Kostenloses Live-Webinar: VergabeHero in Aktion erleben.

1.2_260123_SKDF_MITTELTEIL_DRZ-1.2_DRZ_Bestand+Medien_A1S_500.pdf

Freianlagenplanung für die klimagerechte Sanierung und Weiterentwicklung des Mittelparks

Extrahierter Dokumenttext · Stand: 06.10.2026, 13:38 (Europe/Berlin)

Herkunft: www.evergabe.de

Tabellen, Layout und Zeichen können bei der Extraktion abweichen. Maßgeblich ist die Originaldatei.

Originaldatei öffnen

[Seite 1]

VEGETATION GEBÄUDE, EINBAUTEN, TREPPEN, MAUERN

Die gesamte Freifläche A Bestandsgebäude unterliegt dem Schutzstatus eines Gartendenkmals

Treppe

Stammdurchmesser in cm Mauer/Stützmauer/Brüstung

Lichtschacht

0-30 31-60 61-90 91-120 über 120

Poller

Laubbaum Fallrohr Dachwasser

AUSSTATTUNG Nadelbaum

Schild, Wegweiser Stubben

Fahrradanlehnbügel

Strauch ROP 04 Kunstausstattung A-Ost - R Schnitthecke Sitzbank BEFESTIGTE FLÄCHEN ROP 01 U - W Fontäne R A- O We P st 0 - G 1 ROP 03 A AAsspphhaalltt st A-Ost - R o p WWaasssseerrggeebbuunnddeennee Pflanzkübel hr WGD o WWeeggeeddeecckkee,, rroottbbrraauunn R WWaasssseerrggeebbuunnddeennee WGD Abfallbehälter WWeeggeeddeecckkee,, ggeellbb PPoollyyggoonnaallppllaatttteenn SScchhiieeffeerr PP ((ØØ bbiiss 11 mm,, aanntthhrraazziitt)) Leuchten B BBeettoonn ((ffllääcchhiigg)) Schacht (größere) Granitkrustenplatten GPL Wasserbecken graubraun ROP 03 A-Ost-R

GP Granitplatten

SONSTIGES

SP Sandsteinplatten

Bearbeitungsgebiet

MG Metallgitter Grenze Gartendenkmal

ROP 04 Grundstücksgrenze A-Ost-R Pflasterflächen Verlegeart: Gebäudeeingang KFV - Kreuzfugenverband M - Mosaikflaster Grundstückszufahrt

R - radial Böschung

RV - Reihenverband

Sä.P - Sächsische Passe Vermessungspunkt mit

WV - Wilder Verband Bestandshöhen

ROP 01 (unvollständig) G - R

Pflasterflächen

MEDIEN (Stand von 2017) GPf Kleinpflaster Granit, grau-bunt

begehbarer Kollektor BPf Betonpflaster rötlich ROP 03 A-Ost - R nicht begehbarer Kollektor BPf Betonpflaster gelblich BPf Betonpflaster grau Technischer Kollektor BP Betonplatten grau Trinkwasser / Brunnenwasser Öko-Pfaster mit

ÖPf Abwasser SKDF versickerungsoffener Fuge

Abwasser Oberflächenwasser

SeiPf Seifenstein Rohrpost

Fernwärme/Heizung

Einfassungen

Rohrpost- Kälteleitung ROP Prüfen! zentrale T12; H12 Tiefe/Höhe Bord in cm und med. Gase XX Kennzeichnung Hochbord

XX Kennzeichnung Flachbord ROP 01 ROP 01 G - R G - R EZ Akbürzung Einzeiler

ZZ Akbürzung Zweizeiler ROP 06 Roter Mainsandstein R - C RSB (Tiefe ca. 4 cm) SB/S Sandsteinbord/- mauer/Sandsteinquader BB Betonbord ROP 03 ROP 06 B - M R - C GB Granitbord ROP 03 B - C G Granitpflasterstein ROP 03 B - M SBa Stahlband

ROP 05

10 R P - O G R

60 C P - O R R 08ES012 08ES011

08ES033

W V B 08ES014 Heizung

g n u z ie H B W 08E I S I 0 I 27 B 0 W 8E S IV 028 g n u zie H Heizung

2 3 0 S E 8 0

W A B VAC O2 O2 Air 10 Air 10 O2 VAC Air 10 Air 10 O2 W8 VAC B

W15 B O2 O2 Air 10 Air 10 W I B W II B VAC O2 W2 Air 10 B EB W2 VAC B W1 B W6 W0 O2 1 A 0 ir 10 DA2 B W1 DA1 B B W13 W1 B AiWr 110 O2 EB VAC B W1a W3 EB

