

DIN A4

Übersicht der zu formatierenden Schriftgrößen für die Varianten 1 und 2:

33 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung Arial Regular 9 pt, schwarz 70% farbige Trennlinie mit Linienstärke 1,6 pt und Höhe von 3 mm

Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig Arial Bold 18 pt,

ZA 22,5 pt, farbig

Dies ist eine Subline Put ilis ad minim Arial Regular 11,5 pt, ZA 15 pt, etuerci llalutpat ip etum vulla. schwarz 70 %

  1. Zeile auf Grundlinienraster

Headline 2. Ebene Arial Bold 11,5 pt, ZA 15 pt, farbig,

  1. Zeile auf Grundlinie Dies ist eine Marginalspalte Dies ist Fließtext ad minim etuerci llamet lore core tat ut loborerat irit inis feuiad faccum Auszeichnung im Text od dole- Arial Regular 9,5 pt, ZA 13 pt, schwarz tincinit nit, sectem do nissim nim ilit pit dolese dolupta tincip eu. Arial Italic iriurem Arial Regular 7,5 pt, ZA 11 pt, schwarz 70%, 1. Zeile auf Grundlinienraster

Arial Regular 7,5 pt, ZA 11 pt, schwarz, Dies ist eine Bildunterschrift 1. Zeile auf Grundlinienraster Abschluss mit farbiger Linie mit Linienstärke 1,6 pt, Positionierung auf Grundlinienraster

Headline 3. Ebene Arial Bold 9,5 pt, ZA 13 pt Facipis aliqui te dolesti onummy nulla ipit inci- nit irillandrem verat ut adiatie commy:

• Dies ist eine Aufzählung mit roten Bullet Arial Bold 9,5 pt, ZA 13 pt, Points. Texteinzug nach rechts um 4 mm • Commy nullam, sisit praestis amet.

  1. Dies ist eine Aufzählung mit Zahlen. 1.1. Pate dunt vullaorem eugait aliquis mo- diame tumsandre con.

cillutatio odiamet lorperc illam, sequis et alis delit wis aci tat. Pate dunt vullaorem eugait

[Seite 69]

Publikationen 69

DIN A4

Innenseiten Bildverortung

Die Bilderverortung der Designvariante 1 orientiert sich am Grundlinienraster. Dabei wird die Bildoberkante an der Schrifthöhe der gegenüberliegenden Schriftzeile ausgerichtet. Der Abstand vom Bild zum Text darüber beträgt 1,5 Grundlinien. Die Höhe der Fotos kann variieren. Folgende Varianten der Bildverortung sind bei der Designvariante 1 möglich:

• Bilder einspaltig 25 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 26 platziert Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig, läuft über Satzspiegelbreite

Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feui- giamconsed magniam, quismodit euipisi te facipisim zzriure riure feuismod tatinis dolor acillute duis exer adio odolendre ver alit dit utat amconsequis nonsenis alis alit iustinci et es- sci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad te magna acipsuscing et amcore tio core eugiamc ommodit dolesting essim el dunt velisim quam doluptat atie dolum do sis num amet inim iriurem quisi.dunt wisim do dolore magnit dolessi tie facing enit venisi. Uptatio con velisit wisim quat luptat. Exer incip el et dolortio odolor sum zzril commodio coreriuscil eugiamcor iusci tat. velit alit luptat duis nullam dolor seniamconse magna fdunt l e d a r o n a l o e v r s e e e l d d e o m ni o m d d ti i e o v o o d l o d b o o l r e e s t m in i g n e e n le im nia v te e m l i r e it u g lo u r e e u e l s o e l x p b q e u o u c t r t t i i i e n s o c m h n in e u o i n l m d la d o i l t z o c z i o r l r i n s s il i i u q v t m u a u i t l p , l e a r v e e s c t r u o a l s n u t t s . m r e u S d a e m n e x o e c u d t r e l i l u u e m s p l c t o i i a n l d t d i h a a o e m d l n e ig i n n b n i u h m a m e c i q n o ct u i r m e e is e c t i a o u Ib d n r h e i - t H A liq c e u i a l i l a d b m l l i a n n q e u v 3 a u . m l E p u b n t u e i l n p lu e p e t x a e t r a o l s it , a v li o q l u o a r t a . d U e re x e m ro o d c i o t m ut m at y e n t i w am is v a e te - w B i r p a o i i t s s u r i c e m m i p d d i i t i l t i , o q s l u a d u a n o m t l , o h m v r e e e y n l d n m it i u a a a l m l t g a d n c a u i o t u n m v t t a e m i t r l . i i t y t B a lo n o li r o r t t a s i l o u t d r n p u m t s d a e o t e n l d o r d u r s i t i t i s e n i n n c v c u i e l i i l n t l b a a i l m m a t u c d q t o o u a n l i u o s s g m r n u s o o e e n d - consenisi ea ad magnibh ecte. feu feum vel dolore consequisi bla at. Duisit prat aliquisl ut venim ing er aciliquisi.

Headline 2. Ebene Modionsed dunt irillummy nulputat dolendiamet, sequam p n r u a m t m ac o i d lla t i f o e n u s m e m d y o l n o i r t e i u e s u to m m eu y g a n i o t n v e h l e u n t i p b a h t e iu u s t f i e n u h g e ia n t. d i U o- t Sim augiatio dolendr eraesed tem vel utpat. Usci et illuptat. quat ut dio conse commy nos niamconum ad do odipsus etue eumsand ipisim zzrit nullaor irit in volestrud et, qui bla San utpat vulput nonum nostis er senis nibh ea consequam Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do cincidui eugait utatinibh ea conum quam, qui blam nulla eu- augue mod tat, con henibh ercip ex eugait, commodit, com- vel do conum diat nim dignisi ectem vel in et, susto do do- con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit veni- gait laore endit adit alisci bla feugue tat lan ea alit prations my niam dolore feui blandipsum in hendre volore duisisit lortie dolore do consenisl eniat. Ros nulla commy nullam- si. Commodiam irilit volorting essequisi. nullut ut landigna faci at et, quipsumsan henisit lorero com- la feuipisl in ut lorem doleniam zzrit lorer sis aliquat ismo- conse dit delese verci ex elit, verilla faccum iuscil dolut my nullam, sisit pra psumsan henit nim zzrilit vullut inciduex dolore conum duis dit ut praesse faccum aliqui tio od dunt Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit et irilis aliquat pratem eugue core molessendrem non veli- ectem zzrit ut veliquam aut nonulput exerciduis ad duisit am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis quam dolor aliquis doloborem niam num quamet, sit. dolorero od tet prat, vullaore el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent Velisci liquat dionsed dolobore delisim dolore verci tat do Igna commod tatie dolore vulla feuissenim dolore dolum zz- iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem verat ut ectem dolore volore te eraeseq uissenit ip eu feugueratum rilit, sumsandre magna aci tat atie er sed tinim iriure ming adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit et iriusci te magna facilis ea augait etue velendit nos adio nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna consequat, consequat utet luptat, vel utpat at wisit landipit at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit pra- in henim iuscipit utat. Tie volor sim diamcoreet dunt vele- estis amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit nibh erilit pratum vullaore dolobore min euis nullaor ilit la utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla faci te endit volore mod tem duisit nismodolore minci ea feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem er commy nonse feugait wisci bla feugue modolore vel do od sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit dunt wisim do dolore magnit velit alit luptat duis nullam do- ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il dolore er lor seniamconse magna feugait pratin vel ut velit, core dolo- iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor adi- re tat utat augait alisit nibh endignim quiscin ciliquatuer sed gna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore dolortio erat in ver irilit aliqui tatin vel del utat. Ut lut ad ti- del deliquat. nissequisl utem venisim augait do odion henismolore vullut lor sequat vel ea facil del eum ectem nonulputatin ulput prat Dies ist eine Bildunterschrift lorercin erilit, sent ad minit ute faccum Headline 3. Ebene nit illa con henisis cincili quipisim nim qui blam nulputem at Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adi- lam, susci tat, consectetum diam, seniam iusto ex et, quis gniam ectem vendrem zzrit augiam, cons aliquis aliqui et, dit wis dolor adiamcoreet lobor aliquisim et, sumsan vulla praese magnissit wis alit aliquis alit iuscilisim dolorem zzrit vulla facillutet at ad magnim ectem ing esed modigna fac- facincilla feum velis aliquat nisit utat wisl dipsustie exer sim adigniscing euisis dolorem quismodipis nis do corer senisi cum nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim quisi bla feuguerostie ent lutat, commy nullam, conum eu bla faccum euguer se do odolessi er autpat. Ut wis nons zzriusci tisl ea feui eugait prat, volutat. Ut esse doloreet, Dies ist eine Bildunterschrift lorercin erilit, sent ad minit ute faccum henisis feugait ulla adipsusci eui tie con velit irit in utpating et adit alissed erat lobor inibh ecte dolortio od exer adignibh et volent nulputat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipi- modolorero dolor sequis eu feuipisl exeros adiam quam esto ero dit vel ulla ad modiam, si bla core volobortis er in utet utpat ver aciduisl ullutatue eugait velit sit alit lortio do commy nis euipisi. mod dolorperiure minci tis alit doloborem am in ecte min nis eum vulluptatem augiat. Accum exero consequi ting et voluptat, si. wisim vulla feuipit ulla ad tis nullandre cons nonsequipis nis Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis se- irit utem vero commodo lenisl ut la commoloreet et nim vo- elissequat luptat nostin hendiat. Ut venissit irit non et ectem quam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt lore corper- lore ea core endigna core dolutat umsandionum aliquat. endreet, quat tie tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci ci ting enim incil irilit, core tat ut loborerat irit prat lut dipisl er Duis alit dions ercilisci exer aci te vent lut lor adit vel ent wis Headline 2. Ebene bla feugue tat lan tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla inim nim inis nismodolor sim aliquis aliqui tincinit nit, sectem aut landiat, commy nullutet, sequam velesto dolore doFaci- feugue tat lan augait et lore dolesto dunt ad magna feuguer do con henibh eumsandions nissim iriurem dui blaore tie lisl ullut at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit Put ing exerostrud ex ex eration henim et, quam, consecte iure dolor iure minisci duipsum quisi tem vel ut aci blaorera- consequat. Odit volorer ad eum ercil dolortin utatums an- pra dit pratue dolor si et vent la adipism odolor sed eu facin modiat. Igna autat, corperat am, velestrud ex erilit dolum tem nulput augait at. Rerostrud euguero commy nissis nos dreet praesto consed tie magnibh eril utem ipit delenis ad velit lum venis dolor susci blan exeros nos non venit nonul- quat augue modolor adio dolent ut dit am, sequis nos ad ea aliqui tie cons aut lorercin erilit, sent ad minit ute faccum dolorem ipsusci pissis aliquis nim ero odo dipisi. Tum au- landre magnim quamet alit velismodiam zzrit prat. Tum zz- facilit lummodolor incipis ea cor sustrud tatie ming essim zzrit exerci bla faccum ilismod olendre commy nonseniam

• Bilder im Anschnitt 27 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 28 platziert Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig, läuft über Satzspiegelbreite

Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feui- ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il dolore er te magna acipsuscing et amcore tio core eugiamc ommodit sci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor adi- wisim quat luptat. Exer incip el et dolortio odolor sum zzril dolessi tie facing enit venisi. gna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore ulput in hendit ilisi tat, verat. San ulluptat adigna coreetIbh del deliquat. ex ecte modolor sum er sustrud ecte modiam num quis adit loborti onulla con vulla conse mod el in henibh ecte con- Headline 2. Ebene Headline 3. Ebene sequ iscinim zzriliquip et lum exeriuscil dolenim inim iure Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adi- consenisi ea ad magnibh ecte modionsed dunt irillummy Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do gniam ectem vendrem zzrit augiam, cons aliquis aliqui et, nulputat dolendiamet, sequam quat ut dio conse commy con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit veni- vulla facillutet at ad magnim ectem ing esed modigna fac- nos niamconum ad do odipsus cincidui eugait utatinibh ea si. Commodiam irilit volorting essequisi. cum nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim conum quam, qui blam nulla augue dipit ullam, velit, conse- zzriusci tisl ea feui eugait prat, volutat. Ut esse doloreet, niatum zzrit ip ea alit prations nullut ut landigna facipsum- Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit volent nulputat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipi- san henit nim zzrilit vullut inciduip etum delese min ullaor am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis sit alit lortio do commy nis euipisi. se esenis nonulla faccum zzriusto ex et irilis aliquat pratem el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eugue core molessendrem non veliquam dolor aliquis do- eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis se- loborem niam num quamet, sit, velisci liquat dionsed do- iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem verat ut quam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt lore corper- lobore delisim dolore verci tat do ectem dolore volore te adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit ci ting enim incil irilit, core tat ut loborerat irit prat lut dipisl er eraeseq uissenit ip eu feugueratum irit utem vero commodo nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna inim nim inis nismodolor sim aliquis aliqui tincinit nit, sectem lenisl ut la commoloreet et nim volore ea core endigna core at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit pra- do con henibh eumsandions nissim iriurem dui blaore tie dolutat umsandionum aliquat. Duis alit dions ercilisci exer Dies ist eine Bildunterschrift lorercin erilit, sent ad minit ute faccum zzrit estis amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit consequat. Odit volorer ad eum ercil dolortin utatums an- aci te vent lut lor adit vel ent wis aut landiat, commy nullutet, exerci bla facAn henisis modolorero dolor sequis eu feuipisl exeros utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla dreet praesto consed tie magnibh eril utem ipit delenis ad sequam velesto dolore dolorer ostrud do er ipsum iliquam feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem er dolorem ipsusci pissis aliquis nim ero odo dipisi. Tum au- zzrit nostrud tio odolutpat. Facilisl ullut nummod dit pratue sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit giamconsed magniam, quismodit euipisi te facipisim zzriure dolor si et vent la adipism odolor sed eu facin velit lum venis faci te endit volore mod tem duisit nismodolore minci ea dolor susci blan exeros nos non venit nonullandre magnim commy nonse feugait wisci bla feugue modolore vel do od quamet alit velismodiam zzrit prat. Tum zzriure feuismod dunt wisim do dolore magnit velit alit luptat duis nullam do- tatinis dolor acillute duis exer adio odolendre dolesting es- lor seniamconse magna feugait pratin vel ut velit, core dolo- sim el dunt velisim quam doluptat atie dolum do commodio re tat utat augait alisit nibh endignim quiscin ciliquatuer sed coreriuscil eugiamcor iusci tat. dolortio erat in ver irilit aliqui tatin vel del utat. Ut lut ad ti- nissequisl utem venisim augait do odion henismolore vullut Headline 3. Ebene lor sequat vel ea facil del eum ectem nonulputatin ulput prat Acillam quam nulluptat alit, volor ad exero commy niam nit illa con henisis cincili quipisim nim qui blam nulputem at veliqui blan vulput ip exeros aliquat. Ure modit utatet wis lam, susci tat, consectetum diam, seniam iusto ex et, quis ate feu feum vel dolore consequisi bla at. Duisit prat ali- dit wis dolor adiamcoreet lobor aliquisim et, sumsan vulla quisl ut prat acilla feummy nit iusto eugait vel utpat ius- facincilla feum velis aliquat nisit utat wisl dipsustie exer sim tin hendionummod tionse dolore eummy non henibh eu quisi bla feuguerostie ent lutat, commy nullam, conum eu feugiat. Ut etue eumsand ipisim zzrit nullaor irit in vole- feugait ulla adipsusci eui tie con velit irit in utpating et adit strud et, qui bla augue mod tat, con henibh ercip ex eu- adiam quam esto ero dit vel ulla ad modiam, si bla core gait, commodit, commy niam dolore feui blandipsum in hendre volore duisisit la feuipisl in ut lorem doleniam zz- rit lorer sis aliquat ismodolore conum duis dit ut praesse Headline 2. Ebene faccum aliqui tio od dunt ectem zzrit ut veliquam aut no- nulput exerciduis ad duisit dolorero od tet prat, vullaore Put ing exerostrud ex ex eration henim et, quam, consecte modiat. Igna autat, corperat am, velestrud ex erilit dolum Igna commod tatie dolore vulla feuissenim dolore dolum zz- ea ver alit dit utat amconsequis nonsenis alis alit iustinci et rilit, sumsandre magna aci tat atie er sed tinim iriure ming essis num amet inim iriurem quisi. et iriusci te magna facilis ea augait etue velendit nos adio consequat, consequat utet luptat, vel utpat at wisit landipit Bore dit lan hendiamcommy nostrud er se venim quismod in henim iuscipit utat. Tie volor sim diamcoreet dunt vele- ipiscipit, summy nulla autat. Bor ad molorti ncilit at ut augue- nibh erilit pratum vullaore dolobore min euis nullaor ilit la ratum iliquat, velit at dunt irit lortion sendit inci bla cons non

[Seite 70]

70 Publikationen

DIN A4

Innenseiten Bildverortung

• Bilder im Anschnitt als Header platziert

Ein Headerbild kann bei Doppelseiten auch über die gesamte Breite platziert werden.

31 Titel der Broschüre – KapitelbenennungTitel der Broschüre – Kapitelbenennung 32 eraeseq uissenit ip eu feugueratum irit utem vero commodo Headline 2. Ebene lenisl ut la commoloreet et nim volore ea core endigna core dolutat umsandionum aliquat. Duis alit dions ercilisci exer Put ing exerostrud ex ex eration henim et, quam, consecte aci te vent lut lor adit vel ent wis aut landiat, commy nullutet, modiat. Igna autat, corperat am, velestrud ex erilit dolum sequam velesto dolore dolorer ostrud do er ipsum iliquam ea ver alit dit utat amconsequis nonsenis alis alit iustinci et zzrit nostrud tio odolutpat. Facilisl ullut nummod dit pratue essis num amet inim iriurem quisi. dolor si et vent la adipism odolor sed eu facin velit lum venis dolor susci blan exeros nos non venit nonullandre magnim Bore dit lan hendiamcommy nostrud er se venim quismod quamet alit velismodiam zzrit prat. Tum zzriure feuismod ipiscipit, summy nulla autat. Bor ad molorti ncilit at ut augue- tatinis dolor acillute duis exer adio odolendre dolesting es- ratum iliquat, velit at dunt irit lortion sendit inci bla cons non sim el dunt velisim quam doluptat atie dolum do commodio venim ing er aciliquisi. coreriuscil eugiamcor iusci tat. Sim augiatio dolendr eraesed tem vel utpat. Usci et illuptat. Headline 3. Ebene San utpat vulput nonum nostis er senis nibh ea consequam Acillam quam nulluptat alit, volor ad exero commy niam vel do conum diat nim dignisi ectem vel in et, susto do do- veliqui blan vulput ip exeros aliquat. Ure modit utatet wis lortie dolore do consenisl eniat. Ros nulla commy nullam- ate feu feum vel dolore consequisi bla at. Duisit prat ali- conse dit delese verci ex elit, verilla faccum iuscil dolut quisl ut prat acilla feummy nit iusto eugait vel utpat ius- praese magnissit wis alit aliquis alit iuscilisim dolorem zzrit tin hendionummod tionse dolore eummy non henibh eu adigniscing euisis dolorem quismodipis nis do corer senisi feugiat. Ut etue eumsand ipisim zzrit nullaor irit in vole- bla faccum euguer se do odolessi er autpat. Ut wis nons strud et, qui bla augue mod tat, con henibh ercip ex eu- alissed erat lobor inibh ecte dolortio od exer adignibh et gait, commodit, commy niam dolore feui blandipsum in volobortis er in utet utpat ver aciduisl ullutatue eugait velit hendre volore duisisit la feuipisl in ut lorem doleniam zz- nis eum vulluptatem augiat. Accum exero consequi ting et rit lorer sis aliquat ismodolore conum duis dit ut praesse wisim vulla feuipit ulla ad tis nullandre cons nonsequipis nis faccum aliqui tio od dunt ectem zzrit ut veliquam aut no- elissequat luptat nostin hendiat. Ut venissit irit non et ectem nulput exerciduis ad duisit dolorero od tet prat, vullaore endreet, quat augait et lore dolesto dunt ad magna feuguer iure dolor iure minisci duipsum quisi tem vel ut aci blaorera- Igna commod tatie dolore vulla feuissenim dolore dolum zz- tem nulput augait at. Rerostrud euguero commy nissis nos rilit, sumsandre magna aci tat atie er sed tinim iriure ming aliqui tie cons aut lorercin erilit, sent ad minit ute faccum et iriusci te magna facilis ea augait etue velendit nos adio zzrit exerci bla faccum ilismod olendre commy nonseniam consequat, consequat utet luptat, vel utpat at wisit landipit dip eros acillam nullums andignit lobore minit numsandrer in henim iuscipit utat. Tie volor sim diamcoreet dunt vele- acin hendit elis amet, quis eugiat. nibh erilit pratum vullaore dolobore min euis nullaor ilit la faci te endit volore mod tem duisit nismodolore minci ea Ud dolestis ea facillam euipsumsan verciliquat, cons nis eri- commy nonse feugait wisci bla feugue modolore vel do od usci liquamet, commodolorer auguero dolor sequips uscil- dunt wisim do dolore magnit velit alit luptat duis nullam do- lam dolor sismolore tetum ilit ulla commod minci exer lor seniamconse magna feugait pratin vel ut velit, core dolo- Aliscidunt wis dolore venis at, commolorting el ut la re tat utat augait alisit nibh endignim quiscin ciliquatuer sed coreraese do ea consed tem atet alis et, volore min dolortio erat in ver irilit aliqui tatin vel del utat. Ut lut ad ti- ulla commodignim dolenim nulla feui blam volorpe rci- nissequisl utem venisim augait do odion henismolore vullut lit lorper am, conulput wiscinci tat. Illaore tat amconulput lor sequat vel ea facil del eum ectem nonulputatin ulput prat nit illa con henisis cincili quipisim nim qui blam nulputem at do et aut veliquisl iure feugiamet, consectem il dolor su- lam, susci tat, consectetum diam, seniam iusto ex et, quis sci tem dolore venit, volore con henit irit ut la feu feu- dit wis dolor adiamcoreet lobor aliquisim et, sumsan vulla giamet, sisisci lluptatissit aut dolent aut velesse quati- facincilla feum velis aliquat nisit utat wisl dipsustie exer sim on umsandrer sim iustin vel in utate dipiscin et vulluptat quisi bla feuguerostie ent lutat, commy nullam, conum eu feugait ulla adipsusci eui tie con velit irit in utpating et adit dolorperci tatisl ullam eum nostionse consed et adit adio adiam quam esto ero dit vel ulla ad modiam, si bla core ea facilissisit at alis diatincidunt la feugiam vullum enisl consequat, consequat utet luptat, vel utpat at wisit landipit dionsec tetueraesto duisit ute et praestrud doluptatum ve-
Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig, läuft über Satzspiegelbreite Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feui- vulla facillutet at ad magnim ectem ing esed modigna fac- sci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad cum nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim dolessi tie facing enit venisi. zzriusci tisl ea feui eugait prat, volutat. Ut esse doloreet, volent nulputat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipi- sit alit lortio do commy nis euipisi. Headline 2. Ebene Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis se- Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do quam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt lore corper- con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit veni- ci ting enim incil irilit, core tat ut loborerat irit prat lut dipisl er si. Commodiam irilit volorting essequisi. inim nim inis nismodolor sim aliquis aliqui tincinit nit, sectem do con henibh eumsandions nissim iriurem dui blaore tie Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit consequat. Odit volorer ad eum ercil dolortin utatums an- am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis dreet praesto consed tie magnibh eril utem ipit delenis ad el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip dolorem ipsusci pissis aliquis nim ero odo dipisi. Tum au- eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent giamconsed magniam, quismodit euipisi te facipisim zzriure iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem verat ut te magna acipsuscing et amcore tio core eugiamc ommodit adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit wisim quat luptat. Exer incip el et dolortio odolor sum zzril nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna ulput in hendit ilisi tat, verat. San ulluptat adigna coreetIbh at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit pra- ex ecte modolor sum er sustrud ecte modiam num quis adit estis amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit loborti onulla con vulla conse mod el in henibh ecte con- utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla sequ iscinim zzriliquip et lum exeriuscil dolenim inim iure feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem er consenisi ea ad magnibh ecte modionsed dunt irillummy sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit nulputat dolendiamet, sequam quat ut dio conse commy ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il dolore er nos niamconum ad do odipsus cincidui eugait utatinibh ea iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor adi- conum quam, qui blam nulla augue dipit ullam, velit, conse- gna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore niatum zzrit ip ea alit prations nullut ut landigna facipsum- del deliquat. san henit nim zzrilit vullut inciduip etum delese min ullaor se esenis nonulla faccum zzriusto ex et irilis aliquat pratem Headline 3. Ebene eugue core molessendrem non veliquam dolor aliquis do- Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adi- loborem niam num quamet, sit, velisci liquat dionsed do- gniam ectem vendrem zzrit augiam, cons aliquis aliqui et, lobore delisim dolore verci tat do ectem dolore volore te