O2

Air 10 W5a B VAC

W5 B

O2 Air 10 VAC 2xO2 10 Vac 2x Air 10 2x VAC O2 Air 10 W2.2 B W2.3 Air 10 O2 O2 Air 10 B O2 O2 O2 W2.1 Air 10 B Air 10 Air 10 Air 10 620SE80

08ES015 130SE80 0 8 D S 0 1 2 0 8 D S 0 3 4

08ES025

08ES017 0 3 0 S E 8 0 08DS001 08ES023 08DS002 08ES024 08DS023 08DS019 08DS032 08DS022 08DS010 08ES018 08DS031 08DS029 08DS030 08DS028 08DS011 0 8 K N 0 3 2 08DS040 9 3 0 08DS033 S D 8 0

08DS024

08DS020

08IN056 08IN109 08IN055 051 LR

RL 150 VL 150

051 LV

RL 150

VL 150

00 55 11 L L RV

051 LR 051 LV

RL 150 VL 150

051 LR 051 LV

051 LR 051 LV 051 LR 051 LV

00 55 11 L L RV 051 LR

051 LR 051 LV

051 LV

00 55 11

L L RV VL 150 RL 150

V R L L 1 1 5 5 0 0 V R L L 1 1 5 5 0 0 V R L L 1 1 5 5 0 0 051 LR 051 LV VL 150 VL1 200 0 RVLL2 2 R2500L0 150 0 1 L R00 00 22 L L RV

002 LR 002 LV

KMR VL 250/400 KMR RL 250/400

VL 200 RL 200 002 LR

002 LR 002 LV

002 LV

VL 80 RL 80 VL 80

RL 80

00 66 11 0/0/ 88 L L RV R R MM KK

VRLL 112255 VRLL 115500

VL 200 RL 200

005511 LLRV VRLL 115500 061/08 LR RMK 061/08 LR RMK 061/08 LV RMK

0 6 1 0/ 8 L V R M KMR RL 65/140 K KMR VL 65/140 RL 65 VL 65 08 LR RMK 08 LV RMK 00 88 L L RV KMR VL 150 KMR RL 150 55 V R L L 1 1 5 5 0 0 VRLL 115500 V R L L 1 1 5 5 0 0 22 22 5/5/ 22 11 L L RV VRLL 115500 K M R K M R V R L L 1 1 2 2 5 5R VL L 1 1 2 2 5 5 521 LV 521 LR OK B S D S 1 B 1 1 K 1 1 0 0 0 . 1 2 8 . 0 9 3 .1 8 0 ? 3 .78 1 0 8. 8 9 S O S D K K B 1 B 1 1 1 0 0 1 0 8 8 1 .9 . . 0 4 8 4 . 2 4 2 4? K S

OK 111.99

OK K 110.77?

OK D B 1 1 1 1 1 1 .7 .1 0 0?

S B 107.81

VL 150 RL 150

00 00 22 L L RV 41.011 K KO 01.901 K S 0 S B 109.15 S B 109.75? S K 1 0 9. 2 OK B S 1 B 1 0 1 . 0 6 8 2 . ? 12 S B 109.15 15.901 K S S B 107.74

S B 107.54

S K 107.57 S K 107.64 S B 107.92 S B 107.90 8 8 .7 0 1 K S S K 108.03

S K 108.04

S B 108.56

S B 108.05 S K 107.90 S B 107.74 S K 1 0 8. 0 2 S K 1 0 8. 0 0 S K 108.03

S 109.20 O K K 1 0 9. 8 2 S K 1 0 9. 1 7 S K 1 0 9. 3 0 O K K 1 0 9. 8 2 OK S B B 1 1 1 0 1 9 .0 .7 0 3 O D S K 1 B B 1 1 2 1 0 . 1 0 6 0 2 . . 7 8 6 9 O K S R 1 0 7. 8 0 S K 109. O K 4 S R 1 0 7. 8 6 2 OK D S B 1 B 1 1 1 1 1 0 . 0 9 7 . 6 4 .2 8 6 S D B 1 1 1 0 1 8 .7 .4 3 O O 9 O K K S K D B S B S 1 R 1 1 R 1 0 1 1 1 O 7 1 0 . 1 K 7 . 8 0 . 3 2 1 . B 8 2 5 5 . 5 1 4 1 7 0.88? S B 109.60? OK D S B 1 B 1 1 1 1 1 0 . 1 7 7 . 8 6 .7 0 6 ? 7 1 S K 1 0 9. OK S B B 1 1 1 0 0 9 . . 6 4 8 0 S K 109.55 OK D S B 1 B 1 1 1 1 1 0 . 1 6 8 . 2 0 .5 4 2 S K 108.34 K S R 1 1 0. 0 0 O S 108.97

S K 108.48 S B 108.45 S B 108.47 S B 108.47 D 111.92

1 0 8. 3 7 S B 107.63 S B D 1 0 1 8 1 . 2 3 . 8 00 S K 108.71 S K 37.701 B S 37.701 K S 75.701 K S S K 1 0 8. 0 8 S B 1 0 8. 1 0 S K 1 0 8. 0 9 S B 1 0 7. 8 0 S B 1 0 8. 0 3 S K 107.79

S K 108.01

S K 108.05

S B 108.01

S K 107.98 10.801 K S 7 5 7. 0 1 B S

S B 107.99 75.701 K S 0 7 8. 0 1 K S

S K 1 0 8. 3 7 S K 1 0 8. 4 6 S B 1 0 8. 4 7 S K 1 0 8. 4 8

93.801 K S S B 108.43 S K 108.39 83.801 K S

S K 108.50

S K 108.77 S K 108.71 D 112.04 8. 7 4 D 112.01 S K 109.33 0 S K 1 S K 1 0 8. 6 9 S B 108.26 S K 1 0 8. 7 1 K 1 0 8. 7 0 S S D B K 1 1 1 1 0 1 0 7 .8 8 .6 1 . 4 85 0 9 .8 0 1 B S S K 108. S K 1 0 8. 8 7 91 S K 1 0 8. 5 5 09.801 K S

Abwasserschieber

Abwasserschacht

9.1

7.1

U.3

S40 S42 S43 S44 F10 TWW W WZ DN 100 PVC T W T W S36 S39

U.2

U.1 Tiefen- 9.2 P E PBurmupnenen 0 5 s er 9.3 S28 P V C S38 2.1.9 A b w a s DN 100 P 9 V .3 C .1 S29 1 1 0 S35 Trinkwasser S37 F9 F6 S33 S34 9.1.1 S30 S25 DN 50 PE TWW 13.1 Abwasser S138 9.4 9.4.1a 9.3.2a S78 T W T W W 9.5.1 9.5.2 9.4.1 TWW Brunnenwasser F12 TWW für Haus W 9.3.2a2 G, A-West Brunnenwasser

9.5.3

C V P 0 0 1 N D S22 Brunnen 9.5 05.01 Bunker/Raum U.116 Brunnen 0 9.5.1a Abwasserschieber 9.3.2a1 S77 5 N D 9.6 9.5T.1WW/TWWZAbwasser Pumpe

S76

9.7 9.6.1

9.5.2 e P 5 2 N F13 F30 D S73 S74 S69 S70 S158 TWW S157 TWW nach Haus S72 S71 S159 9.a2.1 9.a2 I, L, K, X F24 S75

9.8.2

7 1 5 1 4 9.8.1

S S

6

4 1 TWW S S41

0 1 4 4 1 1 S S F14 9.a2.2 2 4 1 S 9.a3 0 8 E P S143 9.10.1c W T TW DN 20 PE S144 S145 9.a3.1 9.10.2 S162 9.a3.3 9.10 S8 S7 TW DN 100 S159 9.10.1c S158 S160 S161 S67 9.10.1a 9.10.1 S157 V-TW PE-d125 9.10.1c TW 100 9.a3.2 9.a3.4 T W