• Bilder seitenfüllend 29 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 30 platziert Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig, läuft über Satzspiegelbreite

Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feui- gna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore sci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad del deliquat. dolessi tie facing enit venisi. Uptatio con velisit l e d a r o n a l o e v r s e e e l d d e o m ni o m d d ti i e o v o o d l o d b o o l r e e s t m in i g n e e n le im nia v te e m l i r e it u g lo u r e e H A g vu n g e l i n a l a a a d m f l f a i e n e c u e c il m t lu e 3 t m . a e E d t v b a e d e t n i n t a d e a d r d e m m e a l i g z t, z n s r im i i t s a e e u c u g t m e ia m m d o , i n l c o g o b n e o s s rp e a e d l r i q m a u d o is d e i a g x l n i e q a t u i f a a d e c i t - - , cum nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim zzriusci tisl ea feui eugait prat, volutat. Ut esse doloreet, Headline 2. Ebene volent nulputat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipi- sit alit lortio do commy nis euipisi. Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit veni- Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis se- si. Commodiam irilit volorting essequisi. quam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt lore corper- ci ting enim incil irilit, core tat ut loborerat irit prat lut dipisl er Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit inim nim inis nismodolor sim aliquis aliqui tincinit nit, sectem am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis do con henibh eumsandions nissim iriurem dui blaore tie el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip consequat. Odit volorer ad eum ercil dolortin utatums an- eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent dreet praesto consed tie magnibh eril utem ipit delenis ad iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem verat ut dolorem ipsusci pissis aliquis nim ero odo dipisi. Tum au- adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit giamconsed magniam, quismodit euipisi te facipisim zzriure nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna te magna acipsuscing et amcore tio core eugiamc ommodit at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit pra- wisim quat luptat. Exer incip el et dolortio odolor sum zzril estis amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit ulput in hendit ilisi tat, verat. San ulluptat adigna coreetIbh utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla ex ecte modolor sum er sustrud ecte modiam num quis adit feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem er loborti onulla con vulla conse mod el in henibh ecte con- sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit sequ iscinim zzriliquip et lum exeriuscil dolenim inim iure ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il dolore er consenisi ea ad magnibh ecte. iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor adi- Modionsed dunt irillummy nulputat dolendiamet, sequam quat ut dio conse commy nos niamconum ad do odipsus cincidui eugait utatinibh ea conum quam, qui blam nulla eu- gait laore endit adit alisci bla feugue tat lan ea alit prations nullut ut landigna faci at et, quipsumsan henisit lorero com- my nullam, sisit pra psumsan henit nim zzrilit vullut inciduex et irilis aliquat pratem eugue core molessendrem non veli- quam dolor aliquis doloborem niam num quamet, sit.

Velisci liquat dionsed dolobore delisim dolore verci tat do ectem dolore volore te eraeseq uissenit ip eu feugueratum irit utem vero commodo lenisl ut la commoloreet et nim vo- lore ea core endigna core dolutat umsandionum aliquat. Duis alit dions ercilisci exer aci te vent lut lor adit vel ent wis aut landiat, commy nullutet, sequam velesto dolore doFaci- lisl ullut at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit pra dit pratue dolor si et vent la adipism odolor sed eu facin Dies ist eine Bildunterschrift lorercin erilit, sent ad minit ute faccum zzrit velit lum venis dolor susci blan exeros nos non venit nonul- exerci bla fac an henisis modolorero dolor sequis eu feuipisl exeros landre magnim quamet alit velismodiam zzrit prat. Tum zz- riure feuismod tatinis dolor acillute duis exer adio odolendre

[Seite 71]

Publikationen 71

DIN A4

Innenseiten Bildverortung

Die Bilder der Designvariante 2 werden außerhalb des Satzspiegels bzw. formatfüllend auf einer Imageseiten platziert. Dabei ist zu beachten, dass Imageseiten immer reinen Fließtextseiten gegenüberstehen. Der Abstand vom Bild zum Text wird umlaufend durch einen Textumfluss von 9 mm bzw. 3 RE definiert. Die Höhe der Fotos kann variieren (siehe auch Kapitel Gestaltungselement). Folgende Varianten der Bildverortung sind bei der Designvariante 2 möglich:

• Formatfüllende Imageseite • Bilder durch Linien- element unterteilt

24 Titel der Broschüre – KapitelbenennungTitel Tdieterl Bdreors Bchroüsrceh –ü rKea –p iKtealbpeitneelbnennuenng- 2A5 Headline 1. Ebene maximal 2-zeilig Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Uptatio con velisit lan vel enim dio od dolesting enim vel irit lore Headline 2. Ebene Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad do- lessi tie facing enit venisi. Commodiam irilit volorting essequisi. Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit praestis amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem er sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit ex eugueratis el do- lum vullaore ming estis alisit il dolore er iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor adigna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore del deliquat. Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adigniam ectem vendrem zzrit augiam, cons aliquis aliqui et, vulla facillutet at ad magnim ectem ing esed modigna faccum nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim zzriusci tisl ea feui eugait prat, volutat. Ut esse doloreet, volent nulputat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipisit alit lortio do commy nis euipisi. Headline 3. Ebene Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis sequam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt lore corperci ting enim incil irilit, core tat ut loborerat irit prat lut dipisl er inim nim inis nismo- dolor sim aliquis aliqui tincinit nit, sectem do con henibh eumsandions nissim iriurem dui blaore tie consequat. Odit volorer ad eum ercil dolortin utatums andreet praesto consed tie magnibh eril utem ipit delenis ad dolorem ipsusci pissis aliquis nim ero odo dipisi. Tum augiamconsed magniam, quismodit euipisi te facipisim zzriure te magna acipsuscing et amcore tio core eugiamc ommodit wisim quat luptat. Exer incip el et dolortio odolor sum zzril ulput in hendit ilisi tat, verat. San ulluptat adigna coree- tIbh ex ecte modolor sum er sustrud ecte modiam num quis adit loborti Wissequisim zzriurerosto ea faccum velisit am dolore conse dunt atis ad tem dolor sequamconum nostrud doloborero cons do dolesenis nosto essed mod te con etuer suscipis et wis dolumsan exercing euis alit autpat. In henim vel do dionseq uatet, vel exer adit wisi ex enim in eummy nullan estrud essed te verat aut alis ea consequis ea at. Ecte do conumsan henis aliquis nullaoreetue dolendions au- giamcon et vel irit ipit niscillamet lore ea faci ero dolor susto er augueraessim zzriurer sequam, quipsus cillutatio odiamet lorperc illam, sequis et alis delit wis aci tat. Pate dunt vullaorem eugait aliquis modiame tumsandre con hent incin esto odit ipisci tat, cortis doloborpero dolore del ing ex elit nit, quat. Velesequi te ea commyOstrud dipsusto consequ amcommod dolutpatuer susci
Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad doles- si tie facing enit venisi. Uptatio con velisit lan vel enim od .

• Bilder im Anschnitt 26 TTiitteell ddeerr BBrroosscchhüürree –– KKaappiitteellbbeenneennn-ung platziert Headline 1. Ebene maximal 2-zeilig • Bildformate orientieren maximal 2-zeilig sich an Teilflächen der Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat irit ipit niscillamet lore ea faci ero dolor susto er augueraessim zz- ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Uptatio con velisit lan vel enim dio riurer sequam, quipsus cillutatio odiamet lorperc illam, sequis et od dolesting enim vel irit lore alis delit wis aci tat. Pate dunt vullaorem eugait aliquis modiame Imageseite tumsandre con hent incin esto odit ipisci tat, cortis doloborpero dolore del ing ex elit nit, quat. Velesequi te ea commyOstrud Headline 2. Ebene dipsusto consequ amcommod dolutpatuer susci bla augait in et wis autat accummy nonRud euisi. Ipit praessi. Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad do- lessi tie facing enit venisi. Im illuptatem ero exero commy nonsed tat nullaor sum ad er sum zzriusto dipit, quamcore feum ipsustrud exer si bla ad Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, conse vel mod tatisi. in utat la feum iliquis el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem Putat atismodolut eugait la facidunt am vent nostrud ma- verat ut adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit nisim dio et laor sustis am gniam, velesse molobor sustrud tat lam, quatuer alisi bla velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit praestis faccum quat. Duipit ex eugiatie tat, quat. Duis nonsequam Dies ist eine exemplarische amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit velenim vel incipis nonseniat landipisit aliquipit utat niat iure Bildunterschrift core tat ut a e iri d s l s i i t u e a s d l t i i s o o c d i d b o u l l n a u t t f l e l u o u t r e g e u e c e o t, r t p s a u e t m r l o a n n c o u e n l x la e e n r t d c n i i t l o la e n o x u r l e e lu u r m g a u t e e w r r a i a s e t m i s s s o e e d l d o d l t o o a r l t u a l m o d r i t g v in n u a l u la t c e o o m r r e a e m m r i s n , u g s m e e q s s u a t a i n s t d , a i q a li u m s i i s t d i n l u o d n n o t s l a o e l r i n s e i i b e t h e r v c e o n n i s t e u n t i m at . q I u l a e t x , s e u x m e t q a u c is id n u o n n t u ir ll i a t v o e rp l u e l r l i u u p re tat ero consecte l e s o i r m b o i . n r i e m ra n t im iri t in p is ra n t is lu m t o d d i o p l i o s r l ea feugiam dolobore del deliquat. facipit, velestie min henim ex eugait volore dolobore facip et am ing esto dolenim velis autet amet lum delenis nostrud et accum ing et wis el ut eu faccum volor si blan utem velit utat lore Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adigniam ectem vendrem zzrit augiam, dolore te vullaorperat ver sum nullaortisit adit wis nullut ver iliquis alit prat euguercin eum cons aliquis aliqui et, vulla facillutet at ad magnim ectem ing esed modigna faccum nons aci velesse quationsed dui et alisl iliquis ad eugiam vullummy nulput iuscidu ipsumsandre feuisci eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim zzriusci tisl ea feui eugait prat, volutat. Ut esse blandre tationsequis autpat vel ecte velis nulputpat. Guer sendrer aessequisl in eugiamet doloreet, volent nulputat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipisit alit lortio do commy nis dolore cons alit la cons eum iriure magna consend ionsecte magnit iniatetue te delendre Dies ist eine exemplarische euipisi. feuismo lobortie venim ecte dunt lam zzrit augait lam quat. Ut at ut nulluptat nisl ing eu faccum Bildunterschrift core tat ut do dolortisis alisim veliquat. Ut alis nisi eros alis etumsan hent la ad tie modolum nosto odit l e o r b o in r i e m ra n t im iri t in p is ra n t is lu m t o d d i o p l i o s r l O H b e o a r d s l e in q e u i 3 b . l E a b fa e c n c e ummolor ilit lorpercidunt digna facilis sequam, a ve cc l u u m t a m u o g u d e ig d n o it l u lo p r t t a is t c e i t n n v u e ll r u s p i t t a e t v a o u l t o a r t e e t m d a o g lo n r im ee z t z n r u il m iqu n ip o s e t c o t e o d e i u t g a a m it a ve d l i e t n n u is l la ci o p r i s s m ed o m do o l d o i r a e m m , vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. nullam. Vullaor sustrud tem venim nisi et la feugait, conulput ate duissequat wis nulputet, quat Das ist exemplarischer Mar- Dunt lore corperci ting enim incil irilit, core tat ut loborerat irit prat lutem quat. Duipisit vel dion vullut ipsum veliquam, consequat ver acilit, quam in elit, velit do- ginaltext. tat ut loborerat irit e c s s o lu e t n o t c s t d c e e i o q m p n u is s a d l e t o e . d r O c t i o i d n e n i i t m m h v o e a n l n g i o m i n r b e i h b i r n h e a i s u d e m n r e i i l s s u u a m m t n e o d e m d i r o o c n l i i o p l s r i d t n o s d i i l s m o e s r l e t im i a n n l i i s q u ir u t i a u a is d r tu e a m m d l o i s q l d o u a u r i n e i t d m i b n r l e c a i i e o p n t r s i t e u p n s r t a i i c e t - , i l I d o b e r h l e i e n d a c o i a p c l i i s o s n c n i s o b e s l d t a r u t f e e d u t m i i s s o i . d lu it m a c v i e lis lis s i i t s e c t i n v c o i l n o r e e r e a t e u s e t o m c in o c re ili t f a a c d in ig g n a e t a d li o q l u u i m ta i t r . iurem ing et, quisit adiam p n t h ir in i r i e u s a c n m r t i e i n b l o m u i h t d t o d e n l i u o i p t, m r i s s s l s i a e e m n c r t d i a e n i l o m i i m q n u s n i d s i n o m a i s l c i s i q n o im u i n s i pissis aliquis nim ero odo dipisi. Is niamcoreros eugue magnibh et aci eu feum velese facipismolor suscips usciliquis el ullum Tum augiamconsed magniam, quismodit euipisi te facipisim zzriure te quat. Na feugait, sisim ero consed et, cons ad eu faciliquat. Pat. Ut nis elissit, secte faccum quis magna acipsuscing et amcore tio core eugiamc ommodit wisim quat exer si. Sum dolortinibh esto odigna facillandiam volorerit illut la con ullute tatio commy num- luptat. sandre core magnisl do odolore consed tio dolor si. Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolesto dolestrud te eu Exer incip el et dolortio odolor sum zzril ulput in hendit ilisi tat, verat. feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent iurem San ulluptat adigna coreetIbh ex ecte modolor sum er sustrud ecte mo- dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy nulputat utatuercin henis nis diam num quis adit loborti Wissequisim zzriurerosto ea faccum velisit am am volorem ipit nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan dolore conse dunt atis ad tem dolor sequamconum nostrud doloborero henisit lorero commy nullam, sisit praestis amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit cons do dolesenis nosto essed mod te con etuer suscipis et wis dolumsan utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullum eraessed exercing euis alit autpat. In henim vel do dionseq uatet, vel exer adit wisi tat lortin utem er sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit ex eugueratis el ex enim in eummy nullan estrud essed te verat aut alis ea consequis ea at. dolum vullaore ming estis alisit il dolore er iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodo- Ecte do conumsan henis aliquis nullaoreetue dolendions augiamcon et vel lor adigna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore del deliquat.

[Seite 72]

72 Publikationen

DIN A5

Titelseite Positionierungen im Raster

Folgende Vermaßungen gelten für Variante 1:

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 6 mm Abstand zum rechten und oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 46 mm.

❸ Die Leit- oder Businessmarke wird mit ei- nem Abstand von 3 RE = 6 mm zum Sei- tenrand und 4 RE = 8 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Submarke, ein Clusteran- binder oder das Logo einer gemeinsa- men Institution stehen.

❹ Die Businessmarke hat eine Breite von 26 RE = 52 mm.

❺ Der weiße Bereich der Dachmarkenzone hat eine verbindliche Höhe von 18 RE = 36 mm.

❻ Der untere weiße Bereich hat eine ver- bindliche Höhe von 23 RE = 46 mm.

❼ Der Bildbereich hat eine verbindliche Höhe von 45 RE = 90 mm.

❽ Die farbige Fläche hat eine verbindliche Höhe von 19 RE = 38 mm.

❶ ❶ ❺ ❷
❽ Hier steht eine Headline ❿ Hier steht eine Subline
❻ ❹ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❸

❾ Die Trennlinie zwischen Bildbereich und farbiger Fläche misst 1 RE = 2 mm.

❿ Text wird innerhalb der farbigen Fläche mit 3 RE = 6 mm zum oberen und rechten Flächenrand platziert.

[Seite 73]

Publikationen 73

DIN A5

Titelseite Positionierungen im Raster

Folgende Vermaßungen gelten für Variante 2:

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 6 mm

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 6 mm Abstand zum rechten und oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 46 mm.

❸ Die Leit- oder Businessmarke wird mit einem Abstand von 3 RE = 6 mm zum Seitenrand und 4 RE = 8 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Submarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institution stehen.

❹ Die Businessmarke hat eine Breite von 26 RE = 52 mm.

❺ Der weiße Balken der Dachmarkenzone hat eine verbindliche Höhe von 18 RE = 36 mm.

❻ Der untere weiße Bereich hat eine ver- bindliche Höhe von 22 RE = 44 mm.

❼ Der Bild/Flächenbereich hat eine Höhe von 65 RE = 130 mm.

❽ Text wird innerhalb der farbigen Fläche mit 3 RE = 6 mm zum unteren und rechten Flächenrand platziert.

❶ ❶ ❺ ❷ ❼❶ ❶ ❺ ❷
Hier steht eine Headline ❽ Hier steht eine Subline
❹ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❸

Flächenrand platziert.

[Seite 74]

74 Publikationen

DIN A5

Titelseite Typografie

Folgende typografische Vorgaben kommen auf einer Titelseite der Varianten 1 und 2 zur Anwendung:

• Head- und Subline umfassen je maximal zwei Zeilen. • Head- und Subline sind rechtsbündig mit der Dach- und der Businessmarke platziert. • Bei Variante 2 können Head- und Subline auch linksbündig platziert werden. • Die Textzeilen der Head- und Subline bauen sich von unten nach oben auf. • Da Head- und Subline innerhalb der Farbfläche positioniert sind, ist die Schriftfarbe stets weiß. • Bei der Wahl der Schriftgröße ist zu beachten, dass die Proportion von Head- und Subline zueinander gleich bleibt.

Hier steht eine Headline Arial Bold 18 pt, ZA 22 pt

Hier steht eine Subline Arial Regular 15 pt, ZA 22 pt

Hier steht eine Headline Arial Bold 19 pt, ZA 23 pt

Hier steht eine Subline und hier ist Arial Regular 15 pt, ZA 23 pt

eine zweite Zeile platziert Arial Regular 15 pt, ZA 19 pt

Hier steht eine Headline und hier Arial Bold 15 pt, ZA 19 pt

eine zweite Zeile der Headline

Hier steht eine Subline und hier ist Arial Regular 13 pt, ZA 22 pt

eine zweite Zeile platziert

Arial Regular 13 pt, ZA 16 pt

[Seite 75]

Publikationen 75

DIN A5

Innenseiten Satzspiegel Folgende Vermaßung ist für einen 2-spaltigen Satzspie- gel vorgesehen: Bei Doppelseiten der Variante 1 wird ein symmetrischer Satzspiegel verwendet.

Die Seitenzahlen und Kapitelbenennungen befinden sich jeweils oben außen. Dabei sind die Seitenzahlen mit drei Rastereinheiten zum Rand platziert. Eine schmale farbi- ge Linie mit einer Linienstärke von 1,6 pt trennt die Sei- tenzahl von den Kapitelangaben.

Kopfsteg18 RE = 36 mm
Fußsteg7 RE = 14 mm
Außensteg6 RE = 12 mm
Innensteg4 RE = 8 mm
Spaltenanzahl2
Spaltensteg2 RE = 4 mm
Spaltenbreite31 RE = 62 mm
Grundlinienraster13 pt, Anfang bei 17 mm
Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 7
Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig, läuft über
Satzspiegelbreite
Subline Put ilis ad minim etuerci llametHeadline 3. Ebeneriure feuismod tatinis dolor acillute duis exerdolor seniamconse magna feugait pratin vel
lore feuisci liquisim do con euisit lutpatAgna feum ad dit ad elit, sis eum doloborperadio odolendre dolesting essim el dunt veli-ut velit, core dolore tat utat augait alisit nibh
ip etum vulla ad dolessi tie facing enitad ex et adigniam ectem vendrem zzrit au-sim quam doluptat atie dolum do commodioendignim quiscin ciliquatuer sed dolortio
venisi. Uptatio con velisit lan vel enimgiam, cons aliquis aliqui et, vulla facillutet atcoreriuscil eugiamcor iusci tat.erat in ver irilit aliqui tatin vel del utat. Ut lut
dio od dolesting enim vel irit lore era-ad magnim ectem ing esed modigna faccumad tinissenisis cincili quipisim nim qui blam
esed mod tie volobore min eleniatemnons aci eugiam dolorer sequatio er sustrudHeadline 3. Ebenenulputem at lam, susci tat, consectetum
eugue dolore domagnim zzriusci tisl ea feui eugait prat, volu-Acillam quam nulluptat alit, volor ad exerodiam, seniam iusto ex et, quis dit wis dolor
tat. Ut esse doloreet, volent nulputat, sequat,commy niam veliqui blan vulput ip exerosadiamcoreet lobor aliquisim et, sumsan vul-
con ea faccummy nullan ullut adipisit alit lor-aliquat. Ure modit utatet wis ate feu feum vella facincilla feum velis aliquat nisit utat wisl
Headline 2. Ebenetio do commy nis euipisi.dolore consequisi bla at. Duisit prat aliquisldipsustie exer sim quisi bla feuguerostie ent
ut prat acilla feummy nit iusto eugait vel ut-lutat, commy nullam, conum eu feugait ulla
Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feui-Obor sequi bla faccummolor ilit lorperciduntpat iustin hendionummod tionse dolore eum-adipsusci eui tie con velit irit in utpating et
sci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulladigna facilis sequam, vulputet, quiscil enislmy non henibh eu feugiat. Ut etue eumsand
ad dolessi tie facing enit venisi. Commodiamdunt doluptat. Dunt lore corperci ting enimipisim zzrit nullaor irit in volestrud et, qui bla
irilit volorting essequisi.incil irilit, core tat ut loborerat irit prat lut dipislaugue mod tat, con henibh ercip ex eugait,
commodit, commy niam dolore feui blan-
Amconsequat la faccum adionullut auguerodipsum in hendre volore duisisit la feuipisl in
od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, con-ut lorem doleniam zzrit lorer sis aliquat is-
se vel in utat la feum iliquis el dolesto dole-modolore conum duis dit ut praesse faccum
strud te eu feu facipit dolese dolupta tincipaliqui tio od dunt ectem zzrit ut veliquam aut
eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nullanonulput exerciduis ad duisit dolorero od tet
faccum velent iurem dolor irit, vullandignimprat, vullaore
ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy
nulputat utatuercin henis nis am volorem ipitIgna commod tatie dolore vulla feuissenim
nisim dio et laor sustis am velestrud euisisimdolore dolum zzrilit, sumsandre magna aci
volore magna at et, quipsumsan henisit lo-tat atie er sed tinim iriure ming et iriusci teDies ist eine Bildunterschrift lorercin erilit, sent ad minit
rero commy nullam, sisit praestis amet autmagna facilis ea augait etue velendit nos
velesed dolore volutat. At inibh ectem delitDies ist eine Bildunterschrift lorercin erilit, sent ad minitadio consequat, consequat utet luptat, vel
utem dolore tie tat iustrud eugait laore enditutpat at wisit landipit in henim iuscipit utat.adit adiam quam esto ero dit vel ulla ad mo-
adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullumTie volor sim diamcoreet dunt velenibh erilitdiam, si bla core mod. Put ing exerostrud ex
eraessed tat lortin utem er sumsandiam dunter inim nim inis nismodolor sim aliquis aliquipratum vullaore dolobore min euis nullaor ilitex eration henim et, quam, consecte modiat.
alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit extincinit nit, sectem do con henibh eumsandi-la faci te endit volore mod tem duisit nismo-Igna autat, corperat am, velestrud ex erilit
eugueratis el dolum vullaore ming estis alisitons nissim iriurem dui blaore tie consequat.dolore minci ea commy nonse feugait wiscidolum quat augue modolor adio dolent ut
il dolore er iril iustio dunt lute corpero conOdit volorer ad eum ercil dolortin utatums an-bla feugue modolore vel do od dunt wisimdit am, sequis nos ad ea facilit lummodolor
ercillaorer at wismodolor adignadel deliquat.dreet praesto consed tie magnibh eril utemdo dolore magnit velit alit luptat duis nullamincipis ea cor sustrud tatie ming essim ver

[Seite 76]

76 Publikationen

DIN A5

Innenseiten Satzspiegel Folgende Vermaßung ist für die Aufteilung mit einer Mar- ginalspalte vorgesehen: In einer außenstehenden Marginalspalte können kurze Erläuterungstexte, Fußnoten u. ä. untergebracht werden.

Der Basisaufbau der Innenseiten ist identisch mit dem 2-spaltigen Satzspiegel (siehe S. 76).

Spaltensteg2 RE = 4 mm
Marginalspaltenbreite13 RE = 26 mm
Hauptspaltenbreite23,5 RE = 47 mm
8 Titel der Broschüre – KapitelbenennungTitel der Broschüre – Kapitelbenennung 9
Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig, läuft über
Satzspiegelbreite
Subline Put ilis ad minim etu-tionsed diam, conse vel in utat laHeadline 2. Ebenevolutat. Ut esse doloreet, volent
erci llamet lore feuisci liquisimfeum iliquis el dolesto dolestrudnulputat, sequat, con ea faccum-
do con euisit lutpat ip etumte eu feu facipit dolese doluptaTat. Put ilis ad minim etuerci lla-my nullan ullut adipisit alit lortio
vulla ad dolessi tie facing enittincip eu facipis aliqui te dolestimet lore feuisci liquisim do condo commy nis euipisi.
venisi. Uptatio con velisit lanonummy nim nulla faccum velenteuisit lutpat ip etum vulla ad do-core tat ut loborerat irit
vel enim dio od dolesting enimiurem dolor irit, vullandignim ipitlessi tie facing enit venisi.Headline 3. Ebeneprat lut dipisl er inim
vel irit lore eraesed mod tieincinit irillandrem verat ut adiatieObor sequi bla faccummolor ilitnim inis nismodolor sim
volobore min eleniatem euguecommy nulputat utatuercin henisCommodiam irilit volorting esse-lorpercidunt digna facilis sequam,aliquis aliqui tincinit nit,
dolore donis am volorem ipit nisim dio etquisi. Amconsequat la faccumvulputet, quiscil
laor sustis am velestrud euisisimadionullut auguero od dolenim ilitRud erosto do exerit aliquatum
volore magna at et, quipsumsanam dolupta tionsed diam, conseveros augiat dunt at do dit, quam,
core tat ut loborerat irit prat lut dipisl er inimHeadline 2. Ebenehenisit lorero commy nullam, sisit praestis amet aut velesed dolorevel in utat la feum iliquis el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolesequis et nibh ese conum nos elit,
nim inis nismodolor simTat. Put ilis ad minim etuerci lla-volutat. At inibh ectem delit utemdolupta tincip eu facipis aliqui te
saliquis aliqui tincinit nit, ectem do con henibhmet lore feuisci liquisim do condolore tie tat iustrud eugait laoredolesti onummy nim nulla faccum
eumsandions nissimeuisit lutpat ip etum vulla ad do-endit adit alisci bla feugue tat lanvelent iurem dolor irit, vullandig-
lessi tie facing enit venisi.ex et nonullum eraessed tat lortinnim ipit incinit irillandrem verat ut
utem er sumsandiam dunt alisiadiatie coamet aut velesed dolore
Amconsequat la faccum adionulluteuunt lute corpero con ercillaorervolutat. At inibh ectem delit utem
auguero od dolenim ilit am doluptaat wismodolor adigna cor am, se-dolore tie tat iustrud eugait laore
quat, quis nonsenibh ea feugiamendit adit alisci bla feugue tat lan
dolobore del deliquat.ex et nonullum eraessed tat lortin
utem er sumsandiam ercillaorer
Agna feum ad dit ad elit, sis eumat wismodolor adigna cor am, se-
doloborper ad ex et adigniam ec-quat, quis nonsenibh ea feugiam
tem vendrem zzrit augiam, consdolobore del deliquat.Dies ist eine Bildunterschrift lorercin erilit, sentad minit ute faccum
aliquis aliqui et, vulla facillutet at
ad magnim ectem ing esed modi-Agna feum ad dit ad elit, sis eum
gna faccum nons aci eugiam do-doloborper ad ex et adigniam ec-quiscilis nosto delit lutat ulputate
lorer sequatio er sustrud magnimtem vendrem zzrit augiam, consdolore vel ese eniscipit velit elis
zzriusci tisl ea feui eugait prat, vo-aliquis aliqui et, vulla facillutet atnim ing exer autem zzriuscipsum
lutat. Ut esse doloreet, volent nul-ad magnim ectem ing esed mo-volor aliquis alit alisciduisi te dip-
putat, sequat, con ea faccummydigna faccum nons aci eugiamsustie consectem vel ulla facip er
Dies ist eine Bildunterschriftlorercin erilit, sent ad minit ute faccum zzritnullan ullut adipisit alit lortio dodolorer sequatio er sustrud mag-ametum aut veniam iriurem illao-
commy nis euipisi. Obor sequi blanimzriusci tisl ea feui eugait prat,re euis do et nissiscin heniat vel

[Seite 77]

Publikationen 77

DIN A5

Innenseiten Satzspiegel Folgende Vermaßung ist für einen 1-spaltigen Satzspie- gel vorgesehen: Bei Doppelseiten der Variante 2 wird ein symmetrischer Satzspiegel verwendet.

Die Seitenzahlen und Kapitelbenennungen befinden sich jeweils oben außen. Dabei sind die Seitenzahlen mit drei Rastereinheiten zum Rand platziert. Eine schmale farbi- ge Linie mit einer Linienstärke von 1,6 pt trennt die Sei- tenzahl von den Kapitelangaben.

Kopfsteg18 RE = 36 mm
Fußsteg7 RE = 14 mm
Außensteg21 RE = 42 mm
Innensteg4 RE = 8 mm
Spaltenanzahl1
Spaltenbreite49 RE = 98 mm
Grundlinienraster13 pt, Anfang bei 17 mm
Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 5
Headline 1. Ebene
maximal 2-zeilig
Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim doTat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit
con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi.lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Commodiam irilit
Uptatio con velisit lan vel enim dio od dolesting enim vel iritvolorting essequisi. Amconsequat la faccum adionullut auguero od do-
lenim ilit am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el
Headline 2. Ebenedolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui
te dolesti onummy nim nulla faccum velent iurem dolor irit, vullandig-
Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisitnim ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy nulputat utatuercin
lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi.henis nis am volorem ipit nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim
volore magna at et, quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit pra-
Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am doluptaestis amet aut velesed dolore volutat.
tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolesto dolestrud te eu
feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui te dolesti onummy nimAt inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit
nulla faccum velent iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandremalisci bla feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem er sum-
verat ut adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipitsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit ex eugueratis
nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna at et, quip-el dolum vullaore ming estis alisit il dolore er iril iustio dunt lute corpero
sumsan henisit lorero commy nullam, sisit praestis amet aut velesedcon ercillaorer at wismodolor adigna cor am, sequat, quis nonsenibh
dolore volutat. At inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait rea feugiam dolobore del deliquat.
ratis el dolum vullaore ming estis alisit il dolore
er iril iustio dunt lute corpero con ercillaorerAgna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adigniam ectem
at wismodolor adigna cor am, sequat, quisvendrem zzrit augiam, cons aliquis aliqui et, vulla facillutet at ad mag-
nonsenibh ea feugiam dolobore del deliquat.nim ectem ing esed modigna faccum nons aci eugiam dolorer sequatio
er sustrud magnim zzriusci tisl ea feui eugait prat, volutat. Ut esse
Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborperdoloreet, volent nulputat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipisit
ad ex et adigniam ectem vendrem zzrit augiam,alit lortio do commy nis euipisi.
cons aliquis aliqui et, vulla facillutet at ad magnim
ectem n ea faccummy nullan ullut adpisit alit lortioHeadline 3. Ebene
do commy nis euipisi.Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis sequam, vul-
putet, quiscil enisl dunt doluptat.
Headline 3. Ebene
Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt dignaDunt lore corperci ting enim incil irilit, core tat ut loborerat irit prat lut
facilis sequam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat.dipisl er inim nim inis nismodolor sim aliquis aliqui tincinit nit, sectem
Dunt lore corperci ting enim incil irilit, core tat ut lo-do con henibh eumsandions nissim iriurem dui blaore tie consequat.
borerat irit prat lut dipisl er inim nim inis nismodolorOdit volorer ad eum ercil dolortin utatums andreet praesto consed tie
sim aliquis aliqui tincinit nit, sectem do con henibhmagnibh eril utem ipit delenis ad dolorem ipsusci pissis aliquis nim ero
eumsandions nissim iriurem dui blaore tie consequat.odo dipisi.Tum augiamconsed magniam, quismodit euipisi te facipisim

[Seite 78]

78 Publikationen

DIN A5

Innenseiten Satzspiegel Folgende Vermaßung ist für die Aufteilung mit einer Mar- ginalspalte vorgesehen: In einer außenstehenden Marginalspalte können kurze Erläuterungstexte, Fußnoten u. ä. untergebracht werden.

Ebenso findet die Bildunterschrift hier ihren Platz.

Der Basisaufbau der Innenseiten ist identisch mit dem 1-spaltigen Satzspiegel (siehe S. 78).

Spaltensteg2 RE = 4 mm
Außensteg6 RE = 12 mm
Marginalspaltenbreite13 RE = 26 mm
Hauptspaltenbreite49 RE = 98 mm
6 Titel der Broschüre – KapitelbenennungTitel der Broschüre – Kapitelbenennung 7
Headline 1. Ebene
maximal 2-zeilig
Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim doHeadline 3. Ebene
con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi.Core tat ut loborerat irit prat lut dipisl er inim nim
Uptatio con velisit lan vel enim dio od dolesting enim vel iritinis nismodolor sim aliquis aliqui tincinit nit, sec-
tem do con henibh eumsandions nissim iriurem
Headline 2. Ebenedui blaore tie consequat. Odit volorer ad eum
ercil dolortin utatums andreet praesto consed
Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisittie magnibh eril utem ipit delenis ad dolorem
lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi.ipsusci pissis aliquis nim ero odo dipisi.
Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am doluptaTum augiamconsed magniam, quismodit
tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolesto dolestrud teeuipisi te facipisim zzriure te magna acip-
eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui te dolesti onummysuscing et amcore tio core eugiamc om-Dies ist eine exempla-
nim nulla faccum velent iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irilland-modit wisim quat luptat.rische Bildunterschrift
rem verat ut adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am voloremcore loborerat irit prat
ipit nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna at et,Exer incip el et dolortio odolor sum zzril ulput in hendit ilisi tat, verat.
quipsumsan henisit lorero commy nullam, sisit praestis amet aut ve-San ulluptat adigna coreetIbh ex ecte modolor sum er sustrud ecte
lesed dolore volutat. At inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eu-modiam num quis adit loborti Wissequisim zzriurerosto ea faccum ve-
Dies ist eine exempla-gait laore endit adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullumlisit am dolore conse dunt atis ad tem dolor sequamconum nostrud
rische Bildunterschrifteraessed tat lortin utem er sumsandiam duntdoloborero cons do dolesenis nosto essed mod te con etuer suscipis et
core tat er inim nim inis nismodolor sim.alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit exwis dolumsan exercing euis alit autpat. In henim vel do dionseq uatet,
eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il dolore er iril iustio dunt lute corpero con ercilla-vel exer adit wisi ex enim in eummy nullan estrud essed te verat aut alis ea consequis ea at. Ecte do conumsan henis aliquis nullaoreetueDas ist exemplarischer
Marginaltext. tat ut lo-
orer at wismodolor adigna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore del deliquat.dolendions augiamcon et vel irit ipit niscillamet lore ea faci ero dolor susto er augueraessim zzriurer sequam, quipsus cillutatio odiamet lor-borerat irit prat lut dipisl
perc illam, sequis et alis delit wis aci tat. Pate dunt vullaorem eugaiter inim nim inis nismo- dolor sim aliquis aliqui
Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper adaliquis modiame tumsandre con hent incin esto odit ipisci tat, cortis do-tincinit nit, sectem con
ex et adigniam ectem vendrem zzrit augiam, consloborpero dolore del ing ex elit nit, quat. Velesequi te ea commyOstrudhenibh nissiiriurem
aliquis aliqui et, vulla facillutet at ad magnim ectemdipsusto consequ amcommod dolutpatuer susci bla augait in et wis
ing esed modigna faccum nons aci eugiam dolorerautat accummy nonRud euisi. Ipit praessi.
sequatio er sustrud magnim zzriusci tisl ea feui eu-
gait prat, volutat. Ut esse doloreet, volent nulputat,Im illuptatem ero exero commy nonsed tat nullaor sum ad er sum zz-
sequat, con ea faccummy nullan ullut adipisit alit lortioriusto dipit, quamcore feum ipsustrud exer si bla ad mod tatisi. Putat
do commy nis euipisi. Obor sequi bla faccummolor ilitatismodolut eugait la facidunt am vent nostrud magniam, velesse mo-
lorpercidunt digna facilis sequam, vulputet, quiscil enisllobor sustrud tat lam, quatuer alisi bla faccum quat. Duipit ex eugia-
dunt doluptat. Dunt lore corperci ting enim incil irilit,tie tat, quat. Duis nonsequam velenim vel incipis nonseniat landipisit

[Seite 79]

Publikationen 79

DIN A5

Innenseiten Typografie

Folgende typografische Vorgaben kommen auf den Innenseiten der Varianten 1 und 2 zur Anwendung:

• Überschriften und Fließtext sind am Grundlinienraster auszurichten. Die Headline der 1. als auch der 2. Ebene, Sublinetext, Marginalspaltentext und Bildunterschriften sind jeweils mit der ersten Zeile auf dem Grundlinienraster gesetzt. • Der Fließtext ist als Blocksatz (letzte Zeile linksbündig) gesetzt. • Unregelmäßige Wortzwischenräume sind über die Silbentrennung und die Laufweite der Schrift (max. +20 bzw. -20) nachzukorrigieren. • Absätze werden mit einer Leerzeile gesetzt. • Von Versalien ist aus Gründen der Lesbarkeit abzusehen. • Überschriften, Marginalspaltentexte, Aufzählungen, Verzeichnisse und andere kurze Texte sind linksbündig gesetzt. • Überschriften sind maximal 2-zeilig zu setzen. Sublinetext kann mehrzeilig sein. • Sublinetext kann über eine Spalte oder über die gesamte Spaltenbreite laufen. Platziert als Zitat, Einstiegstext oder als Wiederholung bestimmter Absätze aus dem Inhalt des Fließtextes kann der Sublinetext anstelle der Headline 1. Ebene gesetzt werden:

Beispiel anhand DIN A5 Variante 1

20 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 21

Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig, läuft über Die Subline kann auch über die Satzspiegelbreite laufen. ut ilis ad minim etuerci Satzspiegelbreite llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit

Die Subline kann auch über die Satzspiegelbreite laufen. ut ilis ad minim etuerci Headline 2. Ebene magnim zzriusci tisl ea feui eugait prat, volu- llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit tat. Ut esse doloreet, volent nulputat, sequat, Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feui- con ea faccummy nullan ullut adipisit alit lor- sci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla tio do commy nis euipisi. Headline 2. Ebene lutat. Ut esse doloreet, volent nulputat, se- ad dolessi tie facing enit venisi. Commodiam quat, con ea faccummy nullan ullut adipisit irilit volorting essequisi. Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feui- alit lortio do commy nis euipisi. Obor sequi digna facilis sequam, vulputet, quiscil enisl sci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis Amconsequat la faccum adionullut auguero dunt doluptat. Dunt lore corper Put lam, ad dolessi tie facing enit venisi. Commodiam sequam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, con- cor aciduis ad tio od dolor secte min ut ing irilit volorting essequisi. Dunt lore corper Put lam, cor aciduis ad tio se vel in utat la feum iliquis el dolesto dole- exeros nulla consequam in hendion sequat, od dolor secte min ut ing exeros nulla conse- strud te eu feu facipit dolese dolupta tincip vel eugiat. Esequissi te velis ectem vulput Amconsequat la faccum adionullut auguero quam in hendion sequat, vel eugiat. eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla pratin hendipismod te velis nulla feum zzrit od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, con- faccum velent iurem dolor irit, vullandignim vercil duisim zzriusc illandrero conse molo- se vel in utat la feum iliquis el dolesto dole- Esequissi te velis ectem vulput pratin hendi- ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy bore feugue feuguero conse magna conse- strud te eu feu facipit dolese dolupta tincip pismod te velis nulla feum zzrit vercil duisim nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit quatum iureraesequi bla feugiam vercillute eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla zzriusc illandrero conse molobore feugue nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim molore magniam, qui te core tionull andrem faccum velent iurem dolor irit, vullandignim feuguero conse magna consequatum iurera- volore magna at et, quipsumsan henisit lo- velestisim am quis nulputpat. Ut nostrud dio ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy esequi bla feugiam vercillute molore mag- rero commy nullam, sisit praestis amet aut commy nonsequi ex enibh elisit irit iniam vo- nulputat utatuercin henis nis am volorem niam, qui te core tionull andrem velestisim velesed dolore volutat. At inibh ectem delit lortisis adipisi. Ustisit in velis ero commodit ipit nisim dio et lalaore endit adit alisci bla am quis nulputpat. Ut nostrud dio commy utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit ut nim num il utat, quis acipsum dolore enis feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat nonsequi ex enibh elisit irit iniam volortisis adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullum nit veliquat. Magna faccum velesed mi Hen- lortin utem er sumsandiam dunt alisi te esse adipisi. eraessed tat lortin utem er sumsandiam dunt dit aliquat velit, quis amet ulpute tat autpat, do dolut loreet, sum nullandit ex eugueratis alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit ex verostrud et ipsusci duiscil iustrud tatincidunt el dolum vullaore ming estis alisit il dolore er Ustisit in velis ero commodit ut nim num il eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit veriure volorper sim ea commod min verat iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at utat, quis acipsum dolore enis nit veliquat. il dolore er iril iustio dunt lute corpero con exer amcons nonsequissim vendre dolutpat. wismodolor adigna cor am, sequat, quis non- Magna faccum velesed mi Hendit aliquat ercillaorer at wismodolor adigna cor am, se- Put acidunt ipsustrud tie corem adiam, con- senibh ea feugiam dolobore del deliquat. velit, quis amet ulpute tat autpat, verostrud quat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore sequiscin heniscidunt veraese quismolortie et ipsusci duiscil iustrud tatincidunt veriure del deliquat. dipisit nos del utpat aliquam, quate tisi er Headline 3. Ebene volorper sim ea commod min verat exer am- ipit, core dolobore modolobore modip eu- Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper cons nonsequissim vendre dolutpat. Put aci- Headline 3. Ebene guer iniscipit lore tat. Ut alit et in et alis dolor ad ex et adigniam ectem vendrem zzrit au- dunt ipsustrud tie corem adiam, consequi- Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper in vulputet lore dui blaore dolore consed mi- giam, cons aliquis aliqui et, vulla facillutet at scin heniscidunt veraese quismolortie dipisit ad ex et adigniam ectem vendrem zzrit au- nissenit, si tisi. ad magnim ectem ing esed modigna faccum nos del utpat aliquam, quate tisi er ipit, core giam, cons aliquis aliqui et, vulla facillutet at nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud dolobore modolobore modip euguer iniscipit ad magnim ectem ing esed modigna faccum Acilit iriliqu atuercin ullandre modolor si bla magnim zzriusci tisl ea feui eugait prat, vo- lore tat. Ut alit et in et alis dolor in vulputet nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud aut wis nibh et lor ad dipis nonum eniate del

[Seite 80]

80 Publikationen

DIN A5

Übersicht der zu formatierenden Schriftgrößen für die Varianten 1 und 2:

Arial Regular 9 pt, schwarz 70% 22 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung farbige Trennlinie mit Linienstärke 1,6 pt und Höhe von 3 mm

Arial Bold 16 pt,

Headline 1. Ebene,

ZA 18 pt, farbig

maximal 2-zeilig

Dies ist eine Subline Put ilis Arial Regular 10 pt, ZA 13 pt, ad minim etuerci llalutpat ip schwarz 70 % etum vulla. 1. Zeile auf Grundlinienraster

Headline 2. Ebene Arial Bold 11 pt, ZA 13 pt, farbig,

  1. Zeile auf Grundlinie Dies ist Fließtext ad minim etuerci llamet lore feuiad faccum od dole- Arial Regular 9 pt, ZA 13 pt, schwarz nim ilit pit dolese llamet lore feui- Arial Italic ad faccum dolupta tincip eu.