S81 P

E -d S79 9.a3.5 1 2 5 TW PE-d90 T100/100 9.a3.6

F2 F16 S82 9.12

S126 RW P.01

Brunnen S95 S95a F23 9.a3.9 9.12.1 9.a3.7 S94 Brunnen Anschluß Brunnen S95c DN 100 9.a3.11 S99 E- d 1 2 5 270.900) 3 *1N ( 2 D D S S %7.0 - 53.41 - 001ND S % 9 7.0 . - 5 a 9 0.2 3 - 0 5 0 . 1N 8 D b 260.900) 3 *1N ( 3 D D S S %3.0 - 80.51 - 061ND 660.900) 3 *1N ( 5 D D S S 760.900) 32 *1N ( 1 D D S S 270.900) 33 *1N ( 1 D D S S 370.900) 34 *1N ( 1 D D S S S93 9.a3 8 . 70. 1 900) 35 *1N ( 1 2 D D S S 1.b5 2.2.13 2.4.6 2.4.5 P RW SW 9.13 F33 470.900) 3 *1N ( 7 D D S S 370.900) 3 *1N ( 6 D D S S 370.900) 31 *1N ( 1 D D S S 870.900) 30 *1N ( 1 D D S S 0 9.a3.10 1 V- T W P E- d 1 S100 2 ) 8 P0.9 H00) 3( * 1N ( 1 D D S S Revis 770.900) 3 i *1N ( 8 D D S S onsunterlagen 2 ) 8 P0.9 H0 )03( * 1N ( 9 D DS S 9. ) 2 a P 8 H0.90( 3 0) 36 *1N ( 1 D DS S .13 1.b4 2.2.12

Abwasser Haus N noch

TWW

) 2 P 8 H0.90( 0) 32 *1N ( 3 D D S S nicht eingearbeitet TWW 2.4.4 2.2.11 11.5 080.900) 31 *1N ( 3 D D S S T N W , I W TS für TWW F34 S15100.6.2 S109 5 2 970.90 )030 *1N ( 3 D DS S 860.900) 37 *1N ( 2 D D S S 260.900) 35 *1N ( 2 D D S S 160.900) 31 *1N ( 2 D D S S 960.900) 30 *1N ( 2 D D S S F ) 2 P 8 H0.91 0( 0) 37 *1N ( 1 D D S S9 P V C 1 0 0 S92 TWW für Haus S 1.b 1 3 .b2.01 2.2.10 S125 1 S151 d -E P W C 8 0 S91 1.b2 2.2.9 S15 1 2 0.5 F32 11.4 0 g e pl a nt T 570.900) 39 *1N ( 2 D D S S 170.900) 38 *1N ( 2 D D S S 570.900) 39 *1N ( 1 D DS S S 970 9 .900) 38 *1N ( 1 D D S S 0 P V TWW 5 10.6.1 E- d P 0 10.6 W 1 0 B TW GG FF 100 B T r i u ef n e n n e - n G u s s 1.2.1b 2.2.8 2.a1 2.2.6a S124 7 F17 E- d 1 1 0 1. B 5 W PE-d50 geplant Haus N S89 1.b1 S88 2.2.7 2.2.6 2.2.5 S K 1 0 8. 5 P S87 W 1.4 T S157 S158 S86 F18 8. 7 3 0 1 K S DN100 - 14.81 - 0.7% DN100 - 8.17 - 0.7% %7.0 - 71.8 - 001ND %3.0 - 14.2 - 001ND %5.0 - 10.11 - 001ND %5.0 - 08.7 - 001ND %3.0 - 70.81 - 001ND DN100 - 15.11 - 0.3% %3.0 - 81.51 - 521ND DN100 - 2.05 - 0.3% %3.0 - 33.41 - 001ND

%3.0 - 38.51 - 521ND %6.0 - 85.51 - 521ND DN125 - 10.60 - 0.3% DN100 - 10.57 - 0.5% %3.0 - 12.41 - 001ND DN100 - 12.11 - 0.3% %3.0 - 38.21 - 001ND DN100