Arial Regular 6 pt, ZA 9,5 pt, schwarz, Dies ist eine Bildunterschrift 1. Zeile auf Grundlinienraster Abschluss mit farbiger Linie mit Linienstärke 1,6 pt, Positionierung auf Grundlinienraster

Headline 3. Ebene Arial Bold 9 pt, ZA 11,5 pt Dies ist eine Margi- Facipis aliqui te dolesti onummy Arial Regular 7 pt, ZA 9,5 pt, schwarz 70%, nalspalte core tat ut nulla ipit incinit irillandrem verat ut 1. Zeile auf Grundlinienraster loborerat irit inis tincinit adiatie commy: nit, sectem do nissim iriurem • Dies ist eine Aufzählung mit ro- Arial Bold 9 pt, ZA 13 pt, ten Bullet Points. Texteinzug nach rechts um 4 mm • Commy nullam, sisit praes- tis amet.

  1. Dies ist eine Aufzählung mit Zahlen. 1.1. Pate dunt vullaorem eu- gait aliquis modiame tum-

[Seite 81]

Publikationen 81

DIN A5

Innenseiten Bildverortung

Die Bilder sowie die Imageseiten der Designvarianten 1 und 2 sind entsprechend den A4 Vorgaben auf den Seiten 70-72 zu platzieren.

Beispiel anhand DIN A5 Variante 1

• Bilder im Anschnitt 14 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 15 platziert Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig, kann über Satzspiegelbreite laufen

Subline Put ilis ad minim etuerci llamet strud te eu feu facipit dolese dolupta tincip quat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore lore feuisci liquisim do con euisit lutpat eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla del deliquat. olore er iril iustio dunsenibh ea. ip etum vulla ad dolessi tie facing enit faccum velent iurem dolor irit, vullandignim Headline 3. Ebene venisi. ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit ad ex et adigniam ectem vendrem zzrit au- nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim giam, cons aliquis aliqui et, vulla facillutet at Headline 2. Ebene volore magna at et, quipsumsan henisit lo- ad magnim ectem ing esed modigna faccum rero commy nullam, sisit praestis amet aut nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feui- velesed dolore volutat. At inibh ectem delit magnim zzriusci tisl ea feui eugait prat, volu- sci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit tat. Ut esse doloreet, volent nulputat, sequat, ad dolessi tie facing enit venisi. Commodiam adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullum con ea faccummy nullan ullut adipisit alit lor- irilit volorting essequisi. eraessed tat lortin utem er sumsandiam dunt tio do commy nis euipisi. alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit ex Dies ist eine Bildunterschrift lorercin erilit, sent ad minit Amconsequat la faccum adionullut auguero eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt ute faccum zzrit exerci bla facAn henisis modolorero do- od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, con- il dolore er iril iustio dunt lute corpero con digna facilis sequam, vulputet, quiscil enisl se vel in utat la feum iliquis el dolesto dole- ercillaorer at wismodolor adigna cor am, se- dunt doluptat. Dunt lore corperci ting enim num quam, qui blam nulla augue dipit ullam, incil irilit, core tat ut loborerat irit prat lut dipisl velit, conseniatum zzrit ip ea alit prations er inim nim inis nismodolor sim aliquis aliqui nullut ut landigna facipsumsan henit nim zz- tincinit nit, sectem do con henibh eumsandi- rilit vullut inciduip etum delese min ullaor se ons nissim iriurem dui blaore tie consequat. esenis nonulla faccum zzriusto ex et irilis ali- Odit volorer ad eum ercil dolortin utatums quat pratem eugue core molessendrem non andreet praesto consed tie magnibh eril veliquam dolor aliquis doloborem niam num utem nim ero odo dipisi. Tum augiamconsed quamet, sit, velisci liquat dionsed dolobore magniam, quismodit euipisi te facipisim zzri- delisim dolore verci tat do ectem dolore volo- ure te magna acipsuscing et amcore tio core re te eraeseq uissenit ip eu feugueratum irit et dolortio odolor sum zzril ulput in hendit ilisi utem vero commodo lenisl ut la commoloreet tat, verat. San ulluptat adigna coreetIbh ex et nim volore ea core endigna core dolutat ecte modolor sum er sustrud ecte modiam umsandionum aliquat. Duis alit dions ercili- mod el in henibh ecte consequ iscinim zzrili- sci exer aci te vent lut lor adit vel ent wis aut quip et lum exeriuscil dolenim inim iure con- landiat, commy nullutet, sequam velesto do- senisi ea ad magnibh ecte modionsed dunt lore dolorer ostrud do er ipsum iliquam zzrit irillummy nulputat dolendiamet, sequam nostrud tio odolutpat. Facilisl ullut nummod dit pratue dolor si et vent la adipism odolor quat ut dio conse commy nos niamconum ad sed eu facin velit lum venis dolor susci blan do odipsus cincidui eugait utatinibh ea co- exeros nos non venit nonullandre magnim

Beispiel anhand DIN A5 Variante 2

• Bilder im Anschnitt 10 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 11 platziert Headline 1. Ebene maximal 2-zeilig maximal 2-zeilig • Bildformate orientieren Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do sich an Teilflächen der con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. lore corperci ting enim incil irilit, core tat ut lobo- Uptatio con velisit lan vel enim dio od dolesting enim vel irit rerat irit prat lut dipisl er inim nim inis nismodo- Imageseite lor sim aliquis aliqui tincinit nit, sectem do con Headline 2. Ebene henibh eumsandions nissim iriurem dui blaore tie consequat. Odit volorer ad eum ercil dolor- Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit tin utatums andreet praesto consed tie mag- lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. nibh eril utem ipit delenis ad dolorem ipsusci pissis aliquis nim ero odo dipisi. Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolesto dolestrud te eu Tum augiamconsed magniam, quismodit feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui te dolesti onummy nim euipisi te facipisim zzriure te magna acip- Dies ist eine exempla- nulla faccum velent iurem dolor irit, vullandignim ipit incinit irillandrem suscing et amcore tio core eugiamc om- rische Bildunterschrift verat ut adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit modit wisim quat luptat. c p o ra re t lu ta t t d i u p t i s l l o e b r o i r n e im ra t n i i m rit nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna at et, quip- inis nismodolor sim. sumsan henisit lorero commy nullam, sisit praestis amet aut velesed Exer incip el et dolortio odolor sum zzril ulput in hendit ilisi tat, verat. dolore volutat. At inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait la- San ulluptat adigna coreetIbh ex ecte modolor sum er sustrud ecte ore endit adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin modiam num quis adit loborti Wissequisim zzriurerosto ea faccum ve- utem er sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit lisit am dolore conse dunt atis ad tem dolor sequamconum nostrud ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il dolore er iril iustio doloborero cons do dolesenis nosto essed mod te con etuer suscipis et dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor adigna cor am, sequat, wis dolumsan exercing euis alit autpat. In henim vel do dionseq uatet, quis n ibh ea feugiam dolobore del deliquat. vel exer adit wisi ex enim in eummy nullan estrud essed te verat aut Dies ist eine exempla- alis ea consequis ea at. Ecte do conumsan henis aliquis nullaoreetue Das ist exemplarischer rische Bildunterschrift Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad dolendions augiamcon et vel irit ipit niscillamet lore ea faci ero dolor Marginaltext. tat ut lo- ex et adigniam ectem vendrem zzrit augiam, cons susto er augueraessim zzriurer sequam, quipsus cillutatio odiamet lor- b e o r r in e i r m at n ir i i m t p i r n a is t l n u i t s d m ip o i - sl aliquis aliqui et, vulla facillutet at ad magnim ec- perc illam, sequis et alis delit wis aci tat. Pate dunt vullaorem eugait dolor sim aliquis aliqui tem ing esed modigna faccum nons aci eugiam aliquis modiame tumsandre con hent incin esto odit ipisci tat, cortis do- tincinit nit, sectem do dolorer sequatio er sustrud magnim zzriusci tisl ea loborpero dolore del ing ex elit nit, quat. Velesequi te ea commyOstrud feui eugait prat, volutat. Ut esse doloreet, volent nul- dipsusto consequ amcommod dolutpatuer susci bla augait in et wis putat, sequat, con ea faccummy nullan ullut adipisit autat accummy nonRud euisi. Ipit praessi. alit lortio do commy nis euipisi. Im illuptatem ero exero commy nonsed tat nullaor sum ad er sum zzri- Headline 3. Ebene usto dipit, quamcore feum ipsustrud exer si bla ad mod tatisi. Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna fa- cilis sequam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt Putat atismodolut eugait la facidunt am vent nostrud magniam, velesse molobor sustrud tat lam, quatuer alisi bla faccum quat. Duipit ex eugi-

[Seite 82]

82 Publikationen

DIN lang

Titelseite Positionierungen im Raster

Folgende Vermaßungen gelten für Variante 1:

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 6,3 mm

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 6,3 mm Abstand zum rechten und oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 48,3 mm.

❸ Die Leit- oder Businessmarke wird mit einem Abstand von 3 RE = 6,3 mm zum Seitenrand und 4 RE = 8,4 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Sub marke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institution stehen.

❹ Die Businessmarke hat eine Breite von 26 RE = 54,6 mm.

❺ Der weiße Balken der Dachmarkenzone hat eine verbindliche Höhe von 17 RE = 35,7 mm.

❻ Der untere weiße Bereich hat eine verbind- liche Höhe von 22 RE = 46,2 mm.

❼ Der Bildbereich hat eine verbindliche Höhe von 42 RE = 88,2 mm.

❽ Die farbige Fläche hat eine verbindliche Höhe von 18 RE = 37,8 mm.

❾ Die Trennlinie zwischen Bildbereich und farbiger Fläche misst 1 RE = 2,1 mm.

❶ ❺ ❶ ❷
❽ Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline❿
❻ ❹ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❸
t

❿ Text wird innerhalb der farbigen Fläche mit 3 RE = 6,3 mm zum Flächenrand platziert.

[Seite 83]

Publikationen 83

DIN lang

Titelseite Positionierungen im Raster

Folgende Vermaßungen gelten für Variante 2:

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 6,3 mm Abstand zum rechten und oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 48,3 mm.

❸ Die Leit- oder Businessmarke wird mit mit einem Abstand von 3 RE = 6,3 mm zum Seitenrand und 4 RE = 8,4 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Submarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institution stehen.

❹ Die Marke hat eine Breite von 26 RE = 54,6 mm.

❺ Der weiße Balken der Dachmarkenzone hat eine verbindliche Höhe von 17 RE = 35,7 mm.

❻ Der untere weiße Bereich hat eine ver- bindliche Höhe von 22 RE = 46,2 mm.

❼ Der Bild/Flächenbereich hat eine verbind- liche Höhe von 61 RE = 73,2 mm.

❽ Text wird innerhalb der farbigen Fläche mit 3 RE = 6,3 mm zum Flächenrand platziert. Wenn sich das farbige Feld im unteren rechten Bereich befindet, wird der Text rechtsbündig mit 3 RE = 3,6 mm Abstand

zum Flächenrand.

❶ ❶ ❺ ❷
❽ Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline ❼
❻ ❹ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❸

zum Flächenrand.

[Seite 84]

84 Publikationen

DIN lang

Titelseite Typografie

Folgende typografische Vorgaben kommen auf einer Titelseite der Varianten 1 und 2 zur Anwendung:

• Head- und Subline umfassen je maximal zwei Zeilen. • Head- und Subline sind rechtsbündig mit der Dach- und der Businessmarke platziert. • Bei Variante 2 können Head- und Subline auch linksbündig platziert werden. • Die Textzeilen der Head- und Subline bauen sich von unten nach oben auf. • Da Head- und Subline innerhalb der Farbfläche positioniert sind, ist die Schriftfarbe stets weiß. • Bei der Wahl der Schriftgröße ist zu beachten, dass die Proportion von Head- und Subline zueinander gleich bleibt.

Hier steht eine Headline Arial Bold 16 pt, ZA 19,5 pt Hier steht eine Subline Arial Regular 13 pt, ZA 19,5 pt

Hier steht eine Headline Arial Bold 16 pt, ZA 19,5 pt

Hier steht eine Subline und hier ist Arial Regular 13 pt, ZA 19,5 pt

eine zweite Zeile platziert Arial Regular 13 pt, ZA 16,5 pt

Hier steht eine Headline und hier Arial Bold 13 pt, ZA 16,5 pt

eine zweite Zeile der Headline

Hier steht eine Subline und hier ist Arial Regular 10 pt, ZA 16,5 pt eine zweite Zeile platziert Arial Regular 10 pt, ZA 13,5 pt

[Seite 85]

Publikationen 85

DIN lang

Innenseiten Satzspiegel Folgende Vermaßung ist für einen 1-spaltigen Satzspie- gel vorgesehen: Bei Doppelseiten der Variante 1 wird ein symmetrischer Satzspiegel verwendet.

Die Seitenzahlen und Kapitelbenennungen befinden sich jeweils oben außen. Dabei sind die Seitenzahlen mit drei Rastereinheiten zum oberen Rand und 4 Rastereinheiten zum äußeren Rand platziert. Eine schmale farbige Linie mit einer Linienstärke von 1,6 pt trennt die Seitenzahl von den Kapitelangaben.

Kopfsteg17 RE = 35,7 mm
Fußsteg7 RE = 14,7 mm
Außensteg4 RE = 8,4 mm
Innensteg4 RE = 8,4 mm
Spaltenanzahl1
Spaltenbreite42 RE = 88,2 mm
Grundlinienraster12,5 pt, Anfang bei 18,9 mm
Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 3
Headline 1. Ebene,
maximal 2-zeilig
Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci
liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi
tie facing enit venisi.
Headline 2. Ebene
Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con
euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Com- modiam irilit volorting essequisi.
lam, cor aciduis ad tio od dolor secte min ut ing exeros nulla
Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit amconsequam in hendion sequat, vel eugiat. Esequissi te velis
dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolestoectem vulput pratin hendipismod te velis nulla feum zzrit ver-
dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliquicil duisim zzriusc illandrero conse molobore feugue feuguero
te dolesti onummy nim nulla faccum velent iurem dolor irit, vul-conse magna consequatum iureraesequi bla feugiam vercillute
landignim ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy nulputatmolore magniam, qui te core tionull andrem velestisim am quis
utatuercin henis nis am volorem ipit nisim dio et laor sustis amnulputpat. Ut nostrud dio commy nonsequi ex enibh elisit irit
velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan henisit lore-iniam volortisis adipisi.
ro commy nullam, sisit praestis amet aut velesed dolore volutat.
At inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit
adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortinHeadline 2. Ebene
utem er sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum
nullandit ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il do-Acillam quam nulluptat alit, volor ad exero commy niam veliqui
lore er iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolorblan vulput ip exeros aliquat. Ure modit utatet wis ate feu feum
adigna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam doloborevel dolore consequisi bla at. Duisit prat aliquisl ut prat acilla
del deliquat.feummy nit iusto eugait vel utpat iustin hendionummod tionse
dolore eummy non henibh eu feugiat. Ut etue eumlore feui.
Headline 3. Ebene
Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adigniam• blandipsum in hendre volore duisisit la feuipisl in ut lorem do-
ectem vendrem zzrit augiam, cons aliquis aliqui et, vulla facil-leniam zzrit lorer sis
lutet at ad magnim ectem ing esed modigna faccum nons aci• aliquat ismodolore conum duis dit ut praesse faccum aliqui
eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim alit lortio do commytio od dunt ectem zzrit ut henisit
nis euipisi.• lorero commy nullam, sisit praestis amet aut velesed veli-
quam aut nonulput
Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis se-• exerciduis ad duisit dolorero od tet prat, vullaore Ustisit in
quam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt lore corper Putvelis ero commodit ut nim num il utat, quis acip Met, volor

[Seite 86]

Publikationen 86

DIN lang

Innenseiten Satzspiegel Folgende Vermaßung ist für einen 1-spaltigen Satzspie- gel vorgesehen: Bei Doppelseiten der Variante 2 wird ein symmetrischer Satzspiegel verwendet.

Die Seitenzahlen und Kapitelbenennungen befinden sich jeweils oben außen. Dabei sind die Seitenzahlen mit drei Rastereinheiten zum oberen Rand und 4 Rastereinheiten zum äußeren Rand platziert. Eine schmale farbige Linie mit einer Linienstärke von 1,6 pt trennt die Seitenzahl von den Kapitelangaben.

Kopfsteg17 RE = 35,7 mm
Fußsteg7 RE = 14,7 mm
Außensteg4 RE = 8,4 mm
Innensteg4 RE = 8,4 mm
Spaltenanzahl1
Spaltenbreite42 RE = 80,2 mm
Grundlinienraster12,5 pt, Anfang bei 18,9 mm
Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 3
Headline 1. Ebene,
maximal 2-zeilig
Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuiscilam, cor aciduis ad tio od dolor secte min
ut ing exeros nulla consequam in hendi-
liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolession sequat, vel eugiat. Esequissi te velis
tie facing enit venisi.ectem vulput pratin hendipismod te ve-
lis nulla feum zzrit vercil duisim zzri-
Headline 2. Ebeneusc illandrero conse molobore feugue
feuguero conse magna consequatum
Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do coniureraesequi bla feugiam vercillute
euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Com-molore magniam, qui te core tionull
modiam irilit volorting essequisi.andrem velestisim am quis nulputpat.
Ut nostrud dio commy nonsequi ex
Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit amenibh elisit irit iniam volortisis adipi.
dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolesto
dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui
te dolesti onummy nim nulla faccum velent iurem dolor irit, vul-Headline 2. Ebene
landignim ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy nulputat
utatuercin henis nis am volorem ipit nisim dio et laor sustis amAcillam quam nulluptat alit, volor
velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan henisit lore-ad exero commy niam veliqui
ro commy nullam, sisit praestis amet aut velesed dolore volutat.blan vulput ip exeros aliquat. Ure
At inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait laore enditmodit utatet wis ate feu feum vel
adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortindolore consequisi bla at. Duisit prat aliquisl
utem er sumsandiam dunt alisi teut prat acilla feummy nit iusto eugait vel utpat iustin
esse do dolut loreet, sum nullan-hendionummod tionse dolore eummy non henibh eu feugiat. Ut
dit ex eugueratis el dolum vulla-etue eumlore feui.
ore ming estis alisit il dolore er
iril iustio dunt lute corpero con• blandipsum in hendre volore duisisit la feuipisl in ut lorem do-
ercillaorer at wismodolor adig-leniam zzrit lorer sis
na cor am, sequat, quis non-• aliquat ismodolore conum duis dit ut praesse faccum aliqui
senibh ea feugiam doloboretio od dunt ectem zzrit ut henisit
del deliquat.• lorero commy nullam, sisit praestis amet aut velesed veli-
quam aut nonulput
Headline 3. Ebene• exerciduis ad duisit dolorero od tet prat, vullaore Ustisit in
Agna feum ad dit ad elit, sisvelis ero commodit ut nim num il utat, quis acip Met, volor
eum doloborper ad ex etiurem ilisi tin eumsan ute vent venit prat ing etue magnit, con-
adigniam ectem vendremse dolorem exerate ea core veliquis am, quis augait auguero
zzrit augiam, cons aliquisconsecte dolessim nullan heniam, consendiat diatet prat ing

[Seite 87]

Publikationen 87

DIN lang

Innenseiten Typografie

Folgende typografische Vorgaben kommen auf den Innenseiten der Varianten 1 und 2 zur Anwendung:

• Überschriften und Fließtext sind am Grundlinienraster auszurichten. Die Headline der 1. als auch der 2. Ebene, Subli- netext und Bildunterschriften sind jeweils mit der ersten Zeile auf dem Grundlinienraster gesetzt. • Der Fließtext ist als Blocksatz (letzte Zeile linksbündig) gesetzt. • Unregelmäßige Wortzwischenräume sind über die Silbentrennung und die Laufweite der Schrift (max. +20, bzw. -20) nachzukorrigieren. • Absätze werden mit einer Leerzeile gesetzt. • Von Versalien ist aus Gründen der Lesbarkeit abzusehen. • Überschriften, Aufzählungen, Verzeichnisse und andere kurze Texte sind linksbündig gesetzt. • Überschriften sind maximal 2-zeilig zu setzen. Sublinetext kann mehrzeilig sein. • Platziert als Zitat, Einstiegstext oder als Wiederholung bestimmter Absätze aus dem Inhalt des Fließtextes kann der Sublinetext anstelle der Headline 1. Ebene gesetzt werden:

Beispiel anhand DIN lang Variante 1

10 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 11

Headline 1. Ebene, Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci maximal 2-zeilig liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi.

Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi Headline 2. Ebene tie facing enit venisi. Acillam quam nulluptat alit, volor ad exero commy niam veliqui blan vulput ip exeros aliquat. Ure modit utatet wis ate feu feum Headline 2. Ebene vel dolore consequisi bla at. Duisit prat aliquisl ut prat acilla feummy nit iusto eugait vel utpat iustin hendionummod tionse Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con dolore eummy non henibh eu feugiat. Ut etue eumlore feui. euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Com- modiam irilit volorting essequisi. Ore doloreet eu feuguer seniam num ipit ullum venit, summy nit prat. Num dolor summod eriustrud mincidui ercilis dipit venit Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am loreetue mincipis ea feuguercil ulla consecte vullaore dunt prate dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolesto diatio esequat. Nos am quis augait, veniam, si eugait luptat. Ut dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui ullam dolutpat nibh et, sectet utpatum ing eugiam volobor iusci te dolesti onummy nim nulla faccum velent iurem dolor irit, vul- bla faci bla con ullum iril dion ex eugiat iusto core moloreet lor- landignim ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy nulputat pero od do diam irilissed te min vel del do eliquat, quatem ing ea utatuercin henis nis am volorem ipit nisim dio et laor sustis am feuguer iureraese commodi psustio dunt nullam, velit aut prat, velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan henisit lore- sum am dolortis nonse enisl irilisc ipisi.Delit prat. Sed dolorem ro commy nullam, sisit praestis amet aut velesed dolore volutat. irit, quam, velenibh el ipit inim zzrillum zzriureet lam, vulluptat At inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit am veraese euguerc ipsummodolum iriustie vent utem autpat. adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin Lit nonullandrer adignim adipis amet, vel ut accum ad endigna utem er sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum autat. Duisit dolor si. nullandit ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il do- lore er iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor Um delesse ex eugait ut ute magnis aliqui te dolum quam adigna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore nullutpat iliquisis aliquis alis diat.Per senisis dionsed tat ing ec- del deliquat. tem dolummo dolutat, commy nosto od min ea aciliqui eugiam velessit wisl doloborpero od modigna alit, quis euis nulputpat. Headline 3. Ebene Duipit nullandre commodo loreetuer auguerc iliquatem vel ip et Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adigniam vullam, quamet prat dolut acillam iril eugiat laor in ver aliquam ectem vendrem zzrit augiam, cons aliquis aliqui et, vulla facil- do od dolor ing ectetum nulputpatie dolor iurerit lutpat lore mo- lutet at ad magnim ectem ing esed modigna faccum nons aci dolore eniatum velis nummy nit pratue tio et verosto erilit lam- eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim alit lortio do commy cons nim elit vendip el in ulla feummod tat utate dolore min eu nis euipisi. facinis molobor sequi eummy nos nulputpat ullam dolessisisl dolenis eum diamet, volenisl iuscil ulput velesse minibh et, sum Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis se- esequat.Deliquam dolorer cillut amconul laorem ex ea corem quam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt lore corper Put euguer. Duisit dolor si.

[Seite 88]

88 Publikationen

DIN lang

Übersicht der zu formatierenden Schriftgrößen für die Varianten 1 und 2:

12 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung Arial Regular 8 pt, schwarz 70% farbige Trennlinie mit Linienstärke 1,6 pt und Höhe von 3 mm

Headline 1. Ebene, Arial Bold 16 pt,

maximal 2-zeilig ZA 19,5 pt, farbige

Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci Arial Regular 11 pt, ZA 14,5 pt, liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi schwarz 70 % tie facing enit venisi. 1. Zeile auf Grundlinienraster

Headline 2. Ebene Arial Bold 11 pt, ZA 14,5 pt, farbige,

  1. Zeile auf Grundlinie Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con Arial Regular 9 pt, ZA 12,5 pt, schwarz euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Com- Arial Italic modiam irilit volorting essequisi.

Arial Regular 7 pt, ZA 10,5 pt, schwarz,

  1. Zeile auf Grundlinienraster Abschluss mit farbiger Linie mit Linienstärke 1,6 pt, Dies ist eine Bildunterschrift Positionierung auf Grundlinienraster

Headline 3. Ebene Arial Bold 9 pt, ZA 12,5 pt Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am dolupta tionsed diam.

• Dies ist eine Aufzählung mit farbigen Bullet Points. Arial Bold 9 pt, ZA 12,5 pt, • Rilis nim ing eros accum delesse dolobore eugiat. Texteinzug nach rechts um 4 mm

  1. Dies ist eine Aufzählung mit Zahlen. 1.1 F aciduipismod tincilla consequatue dolorero od tio deli- quipis ex exero.

[Seite 89]

Publikationen 89

DIN lang

Innenseiten Bildverortung

Die Bilderverortung der Designvarainte 1 orientiert sich am Grundlinienraster. Dabei wird die Bildoberkante an der Schrifthöhe der gegenüberliegenden Schriftzeile ausgerichtet. Der Abstand vom Bild zum Text darüber beträgt 1,5 Grundlinien. Die Höhe der Fotos kann variieren. Folgende Varianten der Bildverortung sind bei der Designvariante 1 möglich:

• Bilder im Anschnitt oder einspaltig platziert

6 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Headline 2. Ebene Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Com- modiam irilit volorting essequisi. Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent iurem dolor irit, vul- landignim ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan henisit lore landit ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il do lore er iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor adigna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore del deliquat. Headline 3. Ebene Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adigniam ectem vendrem zzrit augiam, cons aliquis aliqui et, vulla facil- lutet at ad magnim ectem ing esed modigna faccum nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim alit lortio do commy nis euipisi. Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis se- quam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt lore corper PutTitel der Broschüre – Kapitelbenennung 7
lam, cor aciduis ad tio od dolor secte min ut ing exeros nulla consequam in hendion sequat, vel eugiat. Esequissi te velis ectem vulput pratin hendipismod te velis nulla feum zzrit ver- cil duisim zzriusc illandrero conse molobore feugue feuguero conse magna consequatum iureraesequi bla feugiam vercillute molore magniam, qui te core tionull andrem velestisim am quis nulputpat. Ut nostrud dio commy nonsequi ex enibh elisit irit iniam volortisis adipisi. Headline 2. Ebene Acillam quam nulluptat alit, volor ad exero commy niam veliqui blan vulput ip exeros aliquat. Ure modit utatet wis ate feu feum vel dolore consequisi bla at. Duisit prat aliquisl ut prat acilla feummy nit iusto eugait vel utpat iustin hendionummod tionse dolore eummy non henibh eu feugiat. Ut etue eumlore feui. • blandipsum in hendre volore duisisit la feuipisl in ut lorem do- leniam zzrit lorer sis • aliquat ismodolore conum duis dit ut praesse faccum aliqui tio od dunt ectem zzrit ut henisit • lorero commy nullam, sisit praestis amet aut velesed veli- quam aut nonulput • exerciduis ad duisit dolorero od tet prat, vullaore Ustisit in velis ero commodit ut nim num il utat, quis acip Met, volor

• Bilder im Anschnitt als Header platziert

Ein Headerbild kann bei Doppelseiten auch über die gesamte Breite platziert werden.

Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 9 adigna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore del deliquat dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta. Headline 3. Ebene Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adigniam ectem vendrem zzrit augiam, cons aliquis aliqui et, vulla facil- lutet at ad magnim ectem ing esed modigna faccum nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim alit lortio do commy nis euipisi. Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis se- quam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt lore corper Put lam, cor aciduis ad tio od dolor secte min ut ing exeros nulla consequam in hendion sequat, vel eugiat. Esequissi te velis ectem vulput pratin hendipismod te velis nulla feum zzrit ver- cil duisim zzriusc illandrero conse molobore feugue feuguero conse magna consequatum iureraesequi bla feugiam vercillute molore magniam, qui te core tionull andrem velestisim am quis nulputpat. Ut nostrud dio commy nonsequi ex enibh elisit irit iniam volortisis adipisi. Headline 2. Ebene Acillam quam nulluptat alit, volor ad exero commy niam veliqui blan vulput ip exeros aliquat. Ure modit utatet wis ate feu feum feummy nit iusto eugait vel utpat iustin hendionummod tionse dolore eummy non henibh eu feugiat. Ut etue eumlore feui. • blandipsum in hendre volore duisisit la feuipisl in ut lorem do- leniam zzrit lorer sis • aliquat ismodolore conum duis dit ut praesse faccum aliqui tio od dunt ectem zzrit ut henisit • lorero commy nullam, sisit praestis amet aut velesed veli- quam aut nonulput • exerciduis ad duisit dolorero od tet prat, vullaore Ustisit in velis ero commodit ut nim num il utat, quis acip Met, volor
Headline 1. Ebene, maximal 2-zeilig Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Headline 2. Ebene Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Com- modiam irilit volorting essequisi. Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent iurem dolor irit, vul- landignim ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan henisit lore- ro commy nullam, feummy nit iusto eugait vel utpat iustin hendi- onummod tionse sisit praestis amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem er sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il do- lore er iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor

[Seite 90]

90 Publikationen

DIN lang

Innenseiten Bildverortung

Die Bilder der Designvariante 2 werden außerhalb des Satzspiegels bzw. formatfüllend auf einer Imageseite platziert. Dabei ist zu beachten, dass Imageseiten immer reinen Fließtextseiten gegenüberstehen. Der Abstand vom Bild zum Text wird umlaufend durch einen Textumfluss von 6,3 mm bzw. 3 RE definiert. Die Höhe der Fotos kann variieren (siehe auch Kapitel Gestaltungselement). Folgende Varianten der Bildverortung sind bei der Designvariante 2 möglich:

• Bilder im Anschnitt 6 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 7 platziert Headline 1. Ebene, • Bildformate orientieren maximal 2-zeilig sich an Teilflächen der Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci lam, cor aciduis ad tio od dolor secte min liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi ut ing exeros nulla consequam in hendi- Imageseite tie facing enit venisi. on sequat, vel eugiat. Esequissi te velis ectem vulput pratin hendipismod te ve- lis nulla feum zzrit vercil duisim zzri- Headline 2. Ebene usc illandrero conse molobore feugue feuguero conse magna consequatum Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con iureraesequi bla feugiam vercillute euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Com- molore magniam, qui te core tionull modiam irilit volorting essequisi. andrem velestisim am quis nulputpat. Ut nostrud dio commy nonsequi ex Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am enibh elisit irit iniam volortisis adipi- dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolesto si. dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent iurem dolor irit, vul- landignim ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy nulputat Headline 2. Ebene utatuercin henis nis am volorem ipit nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan henisit lore- Acillam quam nulluptat alit, vo- ro commy nullam, sisit praestis amet aut velesed dolore volutat. lor ad exero commy niam veliqui At inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit blan vulput ip exeros aliquat. Ure adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin modit utatet wis ate feu feum vel dolore utem er sumsandiam dunt alisi te consequisi bla at. Duisit prat aliquisl ut prat acilla feum- esse do dolut loreet, sum nullan- my nit iusto eugait vel utpat iustin hendionummod tionse dolore dit ex eugueratis el dolum vulla- eummy non henibh eu feugiat. Ut etue eumlore feui. ore ming estis alisit il dolore er iril iustio dunt lute corpero con • blandipsum in hendre volore duisisit la feuipisl in ut lorem do- ercillaorer at wismodolor adig- leniam zzrit lorer sis na cor am, sequat, quis non- • aliquat ismodolore conum duis dit ut praesse faccum aliqui senibh ea feugiam dolobore tio od dunt ectem zzrit ut henisit del deliquat. • lorero commy nullam, sisit praestis amet aut velesed veli- quam aut nonulput Headline 3. Ebene • exerciduis ad duisit dolorero od tet prat, vullaore Ustisit in Agna feum ad dit ad elit, sis velis ero commodit ut nim num il utat, quis acip Met, volor eum doloborper ad ex et iurem ilisi tin eumsan ute vent venit prat ing etue magnit, con- adigniam ectem vendrem se dolorem exerate ea core veliquis am, quis augait auguero zzrit augiam, cons aliquis consecte dolessim nullan heniam, consendiat diatet prat ing

8 Titel der Broschüre – Kapitelbenennung 9 • Formatfüllende Imageseite Headline 1. Ebene, Amconsequat la faccum adionullut auguero maximal 2-zeilig od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, • Bilder durch Linien- conse vel in utat la feum iliquis el dolesto Subline Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci d ti o n l c e i s p t r e u u d f t a e c e ip u is f e a u liq f u a i c t ip e i t d d o o le le s s ti e o d n o u l m up m ta y element unterteilt liquisim do con euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi nim nulla faccum velent iurem dolor irit, tie facing enit venisi. vullandignim ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit nisim dio et Headline 2. Ebene laor sustis am velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan henisit lore- Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feuisci liquisim do con ro commy nullam, sisit praestis amet euisit lutpat ip etum vulla ad dolessi tie facing enit venisi. Com- aut velesed dolore volutat. At inibh modiam irilit volorting essequisi. ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait. Amconsequat la faccum adionullut auguero od dolenim ilit am dolupta tionsed diam, conse vel in utat la feum iliquis el dolesto dolestrud te eu feu facipit dolese dolupta tincip eu facipis aliqui te dolesti onummy nim nulla faccum velent iurem dolor irit, vul- landignim ipit incinit irillandrem verat ut adiatie commy nulputat utatuercin henis nis am volorem ipit nisim dio et laor sustis am velestrud euisisim volore magna at et, quipsumsan henisit lore- ro commy nullam, sisit praestis amet aut velesed dolore volutat. At inibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla feugue tat lan ex et nonullum eraessed tat lortin utem er sumsandiam dunt alisi te esse do dolut loreet, sum nullandit ex eugueratis el dolum vullaore ming estis alisit il do- lore er iril iustio dunt lute corpero con ercillaorer at wismodolor adigna cor am, sequat, quis nonsenibh ea feugiam dolobore del deliquat.

Headline 3. Ebene Agna feum ad dit ad elit, sis eum doloborper ad ex et adigniam ectem vendrem zzrit augiam, cons aliquis aliqui et, vulla facil- lutet at ad magnim ectem ing esed modigna faccum nons aci eugiam dolorer sequatio er sustrud magnim alit lortio do commy nis euipisi.

Obor sequi bla faccummolor ilit lorpercidunt digna facilis se- quam, vulputet, quiscil enisl dunt doluptat. Dunt lore corper Put

[Seite 91]

Publikationen 91

Format 130 mm x 130 mm

Titelseite Positionierungen im Raster

Untenstehende Vermaßungen gelten für eine quadratische Titelseite. Die Vorgaben für die Bildverortung und die allge- meinen typografischen Vorgaben sind von dem DIN A4 bzw. DIN A5 Format zu adpatieren.

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 7,8 mm Abstand zum rechten und oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 19 RE = 49,4 mm.

❸ Die Leit- oder Businessmarke wird mit einem Abstand von 3 RE = 7,8 mm zum rechten und oberen Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Submarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institution stehen.

❹ Die Businessmarke hat eine Breite von 19 RE = 49,4 mm.

❺ Der weiße Bereich der Dachmarkenzone hat eine verbindliche Höhe von 12 RE = 31,2 mm.

❶ ❶ ❺ ❷
Hier steht eine Headline ❽ ❿ Hier steht eine Subline
❹ THE GERMAN CAPITAL REGION ❻ more value for your investment ❸

❸ ❻ Der untere weiße Bereich hat eine verbind- liche Höhe von 8 RE = 20,6 mm.

❼ Der Bildbereich hat eine verbindliche Höhe von 20 RE = 52 mm.

❽ Die farbige Fläche hat eine verbindliche Höhe von 9 RE = 23,4 mm.

❾ Die Trennlinie zwischen Bildbereich und farbiger Fläche misst 1 RE = 2,6 mm.

❿ Text wird innerhalb der farbigen Fläche mit einem Abstand von 3 RE = 7,8 mm zum rechten und 2 RE = 5,2 mm zum linken Flächenrand platziert.

[Seite 92]

92 Publikationen

Format 130 mm x 130 mm

Titelseite Typografie

Folgende typografische Vorgaben kommen auf der Titelseite zur Anwendung:

• Head- und Subline umfassen je maximal zwei Zeilen. Diese dürfen ingesamt jedoch nicht 3 Zeilen überschreiten. • Head- und Subline sind rechtsbündig mit der Dach- und der Businessmarke platziert. • Die Textzeilen der Head- und Subline bauen sich von unten nach oben auf. • Da Head- und Subline innerhalb der Farbfläche positioniert sind, ist die Schriftfarbe stets weiß. • Bei der Wahl der Schriftgröße ist zu beachten, dass die Proportion von Head- und Subline zueinander gleich bleibt.

Hier steht eine Headline Arial Bold 16 pt, ZA 19 pt

Hier steht eine Subline Arial Regular 12 pt, ZA 19 pt

Hier steht eine Headline Arial Bold 13 pt, ZA 15 pt

Hier steht eine Subline und hier ist Arial Regular 10 pt, ZA 16 pt eine zweite Zeile platziert Arial Regular 10 pt, ZA 13 pt

Hier steht eine Headline und hier Arial Bold 13 pt, ZA 15 pt

eine zweite Zeile der Headline

Hier steht eine Subline Arial Regular 10 pt, ZA 16 pt

[Seite 93]

Publikationen 93

Format 130 mm x 130 mm

Innenseiten Satzspiegel Folgende Vermaßung ist für einen 2-spaltigen Satzspie- gel vorgesehen: Bei Doppelseiten wird ein symmetrischer Satzspiegel verwendet.

Die Seitenzahlen und Kapitelbenennungen befinden sich jeweils oben außen. Dabei sind die Seitenzahlen mit zwei Rastereinheiten zum Rand platziert. Eine schmale farbi- ge Linie mit einer Linienstärke von 1,6 pt trennt die Sei- tenzahl von den Kapitelangaben.

Kopfsteg9 RE = 23,4 mm
Fußsteg3 RE = 7,8 mm
Außensteg5 RE = 13 mm
Innensteg3 RE = 6,9 mm
Spaltenanzahl2
Spaltensteg2 RE = 5,2 mm
Spaltenbreite20 RE = 52 mm
Grundlinienraster9,5 pt, Anfang bei 12,7 mm

Beispiel Ausstellerverzeichnis

Unternehmen 07
Name des Unternehmens,Name des Unternehmens,
maximal 2-zeiligmaximal 2-zeilig
Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feu-Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feu-Adis et magni corest, ut ullorumqui arias etTumentr isquonum te, que coraela L. Hos
isci liquisim do con euisit lutpat ip etum ibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugaitisci liquisim do con euisit lutpat ip etum ibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugaitlibus int iscil et eaqui dem audit audaepu distior sundendis es pe explam nossequatur,num, quo Catrareme vid nihilla remuscr ip- tem, perfectus corus cotion depestanum
laore endit adit alisci bla feu. Pedigendi salaore endit adit alisci bla feu. Pedigendi savolupiditios qui quis et apiendae possusadiondientum perbemortem, quodingul ver-
dolecab il molore cusaped que cum sitio-dolecab il molore cusaped que cum sitio-xcestis et ut que pore vento ipsuntota quisdiendam. Sercernihi, siciam Rompons ul-
rem ium nihit am voluptae optati cus ut quirem ium nihit am voluptae optati cus ut quiquis desciisto illupicatur sum et assus milibu.icestortam ocus potie ca; nondum omnit mili.
aut idiatem fugit, utem voluptatenis eosam,aut idiatem fugit, utem voluptatenis eosam,
quae eserum est, aut repre odit eosa si unt.quae eserum est, aut repre odit eosa si unt.Dies ist eine Textauszeichnung, die zwei-Dies ist eine Textauszeichnung, die zwei-
Solupti busandi tem quas exceperion nullac-Solupti busandi tem quas exceperion nullac-zeilig ist et moriendum paristus esse.zeilig ist et moriendum paristus esse.
cum nobis mos ditatus am harum faci deles-cum nobis mos ditatus am harum faci de-Tasdam strum terbena, con Etraedi inihilis ni-Ovis enti, ut iam rem dem oculla vivere crei
su ndaerrovit omnimai onseditem quidit abo.lessu ndaerrovit omnimai onseditem quidithiliem diciem in avehebatum se culvist esse-ipses auctas bonscest L. Idem por horecre-
Nectasimetum la voluptatibus untiis as dolor-abo. Nectasimetum la voluptatibus untiis asna. volupiditios qui quis et apiendae possusabus bonsuli culvium diondientum perbe-
ro dic tem faces ea volorum doloritam sit utdolorro dic tem faces ea volorum doloritamxcestis et ut que pore vento ipsuntota quismortem, quodingul verdiendam. Sercernihi,
untur adit aut ullendebitem. Solupti busandisit ut untur adit aut ullendebitem. omnimaiquis desciisto illupicatur sum et assus. volu-siciam Rompons ulicestortam ocus potie ca;
tem quas exceperion nullaccum nobis mosonseditem quidit abo.piditios qui quis et apiendae possusa xcestisnondum
ditatus am harum faciet ut que pore vento ipsuntota.
Muster GmbHMuster GmbH
Musterstraße 12Musterstraße 12
12345 Musterstadt12345 Musterstadt
contact Max Mustermann phone +49 (0)123 456-12contact Max Mustermann phone +49 (0)123 456-12
fax +49 (0)123 456-12fax +49 (0)123 456-12
max.mustermann@absender.demax.mustermann@absender.de
www.absender.dewww.absender.de

[Seite 94]

94 Publikationen

Format 130 mm x 130 mm

Innenseiten Typografie

Übersicht der zu formatierenden Schriftgrößen:

Arial Regular 7,5 pt, schwarz 70% 13 Titel der Broschüre – Kapitelbennenung farbige Trennlinie mit Linienstärke 1,6 pt und Höhe von 3 mm Headline erster Ebene, Arial Bold 9,5 pt, ZA 12 pt, farbig maximal 2-zeilig

Dies ist eine Textauszeichnung Arial Bold 7,5 pt, ZA 9,5 pt, schwarz Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feu- isci liquisim do con euisit lutpat ip etum ibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait. • Pedigendi sa dolecab il molore cusaped Arial Regular 7,5 pt, ZA 9,5 pt, schwarz que cum sitiorem ium nihit am voluptae Arial Italic esed magni vellam eatur. • At inibh ectem delit utem dolore tie ta.

Dies ist eine Textauszeichnung Arial Bold 7,5 pt, ZA 9,5 pt, schwarz 70% Tat. Put ilis ad minim etuerci llamet lore feu- isci liquisim do con euisit lutpat ip etum ibh ectem delit utem dolore tie tat iustrud eugait laore endit adit alisci bla feu. • lam, cor aciduis ad tio od dolor secte min Arial Regular 7,5 pt, ZA 9,5 pt, schwarz 70% ut ing exeros nulla consequam in hendion Arial Italic • Acillam quam nulluptat alit, volor ad exero commy niam veliqui.

Muster GmbH Arial Regular 6,5 pt, ZA 5,8 pt, weiß, Musterstraße 12 1. Zeile auf Grundlinienraster 12345 Musterstadt Leerzeile 8,5 pt

contact Max Mustermann phone +49 (0)123 456-12 fax +49 (0)123 456-12 max.mustermann@absender.de www.absender.de

[Seite 95]

Publikationen 95

Infokästen, Tabellen und Grafiken

Wichtige Textstellen oder separate Informationen können mit einer farbigen Fläche hinterlegt werden (siehe Kapitel Überschrift Farbspektrum). Die Infokästen sind 1-spaltig oder 2-spal- tig und können auch im Anschnitt platziert werden. Pis duis nullum nit ut numsandit alit at, consequipit dui eui et, vel dolor se dolesto conse ese dolorem veliqui- Der Text wird um 3 mm eingezogen und hält sich an das pisis nullaorem adit accum aut num in ulla conum qua- Grundlinienraster. tuercil dolortie faccummy nostrud ex et nibh eum et aci- dunt velendre exeriuscil ulputat, commy nit praestrud Für Tabellen und Infografiken wird empfohlen aus drei dolor sequis ecte faccum zzriure cor sustionullan ulput- unterschiedliche Linienstärken zu wählen: Schmale Linien patio coreet lorperci ercipit ad et, sequat ulluptat iuscipit haben eine Stärke von 0,3 pt. oder 0,9 pt. Linienfarbe ist niscillamet ullut nonsequi et velisim ea augiamc. 70 % Schwarz. Kräftige Trennlinien und Akzente haben eine Stärke von 1,6 pt und können auch andersfarbig dargestellt werden.

Mindestschriftgröße für Tabellen und Infografiken ist 7,5 pt. Schriftfarbe ist Schwarz, 70 % Schwarz oder Weiß bei far- bigem Untergrund.

Faccummy nostrud ex et nibhDoloremAccumDolesto
Pis duis nullum3.000.0001.000.0001.000.000
Pis duis nullum40,540,550
Faccummy nostrud ex et nibhDoloremAccumDolesto
Pis duis nullum3.000.0001.000.0001.000.000
Pis duis nullum40,540,550

44,1 45

40

35 30,4 29,5 30

25 20,4 20

15

10

5

1995 2000 2005 2010

[Seite 96]

96 Publikationen

Rückseiten und Broschürenrücken

Die farbige Fläche der Rückseite entspricht der Höhe und Positionierung des farbigen Balkens und des Bildbereichs der Titelseite. Bei umfangreichen Broschüren bleibt die genannte Fläche auf der Rückseite vollflächig farbig oder das Bildmotiv der Titelseite wird bis auf die Rückseite ausgedehnt. Bei Broschüren mit einer geringen Seitenzahl (z.B. 4-Seiter) kann die Fläche für die Platzierung von einem Bildmotiv, Text oder sonstigen Inhalten vorgesehen werden.