  • 6.71 - 0.3% 060.900) 3 *1N ( 4 D D S S %3.0 - 62.4 - 061ND

%3.0 - 10.3 - 001ND %6.0 - 61.4 - 521ND DN100 - 7.80 - 0.3% B pyT 005 t 0. h 9. c 80 a 015 h8 1 0 7 c r 3 e 0 . s W 10t 0 r l1 e iG A 3 F1 k W H N c KE i MO D DS S thcah m cSs 0 n 0 t 6 e 0fi . pl0a 2 m 1u 2 =Nq 3u DA SP T %1 - 00.2 - GK 051ND n- edsnsaawpnneas gsnuaAg esggnauLd nnaib 6re1VS n- edsnsaawpnneas gsnuaAg esggnauLd nnaib 7re1VS %3.0 - 68.21 - 001ND B pyT 00 5 t 0 h .9. c 80 a 015 h8 1 0 4 c r 3 e 0 . s W 10t 0 r l1 e iG A 1 F ) 1 k * W H N c ( KE i MO DD DS S %5.0 g 0n - 5u 0 1l 0 e/ . 0t 5 n5 2 a e - gms l E o n em g u i P lV i ku R - cl lao R pV S s V 6e1 i 0 K/8 02ND elog 00 0 %5.0-09.11-GK- 051ND iR 40 8.. . 0 0 0 0 fu 1 0 1 1 a) 1 4 1 1 4 *l N n ( 3 AE T i D DS E S SS DN125 - 5.05 - 0.3% AW-Schieber Hz-A-West AW-Schacht

oFbWeLri rwdiisrdch

Heizregelung im Haus W

TWWB MR

.k e s g n u tie lz ie H2 x K M R 8 0/ 1 6 0 V L + R L VL + RL DN100St/200K

2xNW 200 sekundär WW-Hz-RL+VL R M K 0 0 2 St/ 0 0 1 N D Hz Haus W,A-West + V L 051 U L -C R V P

Hz-R 0 5 1 N D TWWB St z g DN 150 DN 150 TWWB fuer 0 Haus R, A-Mitte 1 5 150 Stzg

Zuführungsltg. vom Bunker

AW-Hebe-1 6 0 s 2 e x k N u W nd 2 ä 0 r 0 anlage0/ 150 PE N 8 0 5 D 1 R N M D K L R + L V 0 0 5 0/ 0 0 1 K 2xNW 80 TWW-I,L,X H sekundär Hz-RL+VL TWWB m är Haus I,L g z tS 0 5 0 pri HZ-Haus I, X 0 1 4 Z 30H0 Stzg

g z tS 0 5 2

Hz - H s e k u n d är g z tS 0 0 4 g z tS 0 0 3 TWWB HZ-Haus L L R

  • L V z- H Hz primär VL+RL R R L L + + V V L L D D N N 5 8 0 0 S S t t / / 1 1 2 6 5 0 K K M M R R gztS 004 Stzg V-HK 1000/500 300 Hz primär HK 1000/500 250 Stzg g VL + RL z RW100 2 5 0 St DN 125/2 L 2 e 5 ichtflüssig- St z g 250 Stzg keitsabscheider 0 2xsekundär 5 SW150 0 0 TML200 2 H H z a - u R s L R + , V A L ,I,L,H,K 1 V-HK 1000/500 K G s P c r h o a b c e h - t R S W W D D N N 1 1 5 5 0 0 K K G G 1 2 5 0 0 0

0 0 3 g Hz-VL+RL sekundär z tS P E KG250 U 0 Stzg250 K G 1 0 KG250 0 0 3 KG K 1 G 50 150 R SW W D D N N 1 1 5 5 0 0 RW100 G 1 5 0 %1 - 00.4 - GK 051ND %1 - 00.4 - GK 051ND K 0 5 G 1 gna0f0d3nNaDS K