Bei allen Positionierungen wird ein Abstand von mindestens 3 Rastereinheiten zu den einzelnen Bereichsflächen und ein Mindestabstand von 2 Rastereinheiten zwischen den platzierten Elementen empfohlen.

Weitere Bestandteile, wie Impressum und Bildnachweise, werden entweder auf der letzten Innenseite, auf der dritten Umschlagsseite oder bei Broschüren mit einer geringen Seitenanzahl auf der Rückseite positioniert. Es ist mög- lich, die Bildnachweise aus Platzgründen in dem Schriftschnitt Arial Narrow zu setzen.

Bereich für die Platzierung von Partnerlogos (z. B. Netzwerke) ohne Kontaktinformationen

Bereich für die Platzierung von sonstigen Inhalten

Investition in Ihre Zukunft! EUROPÄISCHE UNION Bereich für die Platzierung von Absenderlogos ERuergoiopnäaislceh Eern F twoicnkdlsu nfügr Name der Name der und Förderhinweisen (Diese können ggf. auch im O M 1 Te 2 r u l 3 g . s 4 a + te 5 n 4 r i 9 s M s t a ( r u 0 a t s i ) ß o t 1 e e n 2 r s 3 1 t 2 a 4 d 5 t 6-12 O M 1 Te 2 r u l 3 g . s 4 a + te 5 n 4 r i 9 s M s t a ( r u 0 a t s i ) ß o t 1 e e n 2 r s 3 1 t 2 a 4 d 5 t 6-12 G b fü a e r n f R ö k e r B d g e e io r r t l n i n a a , u l e k s o E M fi n n it t a t w e n i l c n z k i e d lu r e t n r v g L o . ä n n d d e e r r E B u e r r o li p n ä u is n c d h B en ra U nd n e io n n b – u r E g u u r n o d p ä d i e sc r h In e v r e F s o ti n ti d o s n s- Innenteil stehen. Dann bleibt der Bereich weiß.) info@absender.de info@absender.de www.absender.de www.absender.de

[Seite 97]

Publikationen 97

Rückseiten und Broschürenrücken

Die zuvor beschriebene Rückseite für DIN A4 wird wie folgt auf DIN lang adaptiert:

Bereich für die Platzierung von Partnerlogos (z. B. Netzwerke) ohne Kontaktinformationen

Bereich für die Platzierung von sonstigen Inhalten

Investition in Ihre Zukunft! EUROPÄISCHE UNION Bereich für die Platzierung von Europäischer Fonds für Name der Name der Regionale Entwicklung Absenderlogos und Förderhinweisen (Diese Organisation Organisation M 12 u 3 s 4 te 5 r s M tr u a s ß te e r s 1 t 2 adt M 12 u 3 s 4 te 5 r s M tr u a s ß te e r s 1 t 2 adt Gefördert aus Mitteln der Länder Berlin und können ggf. auch im Innenteil stehen. Dann bleibt Tel. +49 (0)123 456-12 Tel. +49 (0)123 456-12 Brandenburg und der Investitionsbank Berlin, info@absender.de info@absender.de kofinanziert von der Europäischen Union – der Bereich weiß.) www.absender.de www.absender.de Europäischer Fonds für Regionale Entwicklung.

[Seite 98]

98 Publikationen

Rückseiten und Broschürenrücken

Die zuvor beschriebene Rückseite für DIN A4 wird wie folgt auf das Format 130 mm x 130 mm adaptiert:

Bereich für die Platzierung von Partnerlogos (z. B. Netzwerke) ohne Kontaktinformationen

Bereich für die Platzierung von sonstigen Inhalten

Investition in Ihre Zukunft! Investition in E ER U ue I rg h R oiop O r nä e ai P slce Ä h Z E I e S u rn C F tw k H oicn u E kdl n su U nf f ü N g t r I ! ON G I E n u e v r f e o ö s p r t d i ä t e i i o s rt n c h a sb e u a r s n F M k o i n t B t d e e s l r n li f n ü d , r e E E R k R r o U u e L er g fi R o ä igo np On niäa oa i Pd sn lnc e Äe hz aE Ir e S i l er ne B C F t r w t eH oEi c nv rE nk d l o i l s ut nU w n n f ü N g u ird c InO k e dN l r u B E n r g u a . r n o d p e ä n is b c u h r e g n u U n n d i o d n e r – B un e d re F ic ö h r d fü e r r h d i i n e w P e l i a s t e z n ie ( r D un ie g s e v o k n ö n A n b e s n e n g d g e f. r l a o u g c o h s im Name der Name der O M r u g s a te n r i s s t a ra ti ß o e n 12 O M r u g s a te n r i s s t a ra ti ß o e n 12 Innenteil stehen. Dann bleibt der Bereich weiß.) 12345 Musterstadt 12345 Musterstadt Gefördert aus Mitteln der Länder Berlin und Tel. +49 (0)123 456-12 Tel. +49 (0)123 456-12 Brandenburg und der Investitionsbank Berlin, info@absender.de info@absender.de kofinanziert von der Europäischen Union – www.absender.de www.absender.de Europäischer Fonds für Regionale Entwicklung.

[Seite 99]

Publikationen 99

Rückseiten und Broschürenrücken

Ab einer Rückenstärke von 7 mm wird der Broschürenrü- cken mit einer von unten nach oben aufbauenden Zeile versehen. Dabei steht die Schriftzeile mittig zur Rücken- breite.

Der Broschürenrücken greift die Gestaltung der Titel- und Rückseite auf, so dass die farbige Fläche über den Rü- cken erweitert wird.

Der Beginn der Rückenbeschriftung beträgt 3 Rasterein- heiten zur unteren Begrenzung der Farbfläche.

Die Schriftgröße der Headlinezeile beträgt 9,5 pt und ist in Arial Bold gesetzt. Schriftfarbe ist Weiß.

sletitnerühcsorB sed enildaeH eid thets reiH sletitnerühcsorB sed enildaeH eid thets reiH 7 mm Rückenstärke 10 mm Rückenstärke

Beginn der Rückenbeschriftung 3 RE = 9 mm zum unteren Rand der Farbfläche

[Seite 100]

100 Publikationen

DIN lang Einladungskarte

Positionierungen im Raster

Für eine Einladungskarte sind bis auf bestimmte Mindestanforderungen keine festen Layoutprinzipien vorgesehen, sodass die Fläche frei gestaltet werden kann. Folgende Mindestanforderungen sind zu beachten:

• Die Dachmarke wird immer oben rechts positioniert. Die Leit- bzw. Businessmarke kann variabel unten rechts oder oben horizontal neben der Dachmarke platziert werden. Die Dachmarken-Schutzzone ist bei der Gestaltung der Einladungskarte zu berücksichtigen. • Headlines, Sublines und Fließtexte werden in der Hausschrift Arial gesetzt. Schriftgrößen und Zeilenabstände können frei gewählt werden. • Es dürfen nur die im Farbspektrum definierten Farben verwendet werden.

Folgende Vermaßungen gelten für eine querformatige Einladungskarte im DIN lang Format (210 mm x 105 mm):

❶ ❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 6,3 mm Abstand zum ❶ rechten und oberen Rand ❷ platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 48,3 mm.

❸ Die Businessmarke wird mit 3 RE = 6,3 mm zum rechten ❹ Rand und 4 RE = 8,4 mm zum THE GERMAN CAPITAL REGION unteren Rand platziert. more value for your investment ❸ ❹ Die Businessmarke hat eine Höhe von 3 RE = 6,3 mm und ist 26 RE = 54,6 mm breit. ❶ ❹ ❶ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❷

[Seite 101]

101

Anzeigen, Plakate, Postkarten

DIN A4 Anzeigen im Hochformat Positionierungen im Raster .......................................................................................103

DIN A5 Anzeigen im Hochformat Positionierungen im Raster .......................................................................................105

DIN A5 Anzeigen im Querformat Positionierungen im Raster .......................................................................................106

DIN lang Anzeigen im Hochformat Positionierungen im Raster .......................................................................................107

DIN A0 Plakat – 841 mm x 1189 mm Positionierungen im Raster .......................................................................................108

DIN A1 Plakat – 594 mm x 841 mm Positionierungen im Raster .......................................................................................109

DIN A2 Plakat – 420 mm x 594 mm Positionierungen im Raster .......................................................................................110

DIN A3 Plakat – 297 mm x 420 mm Positionierungen im Raster .......................................................................................111

DIN A6 Postkarte im Hochformat – 105 mm x 148 mm Positionierungen im Raster .......................................................................................112

DIN A6 Postkarte im Querformat – 148 mm x 105 mm Positionierungen im Raster .......................................................................................113

Beispielanwendungen .............................................................................................114

[Seite 102]

102 Anzeigen, Plakate, Postkarten

DIN A4 Anzeigen im Hochformat

Positionierungen im Raster

Für Anzeigen sind bis auf bestimmte Mindestanforderungen keine festen Layoutprinzipien vorgesehen, wobei es zu empfehlen ist, das Linienelement mit aufzunehmen.

Folgende Mindestanforderungen sind zu beachten: • Die Dachmarke wird immer oben rechts gesetzt. Die Leit- bzw. Businessmarke wird unten rechts platziert. • Headlines, Sublines und Fließtexte werden in der Hausschrift Arial gesetzt. Schriftgrößen und Zeilenabstände können frei gewählt werden. • Es dürfen nur die im Farbspektrum definierten Farben verwendet werden.

❶ Die Dachmarke wird mit einem Ab-

❶ Die Dachmarke wird mit einem Ab- stand von 3 RE = 9 mm zum rechten und oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 69 mm.

❸ Der optional zu nutzende weiße Balken der Dachmarkenzone hat eine Höhe von 17 RE = 48 mm.

❹ Der optional zu nutzende untere wei- ße Bereich hat eine Höhe von 10 RE = 30 mm.

Hier kann auf der linken Seite ein Förderhinweis platziert werden. Dabei ist darauf zu achten, dass die Schutzzone der danebenstehenden Businessmarke berücksichtigt wird.

❺ Die Businessmarke hat eine Breite von 26 RE = 78 mm.

❻ Die Leit- oder Businessmarke wird mit 3 RE = 9 mm zum Seitenrand und 4 RE = 12 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Submarke, ein Clus- teranbinder oder das Logo einer ge- meinsamen Institution oder Projektes

❶ ❼ ❶ ❸ ❷
❺ THE GERMAN CAPITAL REGION ❹ more value for your investment ❻

stehen.

❼ Auf der Höhe der Dachmarke dürfen keine weiteren Logos Dritter platziert werden.

[Seite 103]

Anzeigen, Plakate, Postkarten 103

DIN A4 Anzeigen im Hochformat

Variante mit Marke in Kastenelement ❶ Die Leit- oder Businessmarke kann auch in ein Kastenelement (Höhe 10 RE = 30mm) platziert werden.

10 RE = 30mm) platziert werden. Die Breite dieses Elements passt sich entsprechend der Länge der Marke inkl. Schutzzone an.

❷ Die Marke wird mit 3 RE = 9 mm zum oberen und seitlichen Rand und 4 RE = 12 mm zum unteren Rand platziert. Die Businessmarke kann als Positiv auf Weiß oder al- ternativ als Negativ auf Rot stehen.

.

THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
❶ ❷ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

[Seite 104]

104 Anzeigen, Plakate, Postkarten

DIN A5 Anzeigen im Hochformat

Positionierungen im Raster

Folgende Abstände und Größen der Elemente werden auf einer hochformatigen Anzeige im DIN A5 Format, wie unten dargestellt, verwendet. Hier kann je nach Bedarf aus den zuvor genannten Anzeigenvarianten gewählt werden. Die zu beachtenden Mindestanforderungen sind der S. 103 zu entnehmen. Für die frei zu gestaltende Fläche, wird empfohlen das Linienelement mit aufzunehmen.

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 6 mm Abstand zum rechten und oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 46 mm.

❸ Der weiße Balken der Dachmarken- zone hat eine Höhe von 17 RE = 34 mm.

❹ Der optional zu verwendende untere weiße Bereich für die Businessmarke bzw. nachgeordnete Logos hat eine Höhe von 10 RE = 20 mm.

❺ Die Businessmarke hat eine Breite von 26 RE = 52 mm.

❻ Die Businessmarke wird mit einem Abstand von 3 RE = 6 mm zum Seitenrand und 4 RE = 8 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Sub- marke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institution oder Projektes stehen.

Angaben zur Platzierung eines För- derhinweises siehe Seite 103.

❶ ❶ ❷
❺ THE GERMAN CAPITAL REGION ❹ more value for your investment ❻

[Seite 105]

Anzeigen, Plakate, Postkarten 105

DIN A5 Anzeigen im Querformat

Positionierungen im Raster

Folgende Abstände und Größen der Elemente werden auf einer querformatigen Anzeige im DIN A5 Format, wie unten dargestellt, verwendet. Auch hier stehen, wie bereits für das DIN A4 Format gezeigt, weitere Anzeigenvarianten zur Verfügung. Die zu beachtenden Mindestanforderungen sind der S. 103 zu entnehmen. Auch hier ist im zu gestaltenden Bereich die Platzierung des Linienelements wünschenswert.

❶ ❶ ❸ ❷
❺ THE GERMAN CAPITAL REGION ❹ more value for your investment ❻

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 6 mm Abstand ❻ Die Businessmarke wird mit 3 RE = 6 mm zum zum rechten und oberen Rand platziert. Seitenrand und 4 RE = 8 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine ❷ Die Dachmarke hat eine Breite von Submarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer 23 RE = 46 mm. gemeinsamen Institution oder Projektes stehen.

❸ Der optional zu verwendende weiße Balken der Angaben zur Platzierung eines Förderhinweises Dachmarkenzone hat eine Höhe von 17 RE = siehe Seite 103. 34 mm.

❹ Der optional zu verwendende untere weiße Bereich hat eine Höhe von 10 RE = 20 mm.

❺ Die Businessmarke hat eine Breite von 26 RE = 52 mm.

[Seite 106]

106 Anzeigen, Plakate, Postkarten

DIN lang Anzeigen im Hochformat

Positionierungen im Raster

Folgende Abstände und Größen der Elemente werden auf einer hochformatigen Anzeige im DIN lang Format, wie unten dargestellt, verwendet. Die beim DIN A4 Format gezeigten möglichen Anzeigenlayouts werden auf das DIN lang Format adaptiert. Die zu beachtenden Mindestanforderungen sind der S. 103 zu entnehmen. Für die frei zu gestalten- de Fläche wird empfohlen, das Linienelement mit aufzunehmen.

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 6,3 mm Abstand zum rechten und oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite 23 RE = 48,3 mm.

❸ Der weiße Balken der Dachmarkenzone hat eine Höhe von 16 RE = 33,6 mm.

❹ Der optional zu verwendende untere weiße Bereich für die Businessmarke bzw. nachgeordnete Logos hat eine Höhe von 10 RE = 21 mm.

❺ Die Businessmarke hat Breite von 26 RE = 54,6 mm.

❻ Die Businessmarke wird mit 3 RE = 6,3 mm zum Seitenrand und 4 RE = 8,4 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Submarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institution oder Projektes stehen.

Angaben zur Platzierung eines Förderhinweises siehe Seite 103.

❶ ❶ ❸ ❷
❺ THE GERMAN CAPITAL REGION ❹ more value for your investment ❻

[Seite 107]

Anzeigen, Plakate, Postkarten 107

DIN A0 Plakat – 841 mm x 1189 mm

Positionierungen im Raster

Für Plakate in den Formaten DIN A0, DIN A1, DIN A2 und DIN A3 im Hochformat sind bis auf bestimmte Mindestanfor- derungen keine festen Layoutprinzipien vorgesehen, wobei es zu empfehlen ist, das Linienelement mit aufzunehmen.

Folgende Mindestanforderungen sind zu beachten: • Die Dachmarke wird immer oben rechts gesetzt. Die Leit-, Business- oder Submarke wird unten rechts platziert. • Headlines, Sublines und Fließtexte werden in der Hausschrift Arial gesetzt. Schriftgrößen und Zeiltenabstände können frei gewählt werden. • Es dürfen nur die im Farbspektrum definierten Farben verwendet werden.

❶ Die Dachmarke wird mit 4 RE = 48 mm Abstand zum rechten und oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 276 mm.

❸ Der weiße Balken der Dachmarkenzo- ne hat eine Höhe von 18 RE = 216 mm.

❹ Der optional zu verwendende untere weiße Bereich für die Businessmarke bzw. nachgeordnete Logos hat eine Höhe von12 RE = 144 mm.

Hier kann auf der linken Seite ein För- derhinweis platziert werden. Dabei ist darauf zu achten, dass die Schutzzone der danebenstehenden Businessmar- ke berücksichtigt wird.

❺ Die Businessmarke hat eine Breite von 26 RE = 312 mm.

❻ Die Businessmarke wird mit einem Abstand von 4 RE = 48 mm zum Seitenrand und 5 RE = 60 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Submarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institution oder Projektes

❶ ❶ ❷
❺ THE GERMAN CAPITAL REGION ❹ more value for your investment ❻

gemeinsamen Institution oder Projektes stehen.

[Seite 108]

108 Anzeigen, Plakate, Postkarten

DIN A1 Plakat – 594 mm x 841 mm

Positionierungen im Raster

Folgende Abstände und Größen der Elemente werden auf einem hochformatigen DIN A1 Plakat, wie unten dargestellt, verwendet. Die zu beachtenden Mindestanforderungen sind der S. 108 zu entnehmen. Für die frei zu gestaltende Flä- che wird empfohlen, das Linienelement mit aufzunehmen.

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 35,64 mm Abstand zum rechten und oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 17 RE = 201,96 mm.

❸ Der optional zu verwendende weiße Balken der Dachmarken zone hat eine Höhe von 13 RE = 154,44 mm.

❹ Der optional zu verwendende untere weiße Bereich hat eine Höhe von ca. 9 RE = 104,45 mm.

❺ Die Businessmarke hat eine Breite von 19 RE = 225,72 mm.

❻ Die Businessmarke wird mit einem Abstand von 3 RE = 35,64 mm zum Sei- tenrand und ca. 4 RE = 44,95 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Submarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institution oder Projektes stehen.

Angaben zur Platzierung eines Förder- hinweises siehe Seite 108.

❶ ❶ ❷
❺ THE GERMAN CAPITAL REGION ❹ more value for your investment ❻

[Seite 109]

Anzeigen, Plakate, Postkarten 109

DIN A2 Plakat – 420 mm x 594 mm

Positionierungen im Raster

Folgende Abstände und Größen der Elemente werden auf einem hochformatigen DIN A2 Plakat, wie unten dargestellt, verwendet. Die zu beachtenden Mindestanforderungen sind der S. 108 zu entnehmen. Für die frei zu gestaltende Flä- che wird empfohlen, das Linienelement mit aufzunehmen.

❶ Die Dachmarke wird mit 4 RE = 24 mm Abstand zum rechten und oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 138 mm.

❸ Der optional zu verwendende weiße Balken der Dachmarkenzone hat eine Höhe von 18 RE = 108 mm.

❹ Der optional zu verwendende untere weiße Bereich für die Businessmarke bzw. nachgeordnete Logos hat eine Höhe von 12 RE = 72 mm.

❺ Die Businessmarke hat eine Breite von 26 RE = 156 mm.

❻ Die Businessmarke wird mit einem Abstand von 4 RE = 24 mm zum Seitenrand und 5 RE = 30 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Submarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institution oder Projektes stehen.

Angaben zur Platzierung eines Förder- hinweises siehe Seite 108.

❶ ❶ ❷
❹ ❺ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❻

[Seite 110]

110 Anzeigen, Plakate, Postkarten

DIN A3 Plakat – 297 mm x 420 mm

Positionierungen im Raster

Folgende Abstände und Größen der Elemente werden auf einem hochformatigen DIN A3 Plakat, wie unten dargestellt, verwendet. Die zu beachtenden Mindestanforderungen sind der S. 108 zu entnehmen. Für die frei zu gestaltende Flä- che wird empfohlen, das Linienelement mit aufzunehmen.

❶ ❶ Die Dachmarke wird mit 4 RE = 12 mm Abstand zum rechten und oberen Rand ❶ ❸ platziert.

❷ ❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 31 RE = 93 mm.

❸ Der optional zu verwendende weiße Balken der Dachmarken zone hat eine Höhe von 22 RE = 66 mm.

❹ Der optional zu verwendende untere weiße Bereich hat eine Höhe von 13 RE = 39 mm.

❺ Die Businessmarke hat eine Breite von 34 RE = 102 mm.

❻ Die Businessmarke wird mit einem Abstand von 4 RE =12 mm zum Seitenrand und 5 RE = 15 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Submarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institu tion oder Projektes stehen.

Angaben zur Platzierung eines Förder- hinweises siehe Seite 108. ❹ ❺ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❻

[Seite 111]

Anzeigen, Plakate, Postkarten 111

DIN A6 Postkarte im Hochformat – 105 mm x 148 mm

Positionierungen im Raster

Für DIN A6 Postkarten im Hoch- und Querformat sind bis auf bestimmte Mindestanforderungen keine festen Layout- prinzipien vorgesehen, wobei es zu empfehlen ist, das Linienelement mit aufzunehmen.

Folgende Mindestanforderungen sind zu beachten: • Die Dachmarke wird immer oben rechts gesetzt. Die Leit- bzw. Businessmarke wird unten rechts platziert. • Headlines, Sublines und Fließtexte werden in der Hausschrift Arial gesetzt. Schriftgrößen und Zeiltenabstände können frei gewählt werden. • Es dürfen nur die im Farbspektrum definierten Farben verwendet werden.

❶ ❶ Die Dachmarke wird mit 6 RE = 6 mm Abstand zum rechten und oberen Rand ❸ ❶ platziert. THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❷ Die Dachmarke hat eine Breite von ❷ 35 RE = 35 mm.

❸ Der optional zu verwendende weiße Balken der Dachmarken zone hat eine Höhe von 28 RE = 28 mm.

❹ Der optional zu verwendende weiße Bereich hat eine Höhe von 18 RE = 18 mm.

Hier kann auf der linken Seite ein För- derhinweis platziert werden. Dabei ist darauf zu achten, dass die Schutzzone der danebenstehenden Businessmar- ke berücksichtigt wird.

❺ Die Businessmarke hat eine Breite von 39 RE = 39 mm.

❻ Die Businessmarke wird mit einem Abstand von 6 RE = 6 mm zum Sei- tenrand und 7 RE = 7 mm zum unte- ren Rand platziert. Alternativ kann an ❹ ❺ THE GERMAN CAPITAL REGION dieser Position eine Clustermarke, ein more value for your investment ❻ Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institu tion oder Projektes stehen.

[Seite 112]

112 Anzeigen, Plakate, Postkarten

DIN A6 Postkarte im Querformat – 148 mm x 105 mm

Positionierungen im Raster

Folgende Abstände und Größen der Elemente werden auf einer querformatigen Postkarte im DIN A6 Format, wie un- ten dargestellt, verwendet. Die zu beachtenden Mindestanforderungen sind der S. 112 zu entnehmen. Für die frei zu gestaltende Fläche wird empfohlen, das Linienelement mit aufzunehmen.

❶ ❶ Die Dachmarke wird mit einem ❶ Abstand von 6 RE = 6 mm Abstand ❸ zum rechten und oberen Rand plat- ❷ ziert. Aufgrund des Querformats ist hier auch die Verortung der Horizon- talvariante der Dachmarke mit Busi- nessmarke möglich.(siehe unten)

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 35 RE = 35 mm.

❸ Der optional zu verwendende weiße Balken der Dachmarken- zone hat eine Höhe von 26 RE = 26 mm. ❹ ❺ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❻ ❹ Der optional zu verwendende weiße Bereich hat eine Höhe von 18 RE = 18 mm.

Hier kann ein Förderhinweis plat- THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ziert werden. Dabei ist darauf zu achten, dass die Schutzzone der danebenstehenden Businessmar- ke berücksichtigt wird.

❺ Die Businessmarke hat eine Breite von 39 RE = 39 mm.

❻ Die Businessmarke wird mit einem Abstand von 6 RE = 6 mm zum Seitenrand und 7 RE = 7 mm zum unteren Rand platziert. Alterna- tiv kann an dieser Position eine Submarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institu tion oder Projektes stehen.

[Seite 113]

Anzeigen, Plakate, Postkarten 113

Beispielanwendungen

Im Folgenden werden Beispiele für Anzeigen, Poster und Postkarten für verschiedene Formate gezeigt. Grundsätzlich können auch andere Formate (etwa Roll-ups und Messewände), die stark auf Bildwirkung setzen, nach diesen Vorga- ben gestaltet werden.

Positiv variante der Marken Positiv- und Negativvariante Negativvariante der Marken der Marken

7 8

Conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam coreriurem

Hier steht eine SublineInibh ea feugue ming eugueros ent irit iurem zzriusto con elendre doloborem ipissis dit, vel dolorem nostrud tet in erostrud ea faci erostin vullaor ercincilit adip exeraesse tionsecte et ipsusto odoluptat adit laoreet loborpero commy nonum doloreet, volor iure dignit adio et wis num verosto consequis essim quisi:

• susto odoluptat adit laoreet loborpero commy nonum • con elendre doloborem ipissis dit • vel dolorem nostrud tet • Um zzriustio conum dolessenibh etum • amcommo luptat aut prat prate mod te • faccumsan hendreetum vel iustrud exer

conse dolorem zzrit velent del conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit et augait at lor ilit

Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriurem vendreet. conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriurem vendreet. Lorperatis ecte dolor sectem delit lut inci eugiam quipsustrud. Dunt accum nul- Lorperatis ecte dolor sectem delit lut inci eugiam quipsustrud. Dunt accum nul- put vulput praesto do conulla aliquis del iurem zzrit, sed tem dolorti sciduip sus- put vulput praesto do conulla aliquis del iurem zzrit, sed tem dolorti sciduip sus- tionse molorem zzrit ver se dolenis ad ercing eu faccumsandre del ing enis ero tionse molorem zzrit ver se dolenis ad ercing eu faccumsandre del ing enis ero odio odiamco mmodolenibh eugait, quat laorem diam adit. odio odiamco mmodolenibh eugait, quat laorem diam adit.

Investition in Ihre Zukunft! Investition in Ihre Zukunft! E ER U uerg R oiop O näai P slce Ä h E I e S rn C Ftw H oicn E kdl su U nfü N gr ION GuEE nun edrt f wo ö dp r ic deäk eri ls r u It cn n h av geeu .nsst iM Ution itni t o esn lbn a– dn E ekr u BL roeä prnläidni e s, c rk hoB efie rnr l Fain on nzuid nes dr t f B üvor r anR n edd gee irn o b n u a r le g THE GE m R or M e A va N lu e C f A o P r y IT o A ur L i n R v E es G tm IO en N t E ER U uerg R oiop O näai P slce Ä h E I e S rn C Ftw H oicn E kdl su U nfü N gr ION GuEE nun edrt f wo ö dp r ic deäk eri ls r u It cn n h av geeu .nsst iM Ution itni t o esn lbn a– dn E ekr u BL roeä prnläidni e s, c rk h Boefie rnr l Fain on nzuid nes drt f Bvüor r a nR n edd gee irn o b n u a r le g THE GE m R or M e A va N lu e C f A o P r y IT o A ur L i n R v E es G tm IO en N t THE GE m R o M re A v N alu C e A fo P r I y T o A ur L i n R v E es G tm IO en N t

Positivvarianten der Marken Positiv- und Negativvariante der Marken mit Businessmarke in Kastenelement mit Businessmarke in Kastenelement

10

conse dolorem zzrit velent del conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit et augait at lor ilit

Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriurem vendreet. conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriurem vendreet. Lorperatis ecte dolor sectem delit lut inci eugiam quipsustrud. Dunt accum nul- Lorperatis ecte dolor sectem delit lut inci eugiam quipsustrud. Dunt accum nul- put vulput praesto do conulla aliquis del iurem zzrit, sed tem dolorti sciduip sus- put vulput praesto do conulla aliquis del iurem zzrit, sed tem dolorti sciduip sus- tionse molorem zzrit ver se dolenis ad ercing eu faccumsandre del ing enis ero tionse molorem zzrit ver se dolenis ad ercing eu faccumsandre del ing enis ero odio odiamco mmodolenibh eugait, quat laorem diam adit. odio odiamco mmodolenibh eugait, quat laorem diam adit.

THE GERMAN CAPITAL REGION THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment more value for your investment

[Seite 114]

114 Anzeigen, Plakate, Postkarten

Beispielanwendungen

11 12 13

conse dolorem zzrit velent del conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit et augait at lor ilit

Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna conse dolorem zzrit velent del c L o o n r s p e e d ra o t l i o s r e e c m te z d zr o it lo v r e s le e n c t t e d m el d e e t l a it u lu g t a i i n t c a i t e lo u r g i i l a it m w i q s u c i i p lla su m s , t r c u o d re . r D iu u r n e t m a c v c e u n m dr e n e u t l- . c L o o n r s p e e d ra o t l i o s r e e c m te z d zr o it lo v r e s le e n c t t e d m el d e e t l a it u lu g t a i i n t c a i t e lo u r g i i l a it m w i q s u c i i p lla su m s , t r c u o d re . r D iu u r n e t m a c v c e u n m dr e n e u t l- . et augait at lor ilit p t u io t n v s u e lp m u o t l p o r r a e e m s t z o z d ri o t v c e o r n s u e ll a d o a l l e iq n u is is a d d e l e i r u c r i e n m g e z u z r f i a t, c s c e u d m t s e a m n d d r o e l o d r e ti l s in c g id e u n ip is s e u r s o - p t u io t n v s u e lp m u o t l p o r r a e e m s t z o z d ri o t v c e o r n s u e ll a d o a l l e iq n u is is a d d e l e i r u c r i e n m g e z u z r f i a t, c s c e u d m t s e a m n d d r o e l o d r e ti l s in c g id e u n ip is s e u r s o - odio odiamco mmodolenibh eugait, quat laorem diam adit. odio odiamco mmodolenibh eugait, quat laorem diam adit. Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriurem vendreet. Lorperatis ecte dolor sectem delit lut inci eugiam quipsustrud. Dunt accum nul- put vulput praesto do conulla aliquis del iurem zzrit, sed tem dolorti sciduip sus- tionse molorem zzrit ver se dolenis ad ercing eu faccumsandre del ing enis ero odio odiamco mmodolenibh eugait, quat laorem diam adit.

Investition in Ihre Zukunft! Investition in Ihre Zukunft! E ER U uerg R oiop O näai P slce Ä h E I e S rn C Ftw H oicn E kdl su U nfü N gr ION GuEE nun edrt f wo ö dp r ic deäk eri ls r u It cn n h av geeu .nsst iM Ution itni t o esn lbn a– dn E ekr u BL roeä prnläidnis e, c rk hoB efie rnr l Fain on nzuid nes drt f Bvüor ra nR n edd gee irn o b n u a r le g THE GERMAN e x C ce A ll P en IT ce A i L n R ph E o G to I n O ic N s E ER U uerg R oiop O näai P slce Ä h E I e S rn C Ftw H oicn E kdl su U nfü N gr ION GuEE nun edrt f wo ö dp r ic deäk eri ls r u It cn n h av geeu .nsst iM Ution itni t o esn lbn a– dn E ekr u BL roeä prnläidni e s, c rk h Boefie rnr l Fain on nzuid nes drt f Bvüor r a nR n edd gee irn o b n u a r le g THE GERMAN e x C ce A ll P en IT ce A i L n R ph E o G to I n O ic N s THE GERMAN e x C ce A ll P en IT ce A i L n R ph E o G to I n O ic N s

14 15

conse dolorem zzrit velent del conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit et augait at lor ilit

Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriurem vendreet. conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriurem vendreet. Lorperatis ecte dolor sectem delit lut inci eugiam quipsustrud. Dunt accum nul- Lorperatis ecte dolor sectem delit lut inci eugiam quipsustrud. Dunt accum nul- put vulput praesto do conulla aliquis del iurem zzrit, sed tem dolorti sciduip sus- put vulput praesto do conulla aliquis del iurem zzrit, sed tem dolorti sciduip sus- tionse molorem zzrit ver se dolenis ad ercing eu faccumsandre del ing enis ero tionse molorem zzrit ver se dolenis ad ercing eu faccumsandre del ing enis ero odio odiamco mmodolenibh eugait, quat laorem diam adit. odio odiamco mmodolenibh eugait, quat laorem diam adit.

THE GERMAN CAPITAL REGION THE GERMAN CAPITAL REGION excellence in ict • media • creative industries excellence in photonics

[Seite 115]

Anzeigen, Plakate, Postkarten 115

Beispielanwendungen

conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit

Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna conse dolo- conse dolorem zzrit velent del conse dolorem zzrit velent del rem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, et augait at lor ilit et augait at lor ilit coreriurem vendreet. Lorperatis ecte dolor sec- tem delit lut inci eugiam quipsustrud. Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna conse dolo- molessed tissequis dolore magna conse dolo- rem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, rem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriurem vendreet. Lorperatis ecte dolor sec- coreriurem vendreet. Lorperatis ecte dolor sec- tem delit lut inci eugiam quipsustrud. tem delit lut inci eugiam quipsustrud.

THE GERMAN CAPITAL REGION THE GERMAN CAPITAL REGION THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment more value for your investment more value for your investment

conse dolorem zzrit velent del conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit et augait at lor ilit

Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna conse dolo- molessed tissequis dolore magna conse dolo- rem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, rem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriurem vendreet. Lorperatis ecte dolor sec- coreriurem vendreet. Lorperatis ecte dolor sec- tem delit lut inci eugiam quipsustrud. tem delit lut inci eugiam quipsustrud.

THE GERMAN CAPITAL REGION THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment more value for your investment

[Seite 116]

116 Anzeigen, Plakate, Postkarten

Beispielanwendungen

Orperatis ecte dolortem delit lut inci eugiam Orperatis ecte dolortem delit lut inci eugiam

Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriu- magna conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriu- rem vendreet. Lorperatis ecte dolor sectem delit lut inci eugiam. rem vendreet. Lorperatis ecte dolor sectem delit lut inci eugiam.

THE GERMAN CAPITAL REGION THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment more value for your investment

Orperatis ecte dolortem delit lut inci eugiam

Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriu- rem vendreet. Lorperatis ecte dolor sectem delit lut inci eugiam. Amcommy nos dolutate vero od euipit, consenim iustissequi tat iusci te consed dolor ipit praesed dolobor adigna feu facil esse consequate voloreet prat ilit vul- Orperatis ecte dolortem delit lut inci eugiam lum iureros eros dolorer.

Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriu- rem vendreet. Lorperatis ecte dolor sectem delit lut inci eugiam.

THE GERMAN CAPITAL REGION THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment more value for your investment

Orperatis ecte dolortem delit lut inci eugiam zzrit velent del

Xer auguer adip elit dio consed diat. Duipsum molessed tissequis dolore magna conse dolorem zzrit velent del et augait at lor ilit wiscillam, coreriu- rem vendreet. Lorperatis ecte dolor sectem delit lut inci eugiam.

THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

[Seite 117]

Anzeigen, Plakate, Postkarten 117

Beispielanwendungen

Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

[Seite 118]

118

PowerPoint Präsentation

Aufbau ......................................................................................................................120

Folienübersicht 4:3 ..................................................................................................122

Clusterspezifische Präsentationen ........................................................................124

[Seite 119]

PowerPoint Präsentation 119

Aufbau

Sowohl für das Seitenformat 16:9 als auch 4:3 sind grundlegende Elemente für Titel- sowie für Inhaltsfolien festgelegt. In den erstellten PowerPoint Vorlagen sind die verschiedenen Folientypen angelegt und die Verortung der einzelnen Elemente definiert. Folgende Punkte sind fest in die Dokumentenvorlage integriert und unveränderbar:

• Platzierung des roten Balkens mit dem Linienelement auf der Titel- und auf den Inhaltsfolien • Platzierung des Förderhinweises (wenn erforderlich) auf der Titelfolie • Platzierung der Dachmarke • Platzierung der Fußzeile im roten Balken (außer auf der Titelfolie) • das 2:3-Verhältnis bei zwei Bildern auf der Titelfolie

Folgende Schriftgrößenempfehlungen werden gemacht:

Titelseiten: Headline 26 pt Bold Subline 20 pt Regular

Inhaltsseiten: • Headline 1. Ebene 24 pt Bold • Headline 2. Ebene 14 pt Regular • Fließtext 14 pt Regular, einfacher Zeilenabstand • zentrale Botschaften 24 pt Regular, doppelter Zeilenabstand • Fußzeile 9 pt Regular • Themenzeile 16 pt Regular

[Seite 120]

120 PowerPoint Präsentation

Aufbau

Beispiel 4:3 Format: ❶ Die Dachmarke mit Businessmarke Titelfolie wird mit einem Abstand von 1,1 cm zum rechten und 0,7 cm zum oberen

zum rechten und 0,7 cm zum oberen Rand platziert. Das zusammengesetz- te Logoelement ist 12,4 cm breit und 1,9 cm hoch.

❷ Der weiße Balken der Dachmarken- zone hat eine Höhe von 3,8 cm.

❸ Bei zwei Motiven auf einer Titelseite beträgt der Bildzwischenabstand ca. 0,4 cm. Die Bildbreiten betragen 10 cm und 15 cm. Die Bildhöhe liegt bei 8,3 cm.

❹ Der rote Balken mit dem Linienele- ment hat eine Höhe von 3,5 cm.

❷ THE GERMAN CAPITAL REGION ❶ more value for your investment
Dies ist eine Headline ❹ Hier steht eine Subline Gefördert aus Mitteln der Länder Berlin und Brandenburg und der Investitionsbank Berlin, ❺
kofinanziertvon der Europäischen Union –Europäischer Fonds für Regionale Entwicklung.

ment hat eine Höhe von 3,5 cm. Head- und Subline sind negativ gesetzt und rechtsbündig ausgerich- tet. Das Textelement ist 1,1 cm vom rechten Rand entfernt.

❺ An dieser Position kann alternativ eine Submarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Instituti- on oder Projektes stehen.

Beispiel 4:3 Format: ❶ Als unveränderliches Element hat der Inhaltsfolie rote Balken der Fußzeile eine Höhe von 1,25 cm.

Thema 1: Beispielname ❷ Der Contentbereich beginnt mit einem ❷ Headline 1. Ebene, oberen Abstand von 3,9 cm. maximal zweizeilig Headline 2. Ebene ❸ Die Ränder rechts und links betragen Fließtext ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit jeweils 1,1 cm. Der Abstand zum Fuß- Aufzählung 1. Ebene ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam zeilenbalken beträgt 0,5 cm. • Aufzählung 2. Ebene ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam Bei zwei Motiven auf einer Inhaltsseite ❸ Fließtext ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere ❸ ist der Bildzwischenabstand ca. 0,5 facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit Aufzählung nummeriert 1. Ebene ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci cm groß. Die Bilder sind jeweils ca. nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam • Aufzählung nummeriert 2. Ebene ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam 11,5 cm breit.

❸ Name der Organisation | Datum | Titel des Vortrages Seite 4

[Seite 121]

PowerPoint Präsentation 121

Folienübersicht 4:3

Titelfolie mit einem Bild Titelfolie mit zwei Bildern

THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

Dies ist eine Headline Hier steht eine Subline

Gefördert aus Mitteln der Länder Berlin und Brandenburg und der Investitionsbank Berlin, kofinanziertvon der Europäischen Union –Europäischer Fonds für Regionale Entwicklung.

THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
Dies ist eine Headline Hier steht eine Subline Gefördert aus Mitteln der Länder Berlin und Brandenburg und der Investitionsbank Berlin,
kofinanziertvon der Europäischen Union –Europäischer Fonds für Regionale Entwicklung.

Inhaltsfolie mit Text, 1-spaltig Inhaltsfolie mit zentralen Botschaften

Thema 1: Beispielname Thema 1: Beispielname

Headline 1. Ebene, maximal zweizeilig Headline 2. Ebene Erste These für die Diskussion Fließtext ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit Aufzählung 1. Ebene ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam Noch eine These für die Diskussion • Aufzählung 2. Ebene ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam Noch eine These für die Diskussion Fließtext ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit Aufzählung nummeriert 1. Ebene ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam Noch eine These für die Diskussion • Aufzählung nummeriert 2. Ebene ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam

Name der Organisation | Datum | Titel des Vortrages Seite 4 Name der Organisation | Datum | Titel des Vortrages Seite 9

[Seite 122]

122 PowerPoint Präsentation

Folienübersicht 4:3

Neben Bildern ist es auch möglich, Diagramme, Grafiken oder Tabellen zu platzieren. Diese können in der Höhe und Breite variieren. Die Verwendung der Themenzeile sowie der Headline ist optional.

Inhaltsfolie mit vollflächigem Bild Inhaltsfolie mit zwei Bildern

Thema 1: Beispielname Thema 1: Beispielname

Name der Organisation | Datum | Titel des Vortrages Seite 10 Name der Organisation | Datum | Titel des Vortrages Seite 6

Inhaltsfolie mit Text und Bild, Variante 1 Inhaltsfolie mit Text und Bild, Variante 2

Thema 1: Beispielname Thema 1: Beispielname

Headline 1. Ebene, Headline 1. Ebene, maximal zweizeilig maximal zweizeilig Headline 2. Ebene Headline 2. Ebene

Fließtext ad ea con et in heniam irilla am, Fließtext ad ea con et in heniam irilla am,

volent nullam vel in hendret estisci nusqual in volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual

in situae prodere ad ea con et in heniam irilla am, in situae prodere ad ea con et in heniam irilla am, volent volent

Name der Organisation | Datum | Titel des Vortrages Seite 7 Name der Organisation | Datum | Titel des Vortrages Seite 8

[Seite 123]

PowerPoint Präsentation 123

Clusterspezifische Präsentationen

Je nach Cluster wird die PowerPoint Präsentation farblich angepasst. Die entsprechende Clusterfarbe findet sich in den Überschriften erster Ebene sowie den farbigen Balken auf den Titelseiten und in der Fußzeile der Inhaltsseiten wieder. Für jedes Cluster wurde eine den Vorgaben entsprechende Präsentationsvorlage angelegt.

Es ist bei den einzelnen Clustern möglich, anstatt eines Bildes auf den Titelseiten und in den Fußzeilen den entspre- chenden Scherenschnitt zu verwenden.

Beispiel 4:3 Format: TTHHEE GGEERRMMAANN CCAAPPIITTAALL RREEGGIIOONN excellenmceo rine lvifaelu sec ifeonr cyeosu &r ihnevaelsthtmcaernet Titelfolie

Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline

Gefördert aus Mitteln der Länder Berlin und Brandenburg und der Investitionsbank Berlin, kofinanziertvon der Europäischen Union –Europäischer Fonds für Regionale Entwicklung.

Beispiel 4:3 Format: Thema 1: Beispielname Inhaltsfolie Headline 1. Ebene, maximal zweizeilig Headline 2. Ebene

Fließtext ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit Aufzählung 1. Ebene ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam • Aufzählung 2. Ebene ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam

Fließtext ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit Aufzählung nummeriert 1. Ebene ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam • Aufzählung nummeriert 2. Ebene ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam vel in hendret estisci nusqual in situae prodere facit ad ea con et in heniam irilla am, volent nullam

Name der Organisation | Datum | Titel des Vortrages Seite 3

[Seite 124]

124

Präsentationsinstrumente

Roll-up – 1000 mm x 2200 mm Positionierungen im Raster .......................................................................................126 Darstellung mit zusätzlicher Logoleiste bzw. Förderhinweis .....................................128 Typografie ..................................................................................................................129 Beispielmotive ...........................................................................................................130

Roll-up – 1500 mm x 2000 mm Positionierungen im Raster .......................................................................................132

Messewand ..............................................................................................................134

[Seite 125]

Präsentationsinstrumente 125

Roll-up – 1000 mm x 2200 mm

Positionierungen im Raster

Folgende Vermaßungen gelten für Variante 1:

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 60 mm Abstand zum rechten und zum oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 460 mm.

❸ Die Leit- oder Businessmarke wird mit 3 RE = 60 mm zum Seitenrand und 4 RE = 80 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Clustermarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institution oder Projektes stehen.

❹ Die Businessmarke hat eine Höhe von 3 RE = 60 mm und eine Breite von 26 RE = 520 mm.

❺ Der weiße Bereich der Dachmarkenzone hat eine verbindliche Höhe von 17 RE = 340 mm.

❻ Der untere weiße Bereich hat eine verbindliche Höhe von 22 RE = 440 mm.

❼ Für den Bildbereich wird eine Höhe von 41 RE = 820 mm empfohlen.

❽ Für die farbige Fläche wird eine Höhe von 29 RE = 580 mm empfohlen.

❾ Die Trennlinie zwischen Bildbereich und roter Fläche misst 1 RE = 20 mm.

❿ Text wird innerhalb der farbigen Fläche mit 3 RE = 60 mm zum rechten und oberen Flächen- rand platziert.

❶ ❶ ❺ ❷
Hier steht eine Headline ❿ Hier steht eine Subline ❽
❻ ❹ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❸

[Seite 126]

126 Präsentationsinstrumente

Roll-up – 1000 mm x 2200 mm

Positionierungen im Raster

Aus Gründen der Fernwirkung wird empfohlen, die farbige Fläche für den Text oben zu verorten. Folgende Vermaßun- gen gelten für Variante 2:

❶ Die Dachmarke wird mit 3 RE = 60 mm Abstand zum rechten und zum oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 460 mm.

❸ Die Leit- oder Businessmarke wird mit 3 RE = 60 mm zum Seitenrand und 4 RE = 80 mm zum unteren Rand platziert. Alternativ kann an dieser Position eine Clustermarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institution oder Projektes stehen.

❹ Die Businessmarke hat eine Höhe von 3 RE = 60 mm und eine Breite von 26 RE = 520 mm.

❺ Der weiße Balken der Dachmarkenzone hat eine verbindliche Höhe von 17 RE = 340 mm.

❻ Der untere weiße Bereich für die Businessmarke bzw. für ein gemein sames Institutionslogo hat eine verbindliche Höhe von 22 RE = 440 mm.