TWWB G150

K TWW fuer RW DN200 SW DN150 Haus N TWWB K G200 G200 SW DN200 RW DN200 KG150 %3.0 - 04.2 - 521ND 950.900) 32 *1N ( 2 D DS S %6.0 - 54.2 - 521ND TWWB 1 R 4 L 0 + K V M L R D s N e 6 ku 5 n S d t är RW100 0 0 K RW100 g 2 5 0 K G150 - %1 - 09.61 - GK - 051ND 0 3 6 6 0 0 . . 9 9 0 0 0) 0) 3 3 4 6 * * 1 1 N N ( ( 2 2 D D S S D D S S 750 %3.0 - 50.5 - 051ND .900) 33 *1N ( 2 D D S S TWW für S s 2 H H e x z a k N - u u R W s n L d R + 2 ä , V 0 A r 0 L ,I,L 3 z z g St St Stzg300 tn ! n ra a l k k e n b u n e u g e! a nf % L ee if - t 1 e l 4 h x u - .= o 1 r 0 S SP1 7.5 - GK - 002N 6 D +7 )840 .. K 1 011 611 N( G D DS 150 tghncaa 02 fhd 27 cn ..0 9 s 8 al 0 00 eS ) 4 11 u * N t ( p TE i m D D S S S TWWB TWW Haus P %5.0 - 08.41- GK - 051ND m m 0 0 5 0 2 St z g 4 3 x 4. 5 - St z g 3 0 0 8. 6 0 1 2 M R 4 7/ 2 K 1 DN150 - KG - 9.40 - 1% dnnaetsdenBib nnaa - %1 - 08.11 - GK - 051ND %1 - 05.71 - GK - 002ND 42 - % +7 1 0)5 4 - 0 . .1 0 01 0 1 11 . 1 8 N( - D DS GK - 051ND Muldenrinne DN 400 530 420 ..100 111 11N D DS %5.0 - 05.41 - GK - 051ND 520 310 ..100 111 11N D DS %5.0 - 00.33 - GK - 002ND 050 790 ..190 101 11N D DS %5.0 - 01.5 G - K - 002ND DN150 - KG - 8.80 - 1% DN150 - KG - 10.00 - 1% 1

A-

A- Ost West

ÄH

S90cxh9a0cht

A- U Mitte

W

G

K

I R

B

H

L

M

C

N 521 ND RR 521 ND RR 521 ND RR 521 ND RR ennirsgnuresseawtnE 521 ND RR 521 ND RR 521 ND RR 521 ND RR ennirsgnuresseawtnE

521 ND RR 521 ND RR 521 ND RR 521 ND RR 521 ND RR 521 ND RR 521 ND RR 521 ND RR 521 ND RR 521 ND RR - %1 - 00.9 - GK - 051ND GK - 0 % 5 1 1 N - D 00.4 -

eduäbegkcewzrheM

SB

B S E Z G EZ G E Z

überdachter Fahrradständer

P S

G ZE G EZ EZ G EZ G EZ G BB BB G ZE BB BB BB BB EZ G

E Z G EZ G GB G GB EZ GB BB B BB G BB BG EZ G

G ZE GB

SB SB BB BB RSB

G EZ G B BSR

BSR EZ G RSB RSB RSB B B R S R S B R S B R S

B S R

B S R

B S R R S B R S B

B S B R S R BSR

BB B B B S R RSB RSB RSB RSB RSB RSB RSB RSB BSR B S R

BSR B G

B S R

  • B SB RS BB BG B G

GB GB GB S GB S GB GB

B G B G

BB BB BB BB BB BB BB ZZ G aB S BB GB

aB S

GB

ZZ G BB GB BB BB SBa B G GB BB BB EZ G EZ G BB EZ G

SB

EZ G BB B BB B

B B

BB BG B B E Z G E Z G

G EZ G EZ BB BB BB

BB G ZE E Z G

B B BB BB aBS aBS EZ G EZ G

BB BB BB EZ G B B

B B

BPf gelb BB BB BPf gelb

BB

BB

BB

BG BG BB

B B

B B B B B G

überdachter Fahrradständer

B G BB B B B B B G

BB BS

BG B+ R S S B G B GB B+ S R BS

A-

A- Ost West

ÄH

A- U Mitte

W

G

K

I R

B

BB H BB BB BB

L

RSB RSB RSB RSB M

C

N

eduäbegkcewzrheM

Mauer/Stützmauer(Brüstung

STÄDTISCHES KLINIKUM DRESDEN

Städtisches Klinikum Dresden P S Standort: Friedrichstadt Bauherr Projekt Städt. Klinikum DD-Friedrichstadt SKDF, Abt. Bau und Technik Marcolinipalais mittleres Gartenparterre Frau Müller

Gartendenkmalpflegerische Teilzielplanung

Freianlagen Planungsphase

2 - Konzept Inhaltliche Koordinierung ist erfolgt mit: Fachplaner Fachplaner DWG- Dateiname Darstellung PDF- Dateiname Plan 1.2 Maßstab Erstelldatum 1:500 23.01.2026 Bestandsplan mit Medienlage Gez. Projekt-Nr. Bl.- Größe Bl.-Nr. A1 (594 x 841 mm) 1.2

Alle Unterlagen dieser Ausschreibung