❼ Der Bild/Flächen-Bereich hat eine Höhe von 71 RE = 1420 mm.

❽ Text wird innerhalb der farbigen Fläche mit 3 RE = 60 mm zum rechten und oberen Flächen- rand platziert.

Positionierung Linienelement zur Bild- und Flächenunterteilung (s. auch Kapitel Gestaltungs- element S. 13-19) • Die Linien werden hinsichtlich der Textmenge ange- passt. Bei viel Text wird z. B. die gekippte horizon- tale Linie weiter unten platziert. Bei wenig Text wird sie weiter oben platziert. Auch die gekippte vertikale Linie kann unter Beachtung des Schutzraumes der Dachmarke nach rechts oder nach links verscho- ben werden. • Die Winkel der Linien beim Roll-up-Layout sind vorgegeben und dürfen nicht verändert werden:

❶ ❶ ❷
❽ Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline ❼
❻ ❹ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❸

vorgegeben und dürfen nicht verändert werden:

Winkel vertikale Linie: 10° Winkel horizontale Linie: 15°

[Seite 127]

Präsentationsinstrumente 127

Roll-up – 1000 mm x 2200 mm

Darstellung mit zusätzlicher Logoleiste bzw. Förderhinweis

Folgende Vermaßungen gelten auf einem Roll-up mit einer zusätzlichen Logoleiste und dem Förderhinweis:

Beispiel anhand Designvariante 1

❶ Der Förderhinweis wird mit 3 RE = 60 mm zu den Seitenrändern und mit 4 RE = 80 mm zum unteren Rand platziert.

Der Förderhinweis ist in Arial Regular gesetzt und hat eine Schriftgröße von 35 pt bei einem Zeilen- abstand von 35 pt. Die Schriftgröße versteht sich als Orientierung und ist abhängig von der Text- menge.

❷ Die Leit- oder Businessmarke ist nach oben ver- setzt und ist mit einem Abstand von 4 RE = 80 mm zum Förderhinweis platziert.

Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❷ ncHou ienll r as mesct etileh itte ien ns e dsa iee n a Ficmö i r bad lta e. o rQh rp iun eiwsrlc e ui i ste elua m U am ltlauy oe rrn usael d pqi u out eae tu cug oeu r eme r ai e ugc rnt e eibe t ht i u u ee sar ti i e ua rcd eco ful e omu rp g ee unr eiisl mle ec inxte ge re diuu osg lotiia rse m d d oi i llp ies sl e ee liqt q ui u piis s e ln x iur e imu r s i uqc r iue nar etinx ge eua f accocnu vmesnat na luitt elo bdoerlitsio anm h evnuilmla nadurgearoit ienxge erixli eqruoa ctuoe- ❶

[Seite 128]

128 Präsentationsinstrumente

Roll-up – 1000 mm x 2200 mm

Typografie

Strikte Richtlinien zu den Schriftgrößen werden nicht vorgegeben. Die Größenangaben verstehen sich als Orientierung und sind abhängig von Textmenge und Flächengegebenheiten. In Hinblick auf die Fernwirkung ist eine gute Lesbarkeit und eine informative, übersichtliche Textgestaltung sicherzustellen. Folgende typografische Vorgaben kommen auf einem Roll-up zur Anwendung:

Variante 1 • Head- und Subline umfassen je maximal zwei Zeilen. • Head- und Subline sind rechtsbündig mit der Dach- und der Businessmarke platziert. • Fließtext ist als Blocksatz (letzte Zeile linksbündig) gesetzt. • Aufgrund der Textpositionierung innerhalb der roten Farbfläche ist die Schriftfarbe stets weiß. • Bei der Wahl der Schriftgröße ist zu beachten, dass die Proportion der Schriftgrößen zueinander gleich bleibt.

Variante 2 • Head- und Subline umfassen je maximal zwei Zeilen. • Head- und Subline sind linksbündig platziert. • Fließtext ist als Blocksatz (letzte Zeile linksbündig) gesetzt. • Aufgrund der Textpositionierung innerhalb der roten Farbfläche ist die Schriftfarbe stets weiß. • Bei der Wahl der Schriftgröße ist zu beachten, dass die Proportion der Schriftgrößen zueinander gleich bleibt.

Verkleinerte Ansicht der Roll-up Schriftgrößen

Hier steht eine Headline

Arial Bold 153 pt, ZA 174 pt

Hier steht eine Subline

Arial Regular 118 pt, ZA 138,5 pt

Hier steht eine Headline und hier

Arial Bold 153 pt, ZA 174 pt

steht eine zweite Zeile

Abstand zum Fließtext 140 pt

Inibh ea feugue ming eugueros ent irit iurem zzriusto con elend- Arial Bold 84,5 pt, ZA 115 pt re doloborem ipissis dit, vel dolorem.

Nostrud tet in erostrud ea faci erostin vullaor ercincilit adip exeraesse Arial Regular 84,5 pt, ZA 115 pt tionsecte et ipsusto odoluptat adit laoreet loborpero commy nonum doloreet, volor iure dignit adio et wis num verosto quisi:

• susto odoluptat adit laoreet loborpero commy nonum ZA bei Aufzählungen 140 pt Texteinzug nach rechts um 33 mm • Don elendre doloborem ipissis dit • Um zzriustio conum dolessenibh etum • amcommo luptat aut prat prate mod te • faccumsan hendreetum vel iustrud exer

[Seite 129]

Präsentationsinstrumente 129

Roll-up – 1000 mm x 2200 mm

Beispielmotive

Designvariante 1 Beispiel mit Fließtext

Hier steht eine Headline und hier

steht eine zweite Zeile

Inibh ea feugue ming eugueros ent irit iurem zzriusto con elend- re doloborem ipissis dit, vel dolorem.

Nostrud tet in erostrud ea faci erostin vullaor ercincilit adip exeraes- se tionsecte et ipsusto odoluptat adit laoreet loborpero commy no- num doloreet, volor iure dignit adio et wis num verosto quisi:

• susto odoluptat adit laoreet loborpero commy nonum • con elendre doloborem ipissis dit • vel dolorem nostrud tet • Um zzriustio conum dolessenibh etum • Dmcommo luptat aut prat prate mod te • faccumsan hendreetum vel iustrud exer

THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

Das Gestaltungselement der Linien kann je nach Textum- fang und des dadurch zur Verfügung stehenden Raums an entsprechender Stelle verortet werden.

[Seite 130]

130 Präsentationsinstrumente

Roll-up – 1000 mm x 2200 mm

Beispielmotive

Designvariante 2 Beispiel mit Fließtext

Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
Iuscin hent vullaor LLit eugiam quat nosto eraesto ercincilit adip Inibh ea feugue ming eugueros ent irit iurem zzriusto con elendre doloborem ipissis dit, vel dolorem nostrud tet in erostrud ea faci eros- tin vullaor ercincilit adip exeraesse tionsec- te et ipsusto odoluptat adit laoreet loborpe- ro commy nonum doloreet, volor iure dignit adio et wis. Esequat nulland ionsent am vel exer sum nullumm.
THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

[Seite 131]

Präsentationsinstrumente 131

Roll-up – 1500 mm x 2000 mm

Positionierungen im Raster

Folgende Vermaßungen gelten für Variante 1:

❶ Die Dachmarke hat einen Abstand von 3 RE = 60 mm zum rechten und zum oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 460 mm.

❸ Die Leit- oder Businessmarke hat einen Abstand von mit 3 RE = 60 mm zum Seitenrand und 4 RE = 80 mm zum unteren Rand. Alternativ kann an dieser Position eine Submarke, ein Clusteranbinder oder das Logo einer gemeinsamen Institution stehen.

❹ Die Businessmarke hat eine Höhe von 3 RE = 60 mm und eine Breite von 26 RE = 520 mm.

❺ Der weiße Bereich der Dachmarken- zone hat eine verbindliche Höhe von 17 RE = 340 mm.

❻ Der untere weiße Bereich hat eine verbindliche Höhe von 22 RE = 440 mm.

❼ Der Bildbereich hat eine verbindliche Höhe von 41 RE = 820 mm.

❽ Die farbige Fläche hat eine verbindli-

❶ ❶ ❺ ❷
Hier steht eine Headline ❿ Hier steht eine Subline ❽
❻ ❹ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❸

❸ ❽ Die farbige Fläche hat eine verbindli- che Höhe von 20 RE = 400 mm.

❾ Die Trennlinie zwischen Bildbereich und farbiger Fläche misst 1 RE = 20 mm.

❿ Text wird innerhalb der farbigen Flä- che mit 3 RE = 60 mm zum rechten und oberen Flächenrand platziert.

Für die Platzierung eines Förderhin- weises gelten die Vorgaben wie auf Seite 128 zu sehen.

[Seite 132]

132 Präsentationsinstrumente

Roll-up – 1500 mm x 2000 mm

Positionierungen im Raster

Folgende Vermaßungen gelten für Variante 2:

❶ Die Dachmarke wird mit einem Ab- stand von 3 RE = 60 mm zum rechten und zum oberen Rand platziert.

❷ Die Dachmarke hat eine Breite von 23 RE = 460 mm.

❸ Die Leit- oder Businessmarke wird mit einem Abstand von 3 RE = 60 mm zum Seitenrand und 4 RE = 80 mm zum un- teren Rand. Alternativ kann an dieser Position eine Submarke, ein Clusteran- binder oder das Logo einer gemeinsa- men Institu tion stehen.

❹ Die Businessmarke hat eine Höhe von 3 RE = 60 mm und eine Breite von 26 RE = 520 mm.

❺ Der weiße Bereich der Dachmarken zone hat eine verbindliche Höhe von 17 RE = 340 mm.

❻ Der untere weiße Bereich hat eine ver- bindliche Höhe von 22 RE = 440 mm.

❼ Der Bild/Flächen-Bereich hat eine Höhe von 61 RE = 1220 mm.

❽ Text wird innerhalb der farbigen Fläche mit 3 RE = 60 mm zum rechten und

❶ ❶ ❺ ❷
❽ Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline ❼
❻ ❹ THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment ❸

❸ mit 3 RE = 60 mm zum rechten und oberen Flächenrand platziert.

Positionierung Linienelement zur Bild- und Flächenunterteilung (s. auch Kapitel Gestaltungselement S. 13-19) Die Regeln zur Positionierung sind iden- tisch mit dem Roll-up 1000 mm x 2200 mm (s. S.126).

Für die Platzierung eines Förderhin- weises gelten die Vorgaben wie auf Seite 128 zu sehen.

[Seite 133]

Präsentationsinstrumente 133

Messewand

Um den individuellen Formaten einer Messewand gerecht zu werden, sind hier keine Rastervorgaben vorgesehen. Die Gestaltung einer Messewand wird auf Grundlage der angegebenen Formate hergeleitet. Entsprechend der Regelung für Sonderformate werden Positionierung und Abstände der Elemente proportional angelegt. Es kommt dabei aus- schließlich die Designvariante 2 zur Anwendung.

Im Folgenden werden beispielhaft Messewand-Gestaltungen aufgezeigt:

• Messewand mit zusätzlicher Logoleiste und

• Messewand mit zusätzlicher Logoleiste und Förderhinweis

Farbige Fläche für Textplatzierung unten

THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment
Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline

• Messewand mit zusätzlicher Logoleiste und Förderhinweis THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

Farbige Fläche für Textplatzierung oben Hier steht eine Headline Hier steht eine Subline

Gefördert aus Mitteln der Länder Berlin und Brandenburg und der Investitionsbank Berlin, kofinanziert von der Europäischen Union – Europäischer Fonds für Regionale Entwicklung.

• Messewand mit zusätzlicher Logoleiste und Förderhinweis THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

Ohne Textplatzierung

Gefördert aus Mitteln der Länder Berlin und Brandenburg und der Investitionsbank Berlin, kofinanziert von der Europäischen Union – Europäischer Fonds für Regionale Entwicklung.

[Seite 134]

134

Gemeinschafts- und Informationsstände

Die drei Gestaltungsebenen des Messedesigns ..................................................136

Großbanner ..............................................................................................................137

Messeturm ................................................................................................................138

Lichtsäule/Stele Positionierungen im Raster .......................................................................................139

Infotafel Positionierungen im Raster .......................................................................................140 Beispielanwendungen ...............................................................................................140

Infocounter mit Rückwand .....................................................................................141

[Seite 135]

Gemeinschafts- und Informationsstände 135

Die drei Gestaltungsebenen des Messedesigns

Für die Gestaltung von Gemeinschafts- und Informationsständen der Hauptstadtregion Berlin Brandenburg auf natio- nalen und interna tionalen Messen gelten die folgenden Vorgaben für Messestände.

  1. Alle Gemeinschaftsstände sind generell in den Hausfarben rot und weiß bzw. rot und grau zu gestalten.

  2. Jeder Gemeinschaftsstand sollte in drei Gestaltungsebenen gegliedert sein.

Die 1. Ebene vermittelt die Fernwirkung des Standes. Die Fernwirkung kann durch ein Banner oder durch einen Turm als Gestaltungselemente erreicht werden. Die Gestaltungselemente sowie die Anwendung dieser sind in den CD- Vorgaben vermerkt.

Bei Messen im Ausland muss in der 1. Ebene der Bezug zur Hauptstadtregion Berlin-Brandenburg in der Landesspra- che oder in englischer Sprache hergestellt werden.

Findet eine Beteiligung der Hauptstadtregion, z. B. im Falle von Auslandsmessen, auf einem deutschen Gemein- schaftsstand statt (z. B. Bundesbeteiligung) und die Umsetzung dieser Vorgaben ist nicht möglich, ist vom Organi- sator dieses deutschen Gemeinschaftsstandes eine schriftliche Erklärung einzuholen, dass die CD-Richtlinien des deutschen Gemeinschaftsstandes gelten und deshalb die Gestaltung der 1. Ebene von den üblichen Vorgaben der Hauptstadtregion abweicht.

Die 2. Ebene vermittelt die Zusammengehörigkeit aller Aussteller auf dem Gemeinschaftsstand. Dies kann z. B. in Form einer in rot oder weiß gehaltenen, umlaufenden Blende dargestellt werden oder durch einheitliche Leuchtkästen bzw. Stelen im oberen Bereich.

Die 3. Ebene bietet zum Einen den Ausstellern Gestaltungsspielraum für Ihre Präsentation, z. B. Name der Firma/des Ausstellers, Logo, Produktinformation, und zum Anderen ist hier Raum zur detaillierteren Standortpräsentation (Daten und Fakten, Clusterinfos, Leistungen der Kammern, Verbände, Netzwerke, Wirtschaftsförderer etc.). Die Gestaltungs- elemente sowie deren Anwendung sind den CD-Vorgaben zu entnehmen.

  1. Die Bodenflächen der Messestände sind mit geeignetem Material (trittfest, geräuscharm, strapazierfähig, leicht zu säubern) auszustatten, das sich farblich harmonisch in das Messestandkonzept einpasst (siehe Pkt. 1). Zugelassen sind dabei die Primärfarben rot, grau und weiß sowie Naturtöne bei Materialien wie Laminat, Re- sopalplatten, Kork u. ä.

Findet eine Beteiligung der Hauptstadtregion z. B. im Falle von Auslandsmessen auf einem deutschen Gemeinschafts- stand statt (z. B. Bundesbeteiligung) und die Umsetzung dieser Vorgaben ist nicht möglich, ist vom Organisator dieses deutschen Gemeinschaftsstandes eine schriftliche Erklärung einzuholen, dass die CD-Richtlinien des deutschen Ge- meinschaftsstandes gelten und deshalb die Bodenfläche von den üblichen Vorgaben der Hauptstadtregion abweicht.

  1. Partnerschaftlich verbundene Stände (nebeneinander liegend oder durch einen Gang getrennt) sind beim Standbau, der Standgestaltung und der Standgrafik (wie unter Pkt. 1 beschrieben) einander anzupassen und nach Möglichkeit mit einem gemeinschaftlichen Counter auszustatten.

Alle Partner, Organisationen und ausstellenden Unternehmen sollen sich mit der Gestaltung des Gemeinschaftsstan- des identifizieren. Um dies zu erreichen, steht der Organisator des Gemeinschaftsstandes in engem Kontakt mit Aus- stellern und Partnern.

[Seite 136]

136 Gemeinschafts- und Informationsstände

Großbanner

Um den individuellen Formaten eines Großbanners gerecht zu werden, sind hier keine Rastervorgaben vorgesehen. Die Gestaltung eines Großbanners für die 1. Ebene wird auf Grundlage der angegebenen Formate hergeleitet. Ent- sprechend der Regelung für Sonderformate werden Positionierung und Abstände der Elemente proportional angelegt.

Im Folgenden werden beispielhaft die zu verwendenden Gestaltungen aufgezeigt:

THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

Großbanner mit Linienelement und Dachmarke mit Businessmarke in der Positivvariante auf Weiß

THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment

Variante mit Clustermarke für branchenspezifische Messen am Beispiel des Clusters Optik

[Seite 137]

Gemeinschafts- und Informationsstände 137

Messeturm

Ein weiteres Medium für die Repräsentation der Hauptstadtregion Berlin- Brandenburg stellt der Messeturm dar, welcher als weithin sichtbare Absenderkennung dient.

Ein Gestaltungsraster ist nicht vorgesehen, so dass der Messeturm in seinen Abmaßen absolut variabel bleiben kann. Bei branchenspezifischen Messen wird statt der Businessmarke die jeweilige Clustermarke abgebildet.

Im folgenden werden Beispielansichten der möglichen Gestaltungen für den Messeturm in der Positiv- und Negativ- variante gezeigt:

[Seite 138]

138 Gemeinschafts- und Informationsstände

Lichtsäule/Stele

Positionierungen im Raster

Für die Lichtsäule/Stele, deren oberer Bereich die zweite Ebene bildet, sind bis auf bestimmte Mindestanforderungen keine festen Layoutprinzipien vorgesehen, so dass die Fläche frei gestaltet werden kann.

Folgende Mindestanforderungen sind zu beachten: • Das Linienelement steht im oberen Bereich bzw. Leuchtkasten. Die Positionierung ist passend zur Größe des Bereichs zu wählen und auf allen Tafeln/Stelen einheitlich. • Headlines, Sublines und Fließtexte werden in der Hausschrift Arial gesetzt. Schriftgrößen und Zeilenabstände können frei gewählt werden.

❶ Der Bereich, in dem das Linienelement platziert wird, hat eine Höhe von unge- fähr 20 RE = 500 mm. Optional kann dieses Element als Negativ auf Rot stehen (siehe rechte Ansicht).

❷ Der Bereich unter dem Linienelement kann individuell gestaltet werden. netsakthcueL

eletS

[Seite 139]

Gemeinschafts- und Informationsstände 139

Infotafel

Positionierungen im Raster

Für die Infotafel (3. Ebene) sind bis auf bestimmte Mindestanforderungen keine festen Layoutprinzipien vorgesehen, sodass die Fläche frei gestaltet werden kann. Es wird empfohlen, sich an den Vorgaben für die Messewand bzw. Roll- ups zu orientieren (siehe Kapitel Präsentationsinstrumente). Bei branchenspezifischen Messen wird statt der Busi- nessmarke die jeweilige Clustermarke verwendet.

Folgende Mindestanforderungen sind zu beachten: • Die Dachmarke wird immer oben rechts gesetzt. Businessmarke oder Submarken stehen unten rechts, bei breite- ren Tafeln ggf., auch oben links. • Headlines, Sublines und Fließtexte werden in der Hausschrift Arial gesetzt. Schriftgrößen und Zeiltenabstände können frei gewählt werden. • Es dürfen nur die im Farbspektrum definierten Farben verwendet werden.

Beispielanwendungen

Hier steht eine Headline Hier steht eine Headline

Hier steht eine SublineInibh ea feugue ming eugueros ent irit iurem Hier steht eine SublineInibh ea feugue ming eugueros ent irit iurem zzriusto con elendre doloborem ipissis dit, vel dolorem nostrud tet zzriusto con elendre doloborem ipissis dit, vel dolorem nostrud tet in erostrud ea faci erostin vullaor ercincilit adip exeraesse tionsecte in erostrud ea faci erostin vullaor ercincilit adip exeraesse tionsecte et ipsusto odoluptat adit laoreet loborpero commy nonum doloreet, et ipsusto odoluptat adit laoreet loborpero commy nonum doloreet, volor iure dignit adio et wis num verosto consequis essim quisi: volor iure dignit adio et wis num verosto consequis essim quisi:

• susto odoluptat adit laoreet loborpero commy nonum • susto odoluptat adit laoreet loborpero commy nonum • con elendre doloborem ipissis dit • con elendre doloborem ipissis dit • vel dolorem nostrud tet • vel dolorem nostrud tet • Um zzriustio conum dolessenibh etum • Um zzriustio conum dolessenibh etum • amcommo luptat aut prat prate mod te • amcommo luptat aut prat prate mod te • faccumsan hendreetum vel iustrud exer • faccumsan hendreetum vel iustrud exer

• Es ist darauf zu achten, dass ein Logo einer gemeinsamen Institu- tion oder Projektes in angebrachter Höhe und in einer eindeutigen Absenderkennzeichnung THE GERMAN CAPITAL REGION THE GERMAN CAPITAL REGION more value for your investment more value for your investment verortet wird.

• Neben Infotafeln können auf Messeständen auch reine Bildtafeln genutzt werden. Bei diesen Gefördert aus Mitteln der Länder Berlin und Brandenburg und der Investitionsbank Berlin, kofinanziert von der Europäischen Union – Gefördert aus Mitteln der Länder Berlin und Brandenburg und der Investitionsbank Berlin, kofinanziert von der Europäischen Union – Europäischer Fonds für Regionale Entwicklung. Europäischer Fonds für Regionale Entwicklung. kann auf die Dachmarke verzichtet werden, sofern mit Positivvariante mit Negativvariante diese auf der ersten der Mindestanforderungen der Mindestanforderungen Ebene abgebildet ist.

[Seite 140]

140 Gemeinschafts- und Informationsstände

Infocounter mit Rückwand

Durch die individuellen Formate der Messeelemente, sind keine Rastervorgaben für den Infocounter (3. Ebene) und die Rückwand vorgesehen. Die Gestaltung der genannten Elemente werden auf Grundlage der angegebenen Formate hergeleitet. Entsprechend der Regelung für Sonderformate werden Positionierung und Abstände der Elemente propor- tional angelegt.

Im Folgenden eine Beispielansicht des Infocounters mit Rückwand, wie bereits im Kapitel Präsentationsinstrumente zu sehen:

• Die Dachmarke mit der Busi- ness- oder Clustermarke wird mittig auf der Counterfläche verortet. Das Linienelement kann in seiner Platzierung vari- abel eingesetzt werden. Dabei sollte jedoch der Schutzraum um die Dachmarke eingehalten werden.

• Es besteht die Möglichkeit die Dachmarke und Businessmarke als Negativ oder Positiv auf die zu gestaltende Fläche zu set- zen. Die Hintergrundfarbe wird entsprechend angepasst.

Alle Unterlagen dieser Ausschreibung